Odleżyny powstają, gdy tkanki są długo uciskane między kością a podłożem. Ucisk ogranicza dopływ krwi, co prowadzi do niedokrwienia i w konsekwencji do uszkodzeń skóry oraz tkanek głębszych. W praktyce opieki najczęściej zagrożone są miejsca z małą ilością tkanki podskórnej i wyraźnymi wyniosłościami kostnymi, m.in. pięty i łokcie.
W sytuacji, gdy podopieczna nie ma materaca zmiennociśnieniowego, opiekunka powinna zastosować takie pomoce, które wprost zmniejszają ucisk i tarcie na wrażliwych punktach. Odpowiedź "Ochraniacze na łokcie i na pięty." jest prawidłowa, ponieważ są to wyroby przeznaczone do ochrony tych obszarów: amortyzują nacisk, ograniczają tarcie o pościel/odzież i pomagają utrzymać skórę w lepszej kondycji.
Odpowiedź "Krążki z waty pod łokcie i pod pięty." jest nieprawidłowa, bo krążki (zwłaszcza improwizowane) mogą powodować ucisk obwodowy – nacisk koncentruje się na krawędzi pierścienia, co pogarsza ukrwienie i może nasilać uszkodzenia. Podobnie błędna jest odpowiedź "Kółka z gumy pod pośladki i pod głowę.": kółka sprzyjają punktowemu uciskowi na obrzeżu oraz mogą zwiększać siły ścinające przy zmianie pozycji. Odpowiedź "Wałki pod uda i pod kolana." opisuje element pozycjonowania, który bywa pomocny w ułożeniu kończyn, ale nie stanowi podstawowej ochrony pięt i łokci przed uciskiem i tarciem.
Warto pamiętać, że same ochraniacze nie zastępują kompleksowej profilaktyki. W praktyce łączy się je z regularną zmianą pozycji, obserwacją skóry w punktach ucisku, utrzymaniem suchości i ograniczaniem tarcia podczas przesuwania podopiecznej. Na egzaminie zwracaj uwagę na to, czy pomoc jest dedykowana do ochrony punktów kostnych oraz czy nie tworzy efektu "pierścienia ucisku".
