U osoby nieprzytomnej kluczowym zagrożeniem jest utrata drożności dróg oddechowych oraz zachłyśnięcie (np. śliną lub wymiocinami). Dlatego, jeśli poszkodowany jest nieprzytomny, ale oddycha prawidłowo, standardowym postępowaniem jest ułożenie go w pozycji bocznej ustalonej (pozycji bezpiecznej). Taka pozycja stabilizuje ciało, ułatwia samoistne odpływanie treści z jamy ustnej i pomaga utrzymać język oraz tkanki miękkie z dala od tylnej ściany gardła.
W praktyce pierwszej pomocy (także na budowie) schemat jest następujący: zapewnij bezpieczeństwo miejsca, oceń reakcję poszkodowanego, udrożnij drogi oddechowe i sprawdź oddech, wezwij pomoc, a następnie – przy prawidłowym oddechu – ułóż w pozycji bezpiecznej i regularnie kontroluj oddech do czasu przyjazdu służb.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne lub nieoptymalne?
- "na plecach" – u nieprzytomnego zwiększa ryzyko zapadania się języka i niedrożności, a także zachłyśnięcia w razie wymiotów. Leżenie na plecach jest typowe dla RKO, ale tylko wtedy, gdy poszkodowany nie oddycha prawidłowo i trzeba rozpocząć uciski klatki piersiowej.
- "z wysoko uniesioną głową" – samo uniesienie głowy nie jest gwarancją drożności dróg oddechowych u osoby bez napięcia mięśniowego; może też powodować nienaturalne ułożenie szyi i nie rozwiązuje problemu ewentualnych wydzielin/wymiocin.
- "z uniesionymi kończynami" – bywa kojarzone z omdleniem, ale u osoby nieprzytomnej priorytetem jest oddech i zabezpieczenie dróg oddechowych. Podniesienie nóg nie zastępuje pozycji bezpiecznej i nie chroni przed zachłyśnięciem.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści widzisz "nieprzytomny" i nie ma informacji o braku oddechu, najpierw w głowie dopowiedz krok "sprawdź oddech". Gdy oddech jest prawidłowy – wybieraj ułożenie w pozycji bocznej ustalonej i pamiętaj o stałej kontroli oddechu.
