KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 12.
Układ sterowania pneumatycznego przedstawiony na schemacie zawiera
Ilustracja przedstawia schemat symboliczny układu sterowania pneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ zawiera jeden siłownik dwustronnego działania i jeden jednostronnego działania, co wynika z rozpoznania ich symboli na schemacie: siłownik dwustronny ma zasilanie/sterowanie w obu kierunkach ruchu (dwa przyłącza robocze), a jednostronny ma jedno przyłącze i powrót realizowany sprężyną lub obciążeniem.

Pełne wyjaśnienie:

W pneumatyce rozróżnia się przede wszystkim siłowniki dwustronnego działania oraz jednostronnego działania. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaje się je na schemacie po symbolu elementu wykonawczego, a nie po opisie słownym.

Odpowiedź "jeden siłownik dwustronnego i jeden siłownik jednostronnego działania" jest poprawna, ponieważ na schemacie występują dwa różne elementy wykonawcze: jeden wymagający sterowania doprowadzeniem powietrza do obu komór (ruch w przód i w tył jest realizowany pneumatycznie), oraz drugi, w którym zasilanie pneumatyczne realizuje tylko jeden kierunek, a powrót odbywa się samoczynnie (najczęściej sprężyną powrotną lub siłą zewnętrzną).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "dwa siłowniki dwustronnego działania" – to typowa pomyłka polegająca na nieuwzględnieniu, że jeden z siłowników nie ma sterowania w obu kierunkach. Na schemacie siłownik jednostronny odróżnia się m.in. inną liczbą przyłączy roboczych oraz oznaczeniem powrotu.
  • "trzy siłowniki dwustronnego działania" – błąd zliczania elementów: student może potraktować dodatkowy symbol (np. zawór, dławik, rozdzielacz) jako kolejny siłownik, albo policzyć siłownik i jego osprzęt jako dwa elementy.
  • "dwa siłowniki jednostronnego działania" – to pomyłka odwrotna: zakłada się, że każdy siłownik ma powrót sprężyną. W praktyce wiele układów wymaga siłownika dwustronnego (kontrola ruchu w obu kierunkach, możliwość uzyskania siły przy wysuwie i wsuwie), co znajduje odzwierciedlenie w symbolice schematu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz elementy wykonawcze (siłowniki), a dopiero potem określ ich typ, sprawdzając liczbę przyłączy roboczych i sposób realizacji powrotu. To ogranicza błędy wynikające z pośpiechu i "czytania schematu na skróty".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To siłownik, w którym sprężone powietrze steruje ruchem tłoka w obu kierunkach (wysuw i wsuw). Zwykle ma dwa przyłącza robocze, dzięki czemu można uzyskać kontrolę ruchu i siłę zarówno przy wysuwie, jak i przy powrocie.
To siłownik, w którym sprężone powietrze wykonuje pracę tylko w jednym kierunku, a powrót następuje samoczynnie (np. sprężyną lub siłą zewnętrzną). Na schematach często rozpoznaje się go po jednym przyłączu roboczym i oznaczeniu powrotu.
Najczęściej po liczbie przyłączy i sposobie powrotu: siłownik dwustronny ma dwa przyłącza robocze (sterowanie obu komór), a jednostronny jedno przyłącze oraz oznaczenie powrotu (np. sprężyna). Warto też odróżnić siłownik od zaworów i dławików.
Bo symbole są podobne, a w stresie łatwo pominąć szczegół (np. drugi port lub oznaczenie sprężyny). Częsty błąd to szybkie "zgadywanie" typu po samym kształcie bez sprawdzenia przyłączy. Pomaga procedura: policz siłowniki, potem sprawdź każdy symbol po kolei.
Stosuje się go tam, gdzie ruch roboczy jest potrzebny w jedną stronę, a powrót może być pasywny, np. docisk, wyrzut, pozycjonowanie z automatycznym cofnięciem. To upraszcza układ i czasem obniża koszt, ale ogranicza sterowanie w kierunku powrotnym.
Gdy potrzebujesz kontroli i siły w obu kierunkach, np. w manipulacji, pozycjonowaniu, podawaniu detali lub gdy powrót musi być wymuszony pneumatycznie. Siłownik dwustronny umożliwia stabilniejszą regulację prędkości i zachowania w całym cyklu pracy.
Zwykle tak, ale na schemacie mogą występować też inne elementy wykonawcze (np. chwytaki, silniki pneumatyczne) lub osprzęt (zawory, dławiki, czujniki). Dlatego warto zidentyfikować symbole elementów wykonawczych, a nie liczyć "wszystko, co wygląda jak napęd".
Najczęściej rozdzielacze, zawory zwrotne i dławiki, bo są częste i mogą być umieszczone blisko siłownika. Pomaga zasada: siłownik jest elementem wykonawczym (ruch liniowy), a zawory sterują przepływem. Szukaj też połączeń: siłownik jest "na końcu" toru wykonawczego.
Ćwicz na wielu schematach: najpierw identyfikuj elementy (siłowniki, rozdzielacze, dławiki), potem opisuj działanie cyklu. Ucz się symboli i typowych układów sterowania. Dobrą metodą jest rysowanie własnych prostych schematów i opisywanie, co się stanie po zadziałaniu zaworu.
Pomijanie jednego siłownika, liczenie osprzętu jako dodatkowego siłownika oraz brak rozróżnienia, że dwa symbole obok siebie mogą dotyczyć jednego napędu (np. siłownik + czujnik). Skuteczna technika: zaznaczaj na kopii schematu każdy znaleziony siłownik i dopiero wtedy wybieraj odpowiedź.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki (symbole, schematy, elementy wykonawcze)
  • Karty katalogowe siłowników pneumatycznych (jedno- i dwustronnych)
  • Zadania ćwiczeniowe z czytania schematów pneumatycznych dla mechatroników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego