W przypadku obserwacji pod kątem zaburzeń ze spektrum autyzmu terapeuta zajęciowy powinien w pierwszej kolejności koncentrować się na obszarach osiowych, czyli tych, które najtrafniej opisują typowy profil trudności: (1) komunikacja i komunikacja społeczna, (2) jakość i wzorzec interakcji społecznych oraz (3) występowanie ograniczonych, powtarzalnych wzorców zachowań (stereotypii, sztywności, silnej potrzeby rutyny, wąskich zainteresowań, nietypowych reakcji na bodźce).
Dlaczego poprawna jest odpowiedź:
Wymienione w niej elementy (trudności w komunikacji, utrudnione interakcje społeczne, stereotypowe wzory zachowań) odpowiadają najbardziej charakterystycznym domenom, na które zwraca się uwagę przy podejrzeniu ASD. Są one też praktycznie użyteczne w terapii zajęciowej, bo przekładają się na funkcjonowanie w czynnościach dnia codziennego, uczeniu się, zabawie, współpracy i tolerancji zmian.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:
- Trudności motoryki małej, męczliwość, zaburzenia poznawcze – takie cechy mogą współwystępować u niektórych osób, ale nie są najbardziej swoistym "rdzeniem" obserwacji w kierunku ASD. Mogą też wskazywać na inne trudności rozwojowe lub medyczne.
- Nadaktywność motoryczna, impulsywność, niemożność koncentracji – ten zestaw kojarzy się przede wszystkim z obrazem typowym dla ADHD. W ASD problemy z uwagą mogą się zdarzać, ale samo to nie stanowi najważniejszego kryterium obserwacji.
- Oczopląs, mowa skandowana, drżenia zamiarowe – to objawy neurologiczne, charakterystyczne raczej dla zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego (np. móżdżkowych), a nie dla spektrum autyzmu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się różne "zestawy objawów", wybieraj te, które dotyczą funkcjonowania społeczno-komunikacyjnego oraz powtarzalności/sztywności zachowań. To najczęściej najszybciej prowadzi do prawidłowego wyboru.
