KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 18.
Tabela przedstawia zmiany fizjologiczne zachodzące w organizmie człowieka wykonującego pracę fizyczną. Jeżeli zużycie tlenu wynosi 2,2 l/min, częstość skurczów serca 166 1/min, a wentylacja minutowa płuc 58 l/min, to pracę fizyczną należy zakwalifikować jako
Ilustracja przedstawia tabelę, która klasyfikuje pracę fizyczną według stopnia ciężkości na podstawie trzech parametrów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na podstawie danych liczbowych należy odszukać w tabeli kategorię, dla której jednocześnie pasują: zużycie tlenu 2,2 l/min, tętno 166 1/min i wentylacja minutowa 58 l/min.
Wiersz odpowiadający tym wartościom klasyfikuje wysiłek jako pracę "bardzo ciężką".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest to, że klasyfikacja ciężkości pracy ma zostać wykonana na podstawie tabeli zmian fizjologicznych. Oznacza to, że nie opieramy się na "wrażeniu", czy wartości są duże lub małe, tylko porównujemy je z kategoriami opisanymi w tabeli.

Należy przeanalizować trzy wskaźniki równocześnie:

  • zużycie tlenu 2,2 l/min,
  • częstość skurczów serca 166 1/min,
  • wentylacja minutowa płuc 58 l/min.

Poprawna procedura polega na znalezieniu w tabeli takiej kategorii pracy, w której podane wartości (lub przedziały) obejmują wszystkie trzy parametry. Jeżeli tabela jest zbudowana przedziałowo, wybiera się kategorię, w której wartości mieszczą się w danym zakresie; jeżeli jest zbudowana progowo, wybiera się kategorię, której progi są spełnione.

Odpowiedź "bardzo ciężką" jest właściwa, ponieważ to właśnie ta kategoria w tabeli odpowiada zestawowi wskazanych parametrów fizjologicznych.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z typowych powodów:

  • "średnio ciężką" – w tabeli tej kategorii odpowiadają wyraźnie niższe wartości wskaźników; wskazane parametry przekraczają poziom typowy dla obciążenia umiarkowanego.
  • "krańcowo ciężką" – to kategoria skrajna; wybór jej bywa skutkiem heurystyki "im większe liczby, tym skrajniej", jednak w tabeli zwykle wymaga jeszcze wyższych wartości niż podane w zadaniu.
  • "bardzo lekką" – ta kategoria dotyczy niskiego obciążenia fizjologicznego i nie może odpowiadać jednocześnie takiemu zużyciu tlenu, takiemu tętnu i takiej wentylacji.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu zadaniach najczęstszy błąd to dopasowanie tylko jednego parametru (np. tętna). Zawsze sprawdź wszystkie kryteria z tabeli, bo klasyfikacja ma charakter wielowskaźnikowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zużycie tlenu informuje, jak intensywnie organizm pracuje tlenowo podczas wysiłku. Im większe zużycie tlenu (np. w l/min), tym większe obciążenie metaboliczne i zwykle wyższa kategoria ciężkości pracy w tabelach fizjologii pracy.
Zapis 1/min oznacza liczbę uderzeń serca w ciągu minuty (tętno). W zadaniach z tabelą porównuje się tę wartość z przedziałami dla kategorii pracy. Kluczowe jest, by nie mylić jej z innymi jednostkami i nie zaokrąglać "na oko".
Wentylacja minutowa (l/min) to objętość powietrza przemieszczana przez płuca w ciągu minuty. Rośnie wraz z wysiłkiem, bo organizm potrzebuje więcej tlenu i szybciej usuwa CO2. W tabelach może być dodatkowym kryterium klasyfikacji obciążenia.
Najpierw odczytaj trzy parametry z treści. Następnie w tabeli znajdź kategorię, w której każdy parametr mieści się w danym przedziale. Jeśli jeden parametr nie pasuje, szukaj dalej. Unikaj wyboru kategorii "na podstawie jednego najlepiej pasującego wskaźnika".
Obciążenie pracą fizyczną jest wielowymiarowe: serce, oddychanie i metabolizm mogą reagować różnie zależnie od rodzaju wysiłku. Dlatego tabele często wymagają zgodności kilku parametrów. Oparcie się na jednym wskaźniku może prowadzić do zaniżenia lub zawyżenia kategorii.
Nie zawsze. Wysokie tętno może wynikać także z warunków środowiska (np. wysoka temperatura), stresu lub niewytrenowania. W zadaniach egzaminacyjnych decyduje dopasowanie do tabeli obejmującej także inne parametry (np. zużycie tlenu i wentylację), a nie sama intuicja.
Najczęstsze błędy to: pomijanie jednego z parametrów, mylenie jednostek (l/min vs ml/min), wybór skrajnej odpowiedzi "bo liczby są duże", oraz nieuwaga w odczycie tabeli (np. przesunięcie o wiersz/kolumnę). Pomaga systematyczne sprawdzanie wszystkich kryteriów.
Takie klasyfikacje wspierają organizację pracy: planowanie przerw, dobór rotacji pracowników, ocenę ryzyka przeciążeń i uzasadnienie działań ergonomicznych. Mogą też pomagać przy analizie stanowisk o dużej intensywności wysiłku oraz w działaniach profilaktyki zmęczenia.
Sprawdź, czy tabela wymaga spełnienia progów dla wszystkich wskaźników, czy dopuszcza zakresy. Jeśli jedna kategoria pasuje do tętna, ale nie pasuje do zużycia tlenu lub wentylacji, odpada. Gdy są wartości graniczne, zwróć uwagę, czy granica jest włączona (≤/≥) w tabeli.
Ćwicz odczyt tabel i interpretację wskaźników (tętno, wentylacja, zużycie tlenu) oraz ucz się typowych zależności fizjologicznych podczas wysiłku. Warto rozwiązywać zadania z różnymi zestawami danych i trenować nawyk sprawdzania wszystkich parametrów, nie tylko jednego.
info

Statystycznie 33% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki z ergonomii i fizjologii pracy (działy: obciążenie fizyczne, wskaźniki fizjologiczne)
  • Materiały dydaktyczne BHP dotyczące oceny ciężkości pracy i organizacji pracy
  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (tabele klasyfikacyjne stosowane w ocenie obciążenia fizycznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego