U osoby chorej, która długotrwale przebywa w łóżku, zaparcia są częste, ponieważ unieruchomienie osłabia naturalną perystaltykę jelit, a do tego często dochodzą: mniejsza podaż płynów, dieta uboga w błonnik, lęk przed wypróżnieniem, a także działania niepożądane niektórych leków. Dlatego pierwszym i najbezpieczniejszym kierunkiem postępowania (o ile nie ma przeciwwskazań) jest wsparcie fizjologicznych mechanizmów wypróżniania.
Odpowiedź "podawać więcej płynów, surówek, owoców suszonych." jest właściwa, ponieważ:
- płyny zwiększają uwodnienie mas kałowych, co zmniejsza twardość stolca i ułatwia jego przesuwanie;
- błonnik (m.in. w surówkach i suszonych owocach) zwiększa objętość stolca i pobudza motorykę jelit;
- takie działania są elementem codziennej opieki i profilaktyki, którą opiekun medyczny może wspierać w ramach zaleceń żywieniowych.
Odpowiedź "systematycznie stosować leki przeczyszczające." jest nieprawidłowa, bo rutynowe, stałe podawanie środków przeczyszczających nie powinno być pierwszym wyborem w opiece (wymaga wskazań, nadzoru i zwykle zlecenia). Nadużywanie może prowadzić do biegunek, odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych oraz przyzwyczajenia jelit.
Odpowiedź "zmniejszyć ilość podawanych doustnie płynów." jest błędna, ponieważ mniejsza podaż płynów sprzyja zagęszczeniu stolca, a to nasila zaparcia. Ograniczenie płynów rozważa się tylko przy konkretnych przeciwwskazaniach (np. zaleconych przez lekarza), a nie jako metodę na zaparcia.
Odpowiedź "wzbogacić dietę w pokarmy mączne i wysokokaloryczne." również jest nieprawidłowa: produkty mączne (zwłaszcza wysoko przetworzone) zwykle mają mało błonnika i mogą spowalniać pasaż jelitowy. W opiece ważniejsze jest zwiększanie błonnika i nawodnienia oraz obserwacja rytmu wypróżnień i zgłaszanie problemów personelowi medycznemu.
