W odpowiedzialności materialnej pracownika kluczowe jest ustalenie rodzaju winy. Gdy szkoda została wyrządzona umyślnie, pracownik odpowiada w pełnej wysokości (to jest sytuacja jednoznaczna i dlatego w tabeli przypisana do "pełnej odpowiedzialności materialnej").
Gdy szkoda powstaje nieumyślnie (np. przez niedbalstwo albo lekkomyślność), typowym rozwiązaniem prawa pracy jest odpowiedzialność ograniczona – co odpowiada pierwszemu wierszowi tabeli.
Najwięcej trudności sprawia przypadek: "nieumyślnie uszkodził towar, ale był pod wpływem alkoholu". Kodeks pracy nie tworzy prostego automatyzmu "alkohol = pełna odpowiedzialność". W praktyce trzeba zbadać, czy zachowanie pracownika miało jednak cechy umyślności (np. zamiar ewentualny) albo czy występują inne okoliczności wpływające na ocenę winy. Dlatego w tabeli ten wariant opisano jako zależny od okoliczności (może prowadzić do odpowiedzialności ograniczonej albo pełnej).
- Stwierdzenie, że pełna odpowiedzialność występuje zawsze przy umyślności, jest zgodne z zasadą, że umyślne wyrządzenie szkody skutkuje pełną odpowiedzialnością.
- Twierdzenie, że pełna odpowiedzialność dotyczy wyłącznie nieumyślności, odwraca znaczenie pojęć winy i stoi w sprzeczności z rozróżnieniem: nieumyślność zwykle nie daje pełnego zakresu.
- Twierdzenie, że zawsze jest pełna odpowiedzialność, ignoruje ochronny charakter reżimu prawa pracy przy nieumyślności.
- Twierdzenie, że nigdy nie ma pełnej odpowiedzialności, jest błędne, bo reżim pełny istnieje przy umyślności.
W nauce do egzaminu warto zapamiętać: najpierw ustal winę (umyślna/nieumyślna), dopiero potem zakres odpowiedzialności. Alkohol może być ważną okolicznością, ale nie zastępuje analizy przesłanek odpowiedzialności.
