KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 21.
Tętno u osoby dorosłej, przytomnej należy zbadać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tętno u osoby przytomnej najczęściej ocenia się palpacyjnie na tętnicy promieniowej, przykładając opuszki 2–3 palców.
Użycie kciuka jest niewskazane, bo kciuk ma własne, wyraźnie wyczuwalne tętno, co może zafałszować wynik.
Cała dłoń nie zapewnia precyzyjnego ucisku i oceny fali tętna.

Pełne wyjaśnienie:

Badanie tętna u osoby dorosłej i przytomnej wykonuje się najczęściej metodą palpacji na tętnicy promieniowej (po stronie kciuka, na nadgarstku). Standardowo przykłada się opuszki dwóch lub trzech palców i delikatnie uciska naczynie, aby wyczuć falę tętna oraz ocenić jego częstość, miarowość i siłę.

Dlaczego właściwe są "trzy palce na tętnicy promieniowej"?
Ułożenie 2–3 palców pozwala stabilnie wyczuć tętnicę i dobrać siłę ucisku. To także zmniejsza ryzyko pomyłki i poprawia powtarzalność pomiaru w warunkach opieki nad seniorem.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "kciukiem na tętnicy ramiennej" – użycie kciuka jest błędem technicznym, ponieważ w kciuku często wyczuwa się własne tętno badającego, co może prowadzić do błędnego odczytu. Dodatkowo tętnica ramienna częściej jest miejscem pomiaru u niemowląt lub w szczególnych sytuacjach, a nie jako podstawowy wybór u przytomnego dorosłego.
  • "kciukiem na tętnicy udowej" – ponownie problemem jest kciuk oraz mniej adekwatne miejsce badania w typowej ocenie osoby przytomnej (w praktyce opiekuńczej to miejsce bywa wykorzystywane w sytuacjach nagłych i wymaga zachowania szczególnej intymności).
  • "całą dłonią na tętnicy grzbietowej stopy" – przyłożenie całej dłoni nie daje precyzji. Tętnica grzbietowa stopy może być trudniej wyczuwalna (np. u osób z obrzękami czy chorobami naczyń), więc nie jest to podstawowe miejsce rutynowego badania tętna u przytomnego dorosłego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy osoby przytomnej i dorosłej, domyślnym wyborem jest palpacja na nadgarstku z użyciem 2–3 palców, bez kciuka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ułóż opuszki 2–3 palców na nadgarstku po stronie kciuka, lekko dociśnij i wyczuj falę tętna. Oceniaj częstość, miarowość i siłę. Badanie wykonuj w spoczynku, w wygodnej pozycji, aby nie zawyżyć wyniku.
Kciuk ma własne, wyraźnie wyczuwalne tętno, więc łatwo pomylić puls osoby badanej z pulsem osoby mierzącej. To typowa przyczyna zafałszowania wyniku, zwłaszcza gdy tętno jest słabe lub niemiarowe.
Najczęściej wybiera się tętnicę promieniową na nadgarstku, bo jest łatwo dostępna i zwykle dobrze wyczuwalna. W opiece nad seniorem to praktyczne miejsce do rutynowej kontroli parametrów życiowych bez naruszania intymności.
Zwykle wtedy, gdy tętno na nadgarstku jest trudne do wyczucia (np. bardzo słabe) albo w specyficznych sytuacjach klinicznych. W praktyce częściej wykorzystuje się ją u niemowląt, natomiast u dorosłych nie jest to podstawowy wybór w rutynowej kontroli.
Raczej nie jako pierwszy wybór. W stopie tętno bywa trudniejsze do wyczucia (obrzęki, wychłodzenie, choroby naczyń), a pomiar całej dłonią jest nieprecyzyjny. To miejsce może służyć do oceny ukrwienia kończyn, a nie do podstawowego pomiaru.
W praktyce często liczy się uderzenia przez 30 sekund i mnoży przez 2, ale gdy rytm jest niemiarowy, lepiej liczyć pełną minutę. Na egzaminie warto pamiętać zasadę: im większa nieregularność, tym dłuższa obserwacja.
Ocenia się też miarowość (czy rytm jest regularny), siłę (mocne/słabe), a czasem symetrię po obu stronach. W opiece nad osobą starszą takie obserwacje pomagają szybciej zauważyć pogorszenie stanu lub odwodnienie.
Najczęstsze błędy to użycie kciuka, zbyt mocny ucisk (zamknięcie tętnicy), liczenie zbyt krótko mimo niemiarowości oraz pomiar zaraz po wysiłku bez odpoczynku. Błędy te prowadzą do zawyżenia lub zaniżenia wyniku.
Przyczyną może być słabsza fala tętna, obrzęki, niska temperatura kończyny, zaburzenia krążenia obwodowego lub nieprawidłowa technika ucisku. Wtedy pomaga ogrzanie dłoni, zmiana ułożenia palców i spokojne, delikatne dociśnięcie.
Naucz się: gdzie leży tętnica promieniowa, jak ułożyć 2–3 palce, dlaczego nie używa się kciuka oraz jakie cechy tętna się ocenia. Przećwicz na kilku osobach w spoczynku i porównaj odczucia, by utrwalić technikę.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Tętno u osoby przytomnej najczęściej ocenia się palpacyjnie na tętnicy promieniowej, przykładając opuszki 2–3 palców."

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021: Basic Life Support (BLS), część dotycząca oceny oznak krążenia u osoby przytomnej, 2021
  • Merck Manual Professional Version: "How to Measure Pulse" (opis techniki palpacji tętna i zalecenie użycia opuszek palców zamiast kciuka), https://www.merckmanuals.com/professional/critical-care-medicine/how-to-do-basic-life-support/how-to-measure-pulse - dostęp 2026-03-01
  • Mayo Clinic: "Pulse" / informacje edukacyjne o pomiarze tętna na tętnicy promieniowej (nadgarstek) i technice użycia palców, https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/pulse/art-20047492 - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw pielęgniarstwa/opieki długoterminowej (rozdziały: parametry życiowe, badanie tętna)
  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy i oceny poszkodowanego przytomnego
  • Atlas anatomii (tętnice kończyny górnej i dolnej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego