KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 24.
U osób pracujących w temperaturze powietrza około 4 stopni C i posługujących się narzędziami wywołującymi wibracja powstają zmiany chorobowe noszące nazwę zespołu wibracyjnego. Jakie są jego objawy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zespół wibracyjny przy pracy narzędziami wibrującymi często obejmuje zaburzenia naczynioruchowe w obrębie dłoni. Typowym objawem jest skurcz naczyń w miejscu kontaktu z drgającym narzędziem, co może powodować blednięcie palców i pogorszenie ukrwienia. Pozostałe odpowiedzi opisują głównie skutki wychłodzenia lub przegrzania.

Pełne wyjaśnienie:

Zespół wibracyjny jest następstwem długotrwałego narażenia na drgania mechaniczne, szczególnie te przenoszone na ręce podczas pracy narzędziami ręcznymi. W praktyce BHP i medycyny pracy kluczowe jest rozróżnienie: drgania uszkadzają tkanki miejscowo (układ naczyniowy, nerwowy, mięśniowo-szkieletowy), a nie wyłącznie przez zmianę temperatury całego ciała.

Odpowiedź "Skurcz naczyń w obszarze kontaktu z drgającym narzędziem" jest trafna, bo jednym z najbardziej charakterystycznych elementów obrazu zespołu wibracyjnego są zaburzenia naczynioruchowe w palcach i dłoni. Skurcz naczyń ogranicza dopływ krwi, co może objawiać się blednięciem palców, uczuciem zimna, mrowieniem oraz pogorszeniem sprawności manualnej. Z punktu widzenia profilaktyki to sygnał do ograniczenia ekspozycji i analizy warunków pracy.

Odpowiedź "Wychłodzenie organizmu i miejscowe odmrożenia" opisuje przede wszystkim działanie mikroklimatu zimnego. Zimno może nasilać dolegliwości naczyniowe, ale odmrożenia nie są typowym, definicyjnym objawem zespołu wibracyjnego i wynikają z ekspozycji termicznej, a nie z działania drgań jako czynnika fizycznego.

Odpowiedź "Zwiększone obciążenie cieplne organizmu" dotyczy stresu cieplnego w warunkach gorących, co nie pasuje do mechanizmu choroby od drgań ani do opisu pracy w niskiej temperaturze.

Odpowiedź "Nadmierny wzrost metabolizmu i zwiększone wydzielanie potu" również wiąże się głównie z reakcją termoregulacyjną (wysiłek, ciepło), a nie z miejscowymi następstwami drgań przenoszonych przez narzędzie.

W praktyce egzaminacyjnej warto pamiętać: jeśli pytanie dotyczy pracy narzędziami wibrującymi, najczęściej testuje się objawy miejscowe (krążenie, czucie, sprawność dłoni) i zasady ograniczania narażenia (organizacja pracy, dobór narzędzi, przerwy, konserwacja).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zespół wibracyjny to zespół dolegliwości wywołanych długotrwałą ekspozycją na drgania (wibracje), najczęściej przenoszone na ręce przez narzędzia. Obejmuje m.in. zaburzenia naczyniowe (skurcz naczyń, blednięcie palców), czuciowe (mrowienie, drętwienie) oraz bólowe w obrębie dłoni i przedramion.
Typowe objawy naczyniowe to skurcz naczyń i pogorszenie ukrwienia palców w miejscu kontaktu z narzędziem. Może to dawać napadowe blednięcie palców, uczucie zimna, osłabienie chwytu i pogorszenie zręczności. Zimno zwykle nasila te dolegliwości, ale nie jest ich jedyną przyczyną.
Zimno sprzyja obkurczaniu naczyń krwionośnych w kończynach, więc może wzmacniać zaburzenia naczynioruchowe wywołane przez drgania. Pracownik może szybciej odczuwać blednięcie palców, mrowienie i spadek sprawności manualnej. Dlatego w profilaktyce łączy się ograniczanie drgań z ochroną przed wychłodzeniem.
Odmrożenia są skutkiem działania niskiej temperatury i wilgoci, a nie typowym objawem samego zespołu wibracyjnego. W praktyce oba problemy mogą współwystępować (zimno + narzędzia wibrujące), ale w pytaniach egzaminacyjnych zespół wibracyjny rozpoznaje się głównie po objawach naczyniowych i czuciowych w obrębie dłoni.
Najczęściej są to narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym lub pneumatycznym, które przenoszą drgania na dłoń i przedramię, np. młoty udarowe, szlifierki, wiertarki udarowe czy zagęszczarki prowadzone ręcznie. Ryzyko rośnie wraz z czasem ekspozycji, siłą uchwytu, stanem technicznym narzędzia i warunkami pracy.
Zespół wibracyjny daje głównie objawy miejscowe w dłoniach: skurcz naczyń, blednięcie palców, mrowienie, drętwienie i spadek sprawności chwytu. Stres cieplny dotyczy całego organizmu i typowo wiąże się z przegrzaniem, wzmożoną potliwością, osłabieniem i zaburzeniami termoregulacji. To inne mechanizmy i inne sygnały ostrzegawcze.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi związanej wyłącznie z temperaturą (wychłodzenie, odmrożenia), bo w pytaniu pojawia się informacja o zimnie. Drugi błąd to mylenie skutków drgań z obciążeniem cieplnym i potliwością. Warto zapamiętać, że rdzeniem zespołu wibracyjnego są zaburzenia naczyniowe i czuciowe w obrębie dłoni.
Skuteczne działania to: dobór narzędzi o mniejszych drganiach, utrzymanie ich w dobrym stanie (serwis, wyważenie, ostre osprzęty), organizacja pracy z przerwami i rotacją, ograniczanie czasu ekspozycji oraz szkolenie pracowników. Dodatkowo istotna jest ochrona przed zimnem, bo niska temperatura może nasilać objawy naczyniowe.
Gdy pojawiają się nawracające epizody blednięcia palców, drętwienia, mrowienia, osłabienia chwytu lub ból dłoni i przedramion, zwłaszcza jeśli objawy narastają z czasem pracy. Z perspektywy BHP ważne jest też zgłoszenie do przełożonego i analiza narażenia, aby szybko wdrożyć ograniczenia ekspozycji i działania profilaktyczne.
Rękawice mogą ograniczać część drgań, ale nie zastępują działań podstawowych: redukcji drgań u źródła, konserwacji narzędzi i ograniczania czasu ekspozycji. Niewłaściwie dobrane rękawice mogą też pogarszać chwyt i zwiększać siłę zacisku, co bywa niekorzystne. Traktuj je jako element uzupełniający, a nie jedyne zabezpieczenie.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zespół wibracyjny przy pracy narzędziami wibrującymi często obejmuje zaburzenia naczynioruchowe w obrębie dłoni.

Źródła:

  • CIOP-PIB, "Drgania mechaniczne – zagrożenia i skutki zdrowotne" (materiały informacyjne), https://www.ciop.pl/ - wyszukiwanie w serwisie: drgania mechaniczne / zespół wibracyjny (dostęp 2026-03-02)
  • PN-EN ISO 5349-1:2004, "Drgania mechaniczne — Pomiar i ocena narażenia człowieka na drgania przenoszone przez kończyny górne — Część 1: Wymagania ogólne"
  • European Parliament and Council Directive 2002/44/EC of 25 June 2002 on minimum health and safety requirements regarding the exposure of workers to the risks arising from physical agents (vibration)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne CIOP-PIB dotyczące drgań mechanicznych i skutków zdrowotnych
  • Normy i wytyczne dotyczące pomiaru oraz oceny narażenia na drgania przenoszone na ręce
  • Podręczniki z ergonomii i higieny pracy (dział: czynniki fizyczne – drgania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego