W podejrzeniu udaru mózgu kluczowe są: czas oraz bezpieczeństwo poszkodowanego. Po natychmiastowym wezwaniu służb ratowniczych kolejnym właściwym krokiem jest kontrolowanie parametrów życiowych, czyli stała obserwacja przede wszystkim oddechu, stanu świadomości i ogólnego krążenia (np. czy chory nie blednie, nie sinieje, nie traci kontaktu).
Udar może postępować i stan osoby przytomnej może się szybko pogorszyć. Dlatego opiekun powinien:
- pozostać przy podopiecznym i ograniczyć jego wysiłek,
- regularnie oceniać przytomność i oddech,
- przygotować informacje dla dyspozytora/ratowników (czas początku objawów, choroby, leki),
- być gotowym do rozpoczęcia RKO, jeśli dojdzie do nagłego zatrzymania krążenia.
Odpowiedź "zastosować aparat automatyczny AED" jest nieprawidłowa w opisanej sytuacji, ponieważ AED jest narzędziem przeznaczonym do postępowania w nagłym zatrzymaniu krążenia (brak prawidłowego oddechu, brak reakcji). Samo podejrzenie udaru u osoby przytomnej nie jest wskazaniem do użycia AED.
Odpowiedź "ułożyć podopiecznego w pozycji bezpiecznej" również nie pasuje do sytuacji: pozycja bezpieczna jest typowa dla osoby nieprzytomnej, ale oddychającej, aby zabezpieczyć drożność dróg oddechowych. W pytaniu podopieczny jest przytomny, więc priorytetem pozostaje obserwacja i ocena, a ewentualne ułożenie zależy od stanu (np. komfort oddechowy, ryzyko wymiotów).
Odpowiedź "ułożyć podopiecznego w pozycji przeciwwstrząsowej" jest błędna, bo uniesienie kończyn dolnych stosuje się w określonych sytuacjach związanych z omdleniem lub wstrząsem, a nie jako rutynowe postępowanie w podejrzeniu udaru. W udarze liczy się szybki transport do diagnostyki i leczenia oraz ciągła kontrola stanu do czasu przyjazdu ZRM.
Na egzaminie warto pamiętać zasadę: udar = szybkie wezwanie pomocy + obserwacja stanu + gotowość na pogorszenie. To odróżnia go od schematów typowych dla NZK, gdzie natychmiast wdraża się RKO i AED.
