KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 8.
U podopiecznego długotrwale unieruchomionego w łóżku problemem ze strony układu kostno-stawowego mogą być
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy długotrwałym unieruchomieniu bez ruchu w stawach i bez rozciągania mięśni może dojść do ich skrócenia oraz ograniczenia zakresu ruchu, czyli przykurczów.
Odparzenia i odleżyny dotyczą skóry, a zatory żylne są powikłaniem układu krążenia, więc nie należą do problemów kostno-stawowych.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby długotrwale unieruchomionej w łóżku jednym z typowych problemów dotyczących układu kostno-stawowego (narządu ruchu)przykurcze mięśniowe. Powstają, gdy mięśnie i okolice stawów przez dłuższy czas nie pracują w pełnym zakresie: dochodzi do skracania tkanek, zmniejszenia elastyczności i stopniowego ograniczania ruchomości w stawach. W praktyce opiekun może zauważyć trudność w prostowaniu kończyny, ból przy poruszaniu, ustawienie kończyny w pozycji zgięciowej lub narastające ograniczenie samodzielności.

Odpowiedź "odparzenia" jest nieprawidłowa, ponieważ odparzenia to problem skórny (maceracja i podrażnienie skóry wskutek wilgoci, tarcia i ciepła), często w okolicy fałdów skórnych lub przy nietrzymaniu moczu/stolca. Wymagają profilaktyki higienicznej i ochrony skóry, ale nie są zaburzeniem układu kostno-stawowego.

Odpowiedź "zatory żylne" (w praktyce częściej omawiane jako zakrzepica/zatorowość) dotyczy układu krążenia. Unieruchomienie sprzyja zastojowi krwi żylnej, ale mechanizm i obszar problemu jest naczyniowy, a nie kostno-stawowy.

Odpowiedź "odleżyny" także jest błędna, bo odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych spowodowane długotrwałym uciskiem i niedokrwieniem. Choć są bardzo ważnym powikłaniem unieruchomienia, należą do problemów dermatologicznych/ran przewlekłych, nie do narządu ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie zawęża zakres do konkretnego układu (np. kostno-stawowego), najpierw przyporządkuj każdą odpowiedź do układu: skóra, krążenie, oddechowy, nerwowy, ruchu. To pomaga szybko wykluczyć odpowiedzi z "innej kategorii".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przykurcze mięśniowe to utrwalone skrócenie mięśni i tkanek okołostawowych, które ogranicza zakres ruchu w stawie. U osoby unieruchomionej rozwijają się, gdy kończyna długo pozostaje w jednej pozycji i brakuje regularnych ruchów oraz rozciągania.
Brak ruchu powoduje zmniejszenie elastyczności mięśni i torebek stawowych oraz utrwalanie niekorzystnych ustawień kończyn. Z czasem tkanki "przyzwyczajają się" do skróconej pozycji, przez co wyprost lub pełny ruch staje się trudny i bolesny.
Problemy skórne dają objawy na skórze (zaczerwienienie, maceracja, ranka, ból uciskowy), np. odleżyny lub odparzenia. Problemy kostno-stawowe dotyczą ruchu: ograniczenie zakresu w stawie, sztywność, ból przy poruszaniu, trudność w zmianie pozycji lub w pionizacji.
Nie. Odleżyny są uszkodzeniem skóry i tkanek podskórnych spowodowanym uciskiem i niedokrwieniem. Mogą współistnieć z problemami narządu ruchu, ale klasyfikuje się je jako powikłanie skórne wymagające profilaktyki przeciwuciskowej i pielęgnacji ran.
Odparzenia to podrażnienie i uszkodzenie skóry wywołane wilgocią, ciepłem i tarciem (np. przy nietrzymaniu moczu/stolca). Najczęściej występują w okolicach intymnych i fałdach skórnych. To problem skórny, a nie kostno-stawowy.
Tak. Długie leżenie sprzyja zastojowi krwi w żyłach kończyn dolnych, co może prowadzić do zakrzepicy, a w konsekwencji do zatorowości. To powikłanie układu krążenia, dlatego nie zalicza się go do problemów kostno-stawowych, mimo że może powodować ból nóg.
Kluczowe są regularne zmiany pozycji, bezpieczne ćwiczenia bierne/czynne w granicach zaleceń oraz utrzymywanie prawidłowego ułożenia kończyn (podparcia, wałki). W razie bólu lub narastającej sztywności należy zgłosić problem pielęgniarce lub fizjoterapeucie.
Gdy pojawia się nowa lub narastająca sztywność, trudność w wyproście/zgięciu stawu, ból przy delikatnym poruszaniu, ustawienie kończyny w przykurczonej pozycji lub spadek sprawności w czynnościach dnia codziennego. Wczesna reakcja ułatwia rehabilitację.
Poza przykurczami mogą wystąpić powikłania skórne (odleżyny, odparzenia), krążeniowe (zakrzepica), oddechowe (zaleganie wydzieliny), a także osłabienie mięśni i spadek tolerancji wysiłku. W opiece ważne jest całościowe zapobieganie każdej z tych grup.
Najpierw podkreśl w myślach ograniczenie, np. "układ kostno-stawowy". Następnie przyporządkuj odpowiedzi do układów: skóra, krążenie, ruch. Wybierz tę, która pasuje do wskazanego układu. To prosty sposób na uniknięcie błędu wynikającego z pośpiechu.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Contractures" (hasło edukacyjne o przykurczach) https://medlineplus.gov/ency/article/003185.htm - dostęp 2026-02-27
  • Merck Manual Consumer Version – "Problems Due to Immobilization" (powikłania unieruchomienia, w tym przykurcze) https://www.merckmanuals.com/home/fundamentals/rehabilitation/problems-due-to-immobilization - dostęp 2026-02-27
  • NHS (National Health Service) – "Pressure sores (pressure ulcers)" (informacje o odleżynach jako problemie skórnym) https://www.nhs.uk/conditions/pressure-sores/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu opieki długoterminowej nad osobą starszą (powikłania unieruchomienia)
  • Podstawy anatomii i fizjologii narządu ruchu (stawy, mięśnie, zakres ruchu)
  • Zalecenia kliniczne i edukacyjne dotyczące profilaktyki powikłań unieruchomienia (np. poradniki medyczne o przykurczach i odleżynach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego