KWALIFIKACJA ROL10 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 8.
Twoje gospodarstwo rolne ma stałe koszty wynoszące 10 000 zł rocznie i zmienne koszty wynoszące 5 zł za jednostkę produktu. Jeśli cena sprzedaży za jednostkę produktu wynosi 10 zł, jaki musisz osiągnąć poziom produkcji, aby pokryć wszystkie koszty?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próg rentowności wyznacza się, dzieląc koszty stałe przez marżę na jednostce. Marża jednostkowa to cena – koszt zmienny, czyli 10 zł – 5 zł = 5 zł. Aby pokryć 10 000 zł kosztów stałych, trzeba sprzedać 10 000 / 5 = 2000 jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy progu rentowności, czyli takiego poziomu produkcji/sprzedaży, przy którym przychody są równe kosztom całkowitym (wynik finansowy = 0). W gospodarstwie rolnym pomaga to określić minimalną skalę produkcji, aby nie dokładać do działalności.

Krok 1: oblicz marżę na jednostce
Marża jednostkowa (wkład na pokrycie kosztów stałych) to różnica między ceną sprzedaży a kosztem zmiennym na jednostkę:
10 zł – 5 zł = 5 zł na jednostkę.

Krok 2: pokryj koszty stałe
Koszty stałe wynoszą 10 000 zł rocznie. Każda sprzedana jednostka "dokłada" 5 zł do pokrycia kosztów stałych, więc potrzebna liczba jednostek to:
10 000 zł / 5 zł = 2000 jednostek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1000 jednostek daje wkład 1000 × 5 zł = 5000 zł, czyli nie pokrywa 10 000 zł kosztów stałych (pozostaje strata).
  • 3000 jednostek przekracza próg rentowności: 3000 × 5 zł = 15 000 zł, co po pokryciu 10 000 zł kosztów stałych daje dodatni wynik.
  • 4000 jednostek również jest powyżej progu: 4000 × 5 zł = 20 000 zł wkładu, więc po kosztach stałych wynik jest jeszcze wyższy.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najczęstszy błąd to dzielenie kosztów stałych przez cenę (10 zł). Zawsze najpierw policz cena – koszt zmienny, bo tylko ta część ceny pokrywa koszty stałe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próg rentowności to taki poziom produkcji lub sprzedaży, przy którym przychody dokładnie pokrywają koszty całkowite (stałe i zmienne). Poniżej progu gospodarstwo ponosi stratę, a powyżej progu zaczyna osiągać zysk. To narzędzie do planowania skali produkcji.
Najpierw policz marżę jednostkową: cena sprzedaży – koszt zmienny na jednostkę. Następnie podziel koszty stałe przez tę marżę. Wynik to minimalna liczba jednostek, którą trzeba sprzedać, aby pokryć wszystkie koszty.
Bo koszt zmienny rośnie wraz z produkcją i "zjada" część ceny. Tylko pozostała część (marża) może pokryć koszty stałe, takie jak amortyzacja, czynsze czy ubezpieczenia. Gdy marża jest mała, potrzeba większej produkcji, by wyjść na zero.
Do kosztów stałych zalicza się wydatki niezależne (w krótkim okresie) od wielkości produkcji, np. amortyzację maszyn, podatek rolny, ubezpieczenia, stałe opłaty za dzierżawę, część kosztów administracyjnych. Ich poziom nie zmienia się "od sztuki".
Koszty zmienne rosną wraz z liczbą wyprodukowanych jednostek, np. nasiona, nawozy i środki ochrony roślin przypadające na areał, pasza na sztukę zwierzęcia, energia i paliwo zużyte na dodatkowe hektary, opakowania na sprzedany produkt.
Tak. Im wyższa cena sprzedaży (przy niezmienionym koszcie zmiennym), tym większa marża jednostkowa i tym mniejsza liczba jednostek potrzebna do pokrycia kosztów stałych. Spadek ceny działa odwrotnie: próg rośnie i trzeba sprzedać więcej.
Tak. Jeśli koszt zmienny na jednostkę rośnie (np. droższa pasza, paliwo lub nawozy), marża jednostkowa maleje. Wtedy, aby pokryć te same koszty stałe, trzeba zwiększyć skalę produkcji lub podnieść cenę, albo ograniczyć koszty zmienne.
Policz szybki test: marża jednostkowa × liczba jednostek powinna równać się kosztom stałym. Jeśli wychodzi mniej, to próg jest zaniżony (dalej strata). Jeśli więcej, to wynik jest już dodatni, czyli jesteś powyżej progu.
Najczęściej myli się cenę z marżą i dzieli koszty stałe przez cenę zamiast przez (cena – koszt zmienny). Drugi typowy błąd to traktowanie kosztu zmiennego jako kosztu całkowitego. Pomaga zapisanie krótkiego schematu: marża → dzielenie kosztów stałych.
Ćwicz rozróżnianie kosztów stałych i zmiennych na przykładach z gospodarstwa oraz rozwiązuj krótkie zadania z progiem rentowności i marżą. Zawsze zapisuj jednostki (zł/jednostkę, zł/rok, jednostki/rok). To zmniejsza ryzyko pomyłek w podstawieniu danych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Próg rentowności wyznacza się, dzieląc koszty stałe przez marżę na jednostce."

Źródła:

  • N. G. Mankiw, "Principles of Economics", Cengage Learning, rozdziały o kosztach (fixed/variable) i decyzjach produkcyjnych (break-even) (wydanie zależne od programu nauczania).
  • P. A. Samuelson, W. D. Nordhaus, "Economics", rozdziały dotyczące kosztów produkcji (koszty stałe i zmienne) oraz analizy opłacalności (break-even) (wydanie zależne od programu nauczania).
  • Wikipedia (PL): "Próg rentowności" – definicja i ogólny sposób obliczania (BEP), https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%B3g_rentowno%C5%9Bci - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu ekonomiki i rachunkowości rolniczej (temat: koszty i próg rentowności)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące kalkulacji kosztów w gospodarstwie (koszt stały, zmienny, całkowity)
  • Zadania rachunkowe typu break-even (próg rentowności) dla utrwalenia schematu obliczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego