KWALIFIKACJA MTL3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 34.
Temperatura topnienia brązu cynowego CuSn10 wynosi około 1020°C. Zalecana temperatura zalewania wlewnic jest o 50 stopni wyższa. Przy której ze wskazanych temperatur należy dokonać spustu brązu z pieca?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Temperatura zalewania jest o 50°C wyższa od temperatury topnienia podanej w zadaniu.
Skoro CuSn10 topi się w ok. 1020°C, to zalecane jest ok. 1020°C + 50°C = 1070°C. Z podanych przedziałów temu wynikowi odpowiada zakres 1070±1080°C.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dwie kluczowe informacje: (1) temperatura topnienia brązu cynowego CuSn10 wynosi około 1020°C oraz (2) zalecana temperatura zalewania wlewnic jest o 50°C wyższa.

W praktyce technologicznej ciekły metal zwykle przegrzewa się ponad temperaturę topnienia (lub w pobliże temperatury likwidusu), aby poprawić lejność, ułatwić wypełnienie wnęki formy/wlewnicy i ograniczyć ryzyko zbyt wczesnego krzepnięcia podczas transportu i zalewania. W tym zadaniu wielkość przegrzania jest podana wprost: +50°C.

Zatem obliczenie jest bezpośrednie:

1020°C + 50°C = 1070°C

Następnie należy dopasować otrzymaną wartość do jednego z podanych zakresów. Przedział 1070±1080°C obejmuje temperatury w okolicach 1070°C, więc jest zgodny z obliczeniem.

Pozostałe zakresy są niepoprawne, bo odpowiadają zbyt małemu przegrzaniu (np. okolice 1030–1060°C) albo nawet temperaturze równej/niższej od temperatury topnienia (okolice 1010–1020°C). Takie wartości mogłyby w praktyce zwiększać ryzyko pogorszenia lejności i problemów z poprawnym zalaniem wlewnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "o X stopni wyższa", najpierw wykonaj dodawanie, a dopiero potem wybierz odpowiedź, która obejmuje wynik (najbliższy przedział), zamiast sugerować się "ładnie wyglądającymi" zakresami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dodaj 50°C do temperatury topnienia podanej w treści. Jeśli topnienie wynosi 1020°C, to zalewanie/spust powinien być w okolicy 1070°C. Następnie wybierz odpowiedź, której przedział obejmuje wynik obliczenia, a nie tę "najbliższą" intuicyjnie.
Bo ciekły metal podczas transportu i kontaktu z chłodniejszą wlewnicą szybko traci ciepło. Przegrzanie poprawia lejność i zmniejsza ryzyko zbyt wczesnego krzepnięcia. W zadaniu przegrzanie jest podane jako +50°C, więc trzeba je uwzględnić w obliczeniu.
W takich zestawach odpowiedzi zwykle chodzi o przedział temperatur w okolicach wartości obliczonej. Formalnie znak "±" oznacza tolerancję, ale tu należy to czytać jako zakres obejmujący okolice 1070°C. Kluczowe jest dopasowanie do wyniku: 1020°C + 50°C.
Spust wykonuje się wtedy, gdy ciekły metal osiągnie temperaturę wymaganą do zalewania (z uwzględnieniem przegrzania) i jest przygotowany do przelania do kadzi lub bezpośrednio do wlewnic. W zadaniu kryterium jest tylko temperatura: o 50°C wyższa od topnienia.
Nie. Temperatura topnienia (ok. 1020°C) jest podana w treści, więc zadanie sprawdza głównie umiejętność zastosowania informacji i wykonania obliczenia. Wiedza materiałowa może być przydatna w praktyce, ale tu nie jest konieczna do rozwiązania.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie dodawania (+50°C), wybranie odpowiedzi "najbliższej" 1020°C przez zakotwiczenie na liczbie z treści oraz mylenie temperatury topnienia z temperaturą zalewania/spustu. Pomaga zapisanie działania i dopiero potem wybór przedziału.
W praktyce procesy odlewnicze dopuszczają pewien zakres temperatur pracy (zależnie od warunków i pomiaru). Dlatego w testach często stosuje się przedziały, aby odzwierciedlić tolerancję procesu. W rozwiązaniu i tak kluczowe jest trafienie w zakres obejmujący wynik obliczeń.
Sprawdź, który przedział jednoznacznie obejmuje wynik lub jego okolice wynikające z treści ("około" i "o 50°C wyższa"). Gdy 1020°C jest "około", wynik 1070°C także jest przybliżeniem, więc wybiera się zakres najbliższy 1070°C, a nie niższe przedziały.
Nie, w praktyce zależy od stopu, technologii, masy zalewu i wymagań jakościowych. W tym zadaniu wartość przegrzania jest jednak zadana wprost (50°C), więc należy ją traktować jako obowiązujące założenie do obliczenia temperatury spustu.
Ćwicz schemat: wypisz dane z treści, określ zależność (np. temperatura zalewania = temperatura topnienia + przegrzanie), wykonaj działanie i dopiero wtedy porównaj z odpowiedziami. Dodatkowo ucz się podstaw: topnienie, lejność, przegrzanie oraz kontrola temperatury w piecu i podczas spustu.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że temperatura zalewania jest o 50°C wyższa od temperatury topnienia podanej w zadaniu.Skoro CuSn10 topi się w ok. 1020°C, to zalecane jest ok. 1020°C + 50°C = 1070°C.

Materiały:

  • Podstawy odlewnictwa metali nieżelaznych (rozdziały o temperaturach topnienia i zalewania)
  • Instrukcje technologiczne odlewni dotyczące przegrzewania i zalewania stopów miedzi
  • Materiały szkoleniowe z kontroli temperatury ciekłych metali (pirometry, termopary, procedury pomiaru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego