KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 30.
Typ wyrobiska Kształt przekroju
Wyrobisko chodnikowe ?
Wyrobisko szybowe ?
Dopasuj odpowiedni kształt przekroju do każdego typu wyrobiska.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyrobisko chodnikowe najczęściej ma przekrój zbliżony do prostokąta, bo ułatwia organizację transportu, zabudowę urządzeń i prowadzenie robót w poziomie. Wyrobisko szybowe typowo projektuje się jako okrągłe, ponieważ taki przekrój korzystniej przenosi obciążenia górotworu i sprzyja stateczności oraz obudowie szybu.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie podziemnym kształt przekroju wyrobiska dobiera się głównie z uwagi na: stateczność górotworu, sposób obudowy, funkcję wyrobiska oraz wygodę prowadzenia robót i zabudowy infrastruktury.

Przekrój wyrobiska chodnikowego w praktyce jest najczęściej prostokątny (lub zbliżony do prostokąta, np. z zaokrągleniami). Wynika to z funkcji chodnika: prowadzi się w nim transport ludzi i urobku, montuje się rurociągi, kable, przenośniki, prowadnice, a także organizuje się miejsce do mijanek i pracy załogi. Kształt prostokątny jest też wygodny technologicznie przy drążeniu i przy wykonywaniu obudowy oraz pozwala efektywnie wykorzystać przestrzeń użytkową.

Przekrój wyrobiska szybowego jest typowo okrągły. Okrąg w przekroju sprzyja równomierniejszemu rozkładowi naprężeń wokół wyrobiska, co zmniejsza koncentracje naprężeń w narożach (charakterystyczne dla przekrojów kanciastych) i ułatwia utrzymanie stateczności. Z punktu widzenia obudowy i pracy konstrukcji (np. obudowy pierścieniowej) przekrój okrągły jest rozwiązaniem bardzo korzystnym.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne? Przekrój kwadratowy dla wyrobiska chodnikowego jest zbyt zawężającym uogólnieniem: w praktyce spotyka się różne wymiary i proporcje, a "prostokątny" obejmuje typowe rozwiązania. Przekrój owalny nie jest standardowym, najczęściej wskazywanym przekrojem ani dla chodników, ani dla szybów w podstawowych ujęciach dydaktycznych; bywa rozpatrywany jako przypadek szczególny, ale nie jako odpowiedź "typowa". Z kolei przypisanie chodnikowi przekroju okrągłego oraz szybowi prostokątnego/kwadratowego jest sprzeczne z najczęściej przyjmowanymi rozwiązaniami funkcjonalno-wytrzymałościowymi.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się szyb, zapamiętaj, że przekrój okrągły "pracuje" korzystnie pod obciążeniem górotworu; dla chodnika myśl o przestrzeni użytkowej i łatwości zabudowy, co kieruje do prostokąta.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyrobisko chodnikowe to wyrobisko poziome lub lekko nachylone, służące m.in. do transportu ludzi i urobku, prowadzenia przewietrzania oraz zabudowy instalacji. Zwykle ma "użytkowy" przekrój, wygodny do poruszania się i montażu urządzeń.
Wyrobisko szybowe (szyb) to wyrobisko o przebiegu zasadniczo pionowym lub zbliżonym do pionowego. Wykorzystuje się je do zjazdu/wyjazdu ludzi, transportu urobku, materiałów, a także jako element systemu wentylacji i infrastruktury kopalni.
Przekrój okrągły sprzyja korzystniejszemu rozkładowi naprężeń w górotworze wokół wyrobiska i ogranicza "słabe miejsca" typowe dla naroży przekrojów kanciastych. Ułatwia też stosowanie obudowy o pracy pierścieniowej, co poprawia stateczność.
Przekrój prostokątny (lub zbliżony do prostokąta) jest praktyczny: łatwiej w nim prowadzić transport i ruch załogi, montować przenośniki, rurociągi i kable oraz efektywnie wykorzystać szerokość i wysokość wyrobiska. To rozwiązanie "użytkowe" i często spotykane.
Tak, w praktyce mogą występować przekroje łukowe, trapezowe czy z zaokrągleniami, zależnie od warunków geologicznych i obudowy. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle pyta się o kształty typowe, dlatego najczęściej wybiera się odpowiedź "prostokątny" dla chodnika.
Nie zawsze, bo rozwiązania mogą zależeć od technologii i warunków miejscowych. Jednak w ujęciu podstawowym, jako rozwiązanie najczęściej wskazywane i korzystne wytrzymałościowo, przekrój okrągły jest typową odpowiedzią egzaminacyjną dla szybu.
Jeśli w pytaniu nie ma dodatkowych warunków (np. "w szczególnych warunkach" lub "w konkretnym rodzaju obudowy"), zwykle chodzi o rozwiązania najczęściej spotykane i omawiane w podstawach zawodu. Wtedy wybiera się odpowiedzi standardowe: chodnik—prostokąt, szyb—okrąg.
Najczęstsze błędy to zamiana pojęć (szyb vs chodnik) oraz wybór "owalu" lub "kwadratu" przez skojarzenie z geometrią, a nie z funkcją i statecznością. Pomaga zapamiętanie: szyb = obciążenia i stateczność → okrąg; chodnik = użytkowość → prostokąt.
Przekrój wyrobiska to kształt i wymiary wyrobiska widziane "w poprzek" jego osi (np. szerokość i wysokość chodnika albo średnica szybu). W projektowaniu przekrój wiąże się z doborem obudowy, bezpieczeństwem i funkcjonalnością wyrobiska.
Ucz się przez skojarzenia funkcji: chodnik = komunikacja i transport w poziomie, szyb = połączenie pionowe poziomów kopalni. Następnie łącz funkcję z typowym przekrojem i obudową. Dobrze działają krótkie fiszki: "chodnik—prostokąt", "szyb—okrąg".
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wyrobisko chodnikowe najczęściej ma przekrój zbliżony do prostokąta, bo ułatwia organizację transportu, zabudowę urządzeń i prowadzenie robót w poziomie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw górnictwa podziemnego (działy: wyrobiska, obudowa, drążenie)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące klasyfikacji wyrobisk i ich geometrii
  • Notatki z geomechaniki: wpływ kształtu wyrobiska na rozkład naprężeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego