KWALIFIKACJA OGR2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 1.
Truskawki najszybciej dojrzeją, jeśli będą uprawiane na zboczu o wystawie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wystawa stoku wpływa na ilość promieniowania słonecznego i nagrzewanie się gleby.
Stoki o ekspozycji południowo‑zachodniej zwykle otrzymują dużo słońca w ciągu dnia (zwłaszcza po południu), szybciej się ogrzewają i sprzyjają szybszemu przebiegowi wegetacji, a więc i dojrzewaniu truskawek.

Pełne wyjaśnienie:

Tempo dojrzewania truskawek silnie zależy od warunków cieplnych stanowiska. Wystawa stoku (kierunek, w którym jest zwrócone nachylenie terenu) zmienia ilość docierającego promieniowania słonecznego, a tym samym temperaturę gleby i powietrza przy roślinach. W cieplejszym mikroklimacie rozwój roślin i owoców przebiega szybciej, co zwykle przyspiesza termin dojrzewania.

Odpowiedź "południowo-zachodniej" wskazuje wystawę, która na półkuli północnej bywa korzystna dla szybszego nagrzewania stanowiska: rośliny otrzymują intensywne nasłonecznienie również w drugiej części dnia, gdy suma energii cieplnej jest wysoka. Taki stok częściej osiąga wyższe temperatury w ciągu doby niż wystawy chłodniejsze, co sprzyja wcześniejszej wegetacji i dojrzewaniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w kontekście "najszybciej dojrzeją"?

  • "wschodniej" – zapewnia słońce głównie rano, ale zwykle daje mniejszą sumę nagrzewania w porównaniu z wystawami bardziej "południowymi", więc przyspieszenie dojrzewania może być słabsze.
  • "północno-wschodniej" – to wystawa chłodniejsza i bardziej zacieniona w ciągu dnia; częściej opóźnia ogrzewanie się gleby i start wegetacji, więc zwykle nie sprzyja najszybszemu dojrzewaniu.
  • "zachodniej" – dostaje słońce po południu, ale bez komponentu południowego zwykle jest mniej korzystna termicznie niż ekspozycja południowo‑zachodnia, szczególnie w okresach, gdy liczy się maksymalizacja dopływu energii.

W praktyce przy ocenie stanowiska warto pamiętać, że poza wystawą liczą się także: osłonięcie od wiatru, zastoje mrozowe, wilgotność i przepuszczalność gleby oraz odmiana i termin sadzenia. Jednak w pytaniu rozstrzygające jest ogólne powiązanie: więcej ciepła i nasłonecznienia → szybsza wegetacja → wcześniejsze dojrzewanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wystawa stoku to kierunek, w którym "patrzy" nachylona powierzchnia terenu (np. południowa, zachodnia). Ma znaczenie, bo zmienia dopływ promieniowania słonecznego, temperaturę gleby i powietrza oraz tempo rozwoju roślin.
Wystawa wpływa na ilość słońca i nagrzewanie stanowiska. Cieplejszy mikroklimat przyspiesza wegetację, kwitnienie i rozwój owoców, co zwykle skraca czas do zbioru. Chłodniejsze wystawy mogą opóźniać te fazy.
Południowo-zachodnia ekspozycja często dostaje dużo słońca w ciągu dnia, w tym intensywne promieniowanie po południu. To sprzyja większej akumulacji ciepła w glebie i w warstwie przyziemnej, co może przyspieszać rozwój roślin.
Nie zawsze. Poranne słońce może szybciej osuszać rośliny po rosie, ale o tempie dojrzewania decyduje też suma energii i temperatur w ciągu całej doby. W wielu warunkach wystawy bardziej "południowe" dają cieplejszy mikroklimat.
Chłodniejsze i częściej zacienione stanowisko może wolniej się ogrzewać, opóźniać start wegetacji i dojrzewanie. Może też dłużej utrzymywać wilgoć na liściach, co sprzyja chorobom. W praktyce wymaga to lepszego doboru odmiany i ochrony.
Jest ważny, gdy zależy Ci na wcześniejszym zbiorze (np. sprzedaż w wyższej cenie na początku sezonu) oraz w chłodniejszych rejonach, gdzie suma temperatur jest ograniczona. Wtedy cieplejszy mikroklimat może realnie skrócić czas do dojrzewania.
Duże znaczenie mają: odmiana (wczesna/średnia/późna), termin i sposób sadzenia, typ okrycia (np. agrowłóknina), wilgotność i żyzność gleby, nawadnianie oraz ochrona przed przymrozkami. Wystawa to tylko jeden z elementów mikroklimatu.
Ryzykowne są miejsca z zastojami mrozowymi (obniżenia terenu, doliny) oraz stanowiska chłodne i długo zacienione. Takie lokalizacje mogą opóźniać wegetację i zwiększać straty przymrozkowe. Lepsze są miejsca przewiewne, ale nie wietrzne.
Możesz obserwować, kiedy i jak długo dany stok jest oświetlony oraz gdzie szybciej topnieje śnieg lub szybciej przesycha gleba. Pomocne bywa też użycie mapy w telefonie z kierunkami świata. Najważniejsze: ustalić, w którą stronę teren opada.
Częsty błąd to mylenie "wystawy" z "położeniem" (np. dolina vs wzniesienie) oraz wybieranie odpowiedzi na podstawie jednego skojarzenia (np. "rano jest słońce"). Warto porównać, która wystawa daje więcej ciepła w całej dobie.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "ekspozycja stoku" (wpływ wystawy na nasłonecznienie i mikroklimat), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/ekspozycja-stoku;3899077.html - dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia (PL) – artykuł: "Wystawa stoku" (definicja i wpływ na dopływ promieniowania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wystawa_stoku - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z sadownictwa/jagodnictwa omawiające mikroklimat i dobór stanowiska
  • Materiały szkoleniowe ODR dotyczące zakładania plantacji truskawek i doboru stanowiska
  • Notatki z agrometeorologii: promieniowanie, bilans cieplny i wpływ rzeźby terenu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego