KWALIFIKACJA OGR3 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 2.
Trawniki w terenach zieleni mają wpływ na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trawniki obniżają temperaturę otoczenia w upalne dni głównie dzięki ewapotranspiracji (parowaniu z podłoża i transpiracji roślin), która zużywa energię cieplną.
Stwierdzenia o zmniejszaniu wilgotności latem, wzbogacaniu powietrza w jony dodatnie lub "intensywnym wypromieniowaniu" nie opisują typowego, korzystnego wpływu trawnika na mikroklimat.

Pełne wyjaśnienie:

Trawnik jest powierzchnią biologicznie czynną, która zwykle łagodzi warunki termiczne w swoim otoczeniu. Najważniejszym mechanizmem jest ewapotranspiracja, czyli suma parowania wody z podłoża oraz transpiracji przez rośliny. Proces ten wymaga dopływu energii (ciepła utajonego parowania), więc część energii, która w innym przypadku podnosiłaby temperaturę powietrza i podłoża, zostaje "zużyta" na przemianę wody w parę. W efekcie w pobliżu trawnika często obserwuje się niższą temperaturę w czasie upałów.

Odpowiedź "obniżenie temperatury otoczenia w upalne dni" jest więc zgodna z podstawami bilansu cieplnego powierzchni porośniętych roślinnością i z praktyczną obserwacją terenów zieleni (parki, ogrody, skwery), które są odczuwalnie chłodniejsze niż nagrzane nawierzchnie mineralne.

Pozostałe propozycje są mylące:

  • "intensywne wypromieniowanie ciepła nocą" nie jest typową, pozytywną funkcją trawnika, którą zwykle wskazuje się w kontekście poprawy mikroklimatu. W nocy różne powierzchnie mogą wypromieniowywać ciepło, ale nie jest to charakterystyczna korzyść przypisywana trawnikowi w porównaniu z innymi powierzchniami.
  • "zmniejszenie wilgotności powietrza latem" stoi w sprzeczności z działaniem ewapotranspiracji: parowanie i transpiracja zwykle zwiększają zawartość pary wodnej w powietrzu przy powierzchni roślinnej (choć lokalny efekt zależy od wiatru i dostępności wody w glebie).
  • "wzbogacenie powietrza w jony dodatnie" nie jest standardowo opisywaną funkcją trawnika w ujęciu projektowania i pielęgnacji terenów zieleni; w praktyce częściej mówi się o wpływie zieleni na temperaturę, wilgotność, retencję czy ograniczanie pylenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wśród odpowiedzi pojawia się wpływ roślinności na chłodzenie w upały, zwykle chodzi o ewapotranspirację i zacienianie/zmianę bilansu energetycznego. Odpowiedzi o jonizacji lub "promieniowaniu nocą" traktuj ostrożnie, jeśli nie wynikają wprost z omawianych treści programowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ewapotranspiracja to suma parowania z gleby i transpiracji roślin. Trawnik, mając dużą powierzchnię liści i wilgotne podłoże, intensywnie oddaje parę wodną. Na parowanie zużywana jest energia cieplna, co sprzyja ochładzaniu najbliższego otoczenia.
Bo część energii słonecznej nie zamienia się w ciepło odczuwalne, tylko w ciepło utajone parowania wody. Rośliny transpirują, a gleba paruje, przez co otoczenie nagrzewa się wolniej niż przy nawierzchniach szczelnych (beton, asfalt).
Tak, lokalnie może ją zwiększać, bo oddaje do powietrza parę wodną w procesie transpiracji i parowania z podłoża. Efekt zależy od nawodnienia, temperatury, wiatru i powierzchni trawnika, ale kierunek zjawiska zwykle nie jest "osuszający".
Najważniejsze są: dostępność wody (nawodnienie, retencja), dobra kondycja darni i rozwinięta masa liści (większa transpiracja). Znaczenie ma też ograniczanie przesuszenia i ubicia gleby, bo to zmniejsza pobór wody i aktywność roślin.
Gdy jest przesuszony lub w złej kondycji. Wtedy rośliny zamykają aparaty szparkowe, spada transpiracja i maleje ewapotranspiracja. W praktyce oznacza to mniejszy "klimatyzujący" efekt trawnika w czasie długotrwałej suszy.
Mylenie wpływu trawnika na temperaturę z wpływem na wilgotność. Uczniowie czasem wybierają odpowiedzi sugerujące spadek wilgotności, bo kojarzą upał z suchością. Tymczasem roślinność zwykle chłodzi kosztem oddawania pary wodnej.
Zieleń (w tym trawniki) zwiększa udział parowania i zmniejsza nagrzewanie powierzchni w porównaniu z nawierzchniami szczelnymi. W skali lokalnej może to obniżać temperaturę i poprawiać komfort użytkowników. Najlepsze efekty daje łączenie trawników z drzewami.
Poza mikroklimatem trawniki pełnią funkcje: rekreacyjną (użytkowanie), estetyczną (kompozycja), przeciwerozyjną (ochrona gleby) oraz retencyjną (zwiększenie infiltracji i spowolnienie spływu wód opadowych).
Nie. Skuteczność chłodzenia zależy od rodzaju roślinności, jej kondycji i dostępności wody. Zarośla i drzewa dodatkowo dają cień, co często wzmacnia efekt. Trawnik głównie chłodzi przez ewapotranspirację, ale bez cienia może mieć mniejszy wpływ w pełnym słońcu.
Warto umieć wyjaśnić łańcuch przyczynowy: woda w glebie → transpiracja/parowanie → zużycie energii → spadek temperatury. Ucz się też rozróżniać pojęcia: transpiracja, parowanie, ewapotranspiracja, retencja. Na testach wybieraj odpowiedzi zgodne z fizyką bilansu cieplnego.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • United States Environmental Protection Agency (EPA), "Using Trees and Vegetation to Reduce Heat Islands", https://www.epa.gov/heatislands/using-trees-and-vegetation-reduce-heat-islands (dostęp: 2026-02-27)
  • European Environment Agency (EEA), "Urban heat island", https://www.eea.europa.eu/help/glossary/eea-glossary/urban-heat-island (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu ekologii i mikroklimatu terenów zieleni (podręczniki do architektury krajobrazu)
  • Opracowania o ewapotranspiracji i bilansie cieplnym powierzchni biologicznie czynnych
  • Publikacje i poradniki o roli zieleni w ograniczaniu efektu miejskiej wyspy ciepła

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego