KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 22.
U 82-letnigo pacjenta z podejrzeniem skręcenia stawu skokowego można doraźnie zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W podejrzeniu ostrego skręcenia stawu skokowego doraźnie zaleca się chłodzenie, bo pomaga zmniejszyć ból i ograniczyć narastanie obrzęku. Zabiegi cieplne (okład ciepły, lampa sollux, parafina) w świeżym urazie mogą nasilać przekrwienie i obrzęk, dlatego nie są wyborem doraźnym.

Pełne wyjaśnienie:

Przy podejrzeniu skręcenia stawu skokowego (zwłaszcza bezpośrednio po urazie) celem doraźnego postępowania jest zmniejszenie bólu oraz ograniczenie obrzęku. Z tego powodu typowym wyborem jest zastosowanie zimna, np. w formie "zimnego żelu" (okładu chłodzącego). Chłodzenie działa przeciwbólowo i może ograniczać narastanie obrzęku w ostrej fazie urazu.

Odpowiedź "zimny żel." jest właściwa, ponieważ odnosi się do prostego, doraźnego działania, które opiekun może zastosować bez specjalistycznego sprzętu oraz które jest zgodne z ogólną zasadą: w świeżym urazie najpierw chłodzimy.

Pozostałe propozycje dotyczą oddziaływania ciepłem i dlatego są niewłaściwe jako działanie doraźne przy podejrzeniu skręcenia:

  • "lampę sollux." – jest kojarzona z zabiegami cieplnymi. Ciepło może zwiększać przepływ krwi w miejscu urazu, co sprzyja nasileniu obrzęku w ostrej fazie.
  • "okład ciepły." – podobnie jak inne metody ogrzewania, może pogorszyć objawy świeżego urazu (większy obrzęk, większa tkliwość).
  • "podgrzaną parafinę." – parafina jest klasycznym zabiegiem rozgrzewającym stosowanym raczej w dolegliwościach przewlekłych i sztywności, a nie w świeżym urazie skrętnym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pada "podejrzenie skręcenia" i pytanie dotyczy postępowania doraźnego, najczęściej chodzi o chłodzenie i odciążenie. Metody rozgrzewające rozważane są później, gdy nie ma ostrego stanu zapalnego i narastającego obrzęku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Doraźnie zwykle stosuje się chłodzenie (np. zimny żel/zimny okład), odciążenie kończyny i ułożenie jej wyżej, aby ograniczać ból i obrzęk. Jeśli objawy są duże lub narastają, potrzebna jest ocena medyczna.
Zimno może zmniejszać ból i ograniczać narastanie obrzęku w ostrej fazie urazu. Ciepło zwiększa ukrwienie tkanek, co w świeżym urazie bywa niekorzystne, bo może nasilać obrzęk i dolegliwości.
Stosuje się go krótko i z przerwami, obserwując skórę oraz tolerancję pacjenta. Zawsze warto użyć warstwy pośredniej (np. cienkiego materiału), aby nie doprowadzić do podrażnienia lub odmrożenia skóry.
W doraźnym postępowaniu po świeżym skręceniu zwykle nie, bo to metoda kojarzona z działaniem cieplnym. W ostrej fazie priorytetem jest ograniczenie obrzęku i bólu, więc preferuje się chłodzenie i odciążenie.
Okłady ciepłe rozważa się raczej później, gdy nie ma już ostrego narastającego obrzęku i dominują dolegliwości typu sztywność. O tym, kiedy jest to bezpieczne, powinien zdecydować personel medyczny po ocenie urazu.
"Podejrzenie" oznacza, że uraz nie został jeszcze potwierdzony diagnostycznie i może mieć różne nasilenie. Opiekun medyczny powinien dobrać bezpieczne działania doraźne (np. chłodzenie), monitorować objawy i w razie potrzeby pilnie skierować pacjenta do konsultacji.
Niepokojące są m.in. silny ból, szybko narastający obrzęk, deformacja, niemożność obciążenia stopy, zaburzenia czucia lub sinienie/wychłodzenie kończyny. U osób starszych dodatkowo rośnie ryzyko złamania, więc ostrożność jest kluczowa.
W świeżym urazie zwykle nie jest metodą doraźną, bo działa rozgrzewająco. Może nasilać przekrwienie i obrzęk, a dodatkowo niesie ryzyko oparzenia (szczególnie u osób starszych lub z zaburzeniami czucia).
Częste błędy to ogrzewanie urazu od razu po zdarzeniu, zbyt długie i bezpośrednie przykładanie bardzo zimnych okładów do skóry, a także zbyt szybki powrót do obciążania kończyny mimo bólu. Błąd wynika często z mylenia fazy ostrej z przewlekłą.
Warto utrwalić zasady doraźnego postępowania (chłodzenie, odciążenie, obserwacja), przeciwwskazania do ciepła w ostrej fazie oraz objawy alarmowe. Pomaga też ćwiczenie scenariuszy: co opiekun może zrobić sam, a kiedy konieczna jest pomoc lekarska.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w podejrzeniu ostrego skręcenia stawu skokowego doraźnie zaleca się chłodzenie, bo pomaga zmniejszyć ból i ograniczyć narastanie obrzęku.

Źródła:

  • NHS (UK), "Sprains and strains" (first aid and self-care) – https://www.nhs.uk/conditions/sprains-and-strains/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Mayo Clinic, "Sprain – First aid" – https://www.mayoclinic.org/first-aid/first-aid-sprain/basics/art-20056622 (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki pierwszej pomocy (rozdziały: urazy kończyn, skręcenia, stłuczenia)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw fizykoterapii/krioterapii dla personelu opiekuńczego
  • Wiarygodne poradniki kliniczne dotyczące postępowania w skręceniach i naciągnięciach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego