KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 35.
Układ przedstawiony na rysunku służy do
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest używany w kontekście zawodowym, szczególnie w kwalifikacji technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Schemat przedstawia przekaźnik bistabilny (impulsowy) BIS-402, który po każdym impulsie z przycisku zmienia stan wyjścia.
Do wyjścia podłączono równolegle kilka żarówek, a do wejścia sterującego – przyciski chwilowe z wielu punktów. Taki układ służy do załączania/wyłączania oświetlenia korytarza.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widać układ z urządzeniem oznaczonym jako BIS-402 (F&F), czyli przekaźnikiem bistabilnym (impulsowym). Kluczową cechą tego typu przekaźnika jest to, że zmienia stan wyjścia po każdym krótkim impulsie sterującym (naciśnięciu przycisku chwilowego). Dzięki temu oświetleniem można sterować z wielu niezależnych miejsc, stosując zwykłe przyciski zwierne połączone równolegle.

Na schemacie przewód brązowy (L) i niebieski (N) zasilają moduł, przewód czarny prowadzi na odbiorniki, a odbiornikami są żarówki połączone równolegle. To bezpośrednio wskazuje, że układ dotyczy oświetlenia. Przewód czerwony jest wejściem sterującym podłączonym do przycisków; naciśnięcie dowolnego przycisku wywołuje impuls i przełączenie stanu oświetlenia.

Odpowiedź "załączania oświetlenia korytarza" pasuje do typowego zastosowania przekaźnika impulsowego: korytarze, klatki schodowe, ciągi komunikacyjne, gdzie wygodne jest sterowanie z wielu punktów.

Pozostałe propozycje nie pasują do pokazanego schematu:

  • "zabezpieczenia przeciążeniowego obwodu" dotyczy aparatury ochronnej (np. wyłącznika nadprądowego/bezpiecznika). Zabezpieczenie nie jest realizowane przez układ z przyciskami chwilowymi i wyjściem na lampy.
  • "zdalnego sterowania bramą" zwykle wymaga innej logiki sterowania (np. impulsu czasowego, wejść dedykowanych, często innych styków/układów bezpieczeństwa). Sam obwód z żarówkami jako odbiornikiem nie odpowiada napędowi bramy.
  • "sterowania żaluzjami" wymaga co najmniej dwóch kierunków (góra/dół) i blokady, aby nie wysterować obu kierunków jednocześnie; tu jest pojedyncze wyjście przełączające obwód oświetlenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na schemacie odbiorniki są narysowane jako lampy/żarówki, a sterowanie realizują przyciski chwilowe do jednego modułu, najczęściej jest to układ sterowania oświetleniem przekaźnikiem bistabilnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik bistabilny (impulsowy) to aparat, który przełącza swoje wyjście po każdym krótkim impulsie sterującym (np. z przycisku chwilowego). Najczęściej używa się go do sterowania oświetleniem z wielu miejsc, bo wiele przycisków może podawać impuls na to samo wejście.
Wskazówką są symbole odbiorników: jeśli na wyjściu urządzenia widać żarówki/lampy (często połączone równolegle), a zasilanie opisano jako L i N, to układ dotyczy oświetlenia. Dodatkowo przyciski chwilowe połączone równolegle sugerują sterowanie z wielu punktów.
Przycisk chwilowy daje krótki impuls, a przekaźnik bistabilny "pamięta" stan i przełącza go przy każdym impulsie. Dzięki temu można mieć wiele punktów sterowania bez rozbudowanych układów schodowych/krzyżowych. Każde naciśnięcie dowolnego przycisku zmienia stan oświetlenia na przeciwny.
Mechanizm jest prosty: impuls sterujący powoduje zmianę stanu styku wyjściowego. Pierwszy impuls włącza obwód, kolejny go wyłącza, następny znowu włącza itd. Dlatego przyciski mogą być równolegle – każdy z nich generuje impuls, który przełącza wyjście.
Sterowanie ma na celu włączanie i wyłączanie odbiornika zgodnie z poleceniem użytkownika (np. przyciskiem). Zabezpieczenie przeciążeniowe/nadprądowe służy do ochrony przewodów i urządzeń przed skutkami przeciążenia lub zwarcia. Na schematach zabezpieczenia mają inne symbole i nie wymagają wejść sterujących z przycisków.
Najczęściej w miejscach komunikacyjnych: korytarzach, klatkach schodowych, piwnicach, garażach wielostanowiskowych czy długich ciągach. Wtedy użytkownik może włączyć lub wyłączyć światło z różnych miejsc. Układ z przekaźnikiem impulsowym dobrze się do tego nadaje.
Żaluzje wymagają sterowania dwukierunkowego (góra/dół) i zwykle blokady, aby nie podać napięcia na oba kierunki jednocześnie. Układ z przekaźnikiem bistabilnym pokazany na schemacie ma pojedyncze wyjście przełączające typowy obwód odbiorczy (tu: lampy), więc nie zapewnia logiki i dwóch torów potrzebnych dla napędu żaluzji.
Zwykle nie. Napędy bram mają własne centrale i wejścia sterujące (np. START, STOP, fotokomórki) oraz inne wymagania bezpieczeństwa. Na przedstawionym schemacie odbiornikami są lampy, a sterowanie odbywa się przez przełączanie stanu wyjścia przekaźnika – to typowy układ oświetleniowy, nie napędowy.
Typowe pomyłki to: mylenie funkcji sterowania z funkcją ochronną (zabezpieczenie), ignorowanie symboli odbiorników (żarówki) oraz wybieranie odpowiedzi "automatyka" (brama/żaluzje) tylko dlatego, że widać moduł na szynę DIN. Warto zawsze najpierw wskazać, co jest odbiornikiem i skąd idzie sterowanie.
Najpierw znajdź na schemacie odbiornik (np. żarówki) i sprawdź, jak jest zasilany (L/N). Potem sprawdź, co steruje urządzeniem (przyciski chwilowe). Jeśli jest jedno wyjście do lamp i wiele przycisków równolegle, to prawie zawsze chodzi o przełączanie oświetlenia, np. w korytarzu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Taki układ służy do załączania/wyłączania oświetlenia korytarza."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw instalacji elektrycznych w budynkach (schematy, oznaczenia L/N)
  • Materiały producentów aparatury modułowej: przekaźniki impulsowe/bistabilne (karty katalogowe, schematy podłączeń)
  • Zbiory zadań z czytania schematów instalacyjnych (oświetlenie, sterowanie, aparatura w rozdzielnicy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego