W odlewach gipsowych drobne ubytki i wykruszenia najczęściej powstają podczas rozformowania (zdejmowania formy), gdy krawędzie detalu są jeszcze wrażliwe mechanicznie. Naprawa powinna być wykonana materiałem kompatybilnym z odlewem, czyli takim, który ma zbliżone właściwości fizyczne i technologiczne: przyczepność do gipsu, podobny skurcz, chłonność, twardość oraz możliwość szlifowania i dalszego wykańczania.
Dlatego właściwe jest rozwiązanie: "wypełnienie rzadkim zaczynem gipsowym z tego samego gipsu, z którego wykonano odlew". Rzadsza konsystencja ułatwia wniknięcie w pory i mikroubytki, a użycie tego samego rodzaju gipsu ogranicza ryzyko różnic barwy, innej reakcji na wodę oraz "odcinania się" naprawy po malowaniu czy patynowaniu.
Pozostałe propozycje są typowymi pułapkami doboru materiału:
- "przetarcie rzadką zaprawą wapienną z dodatkiem gipsu" – zaprawy wapienne są przeznaczone do innych zastosowań (np. tynki, podłoża mineralne) i mogą mieć inną wytrzymałość oraz inną pracę wilgotnościową niż czysty odlew gipsowy; dodatek gipsu nie gwarantuje pełnej zgodności.
- "zaszpachlowanie zaczynem gipsowym z dodatkiem mikrowłókien polimerowych" – domieszki polimerowe mogą zmieniać twardość, elastyczność i sposób szlifowania, co bywa niekorzystne przy precyzyjnych detalach i może ujawniać się po wykończeniu powierzchni.
- "wypełnienie kitem uniwersalnym epoksydowym" – żywice epoksydowe tworzą warstwę o odmiennych właściwościach niż gips (twardość, obrabialność, chłonność, przyczepność na mineralnym porowatym podłożu), co zwiększa ryzyko widocznej "łatki" oraz problemów w dalszych etapach renowacji.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: przy drobnych ubytkach w odlewie gipsowym najbezpieczniejsza jest naprawa tym samym systemem materiałowym (gips do gipsu), dobierając jedynie właściwą konsystencję zaczynu do wielkości i charakteru ubytku.
