W silniku asynchronicznym trójfazowym kierunek obrotów zależy od kolejności następstwa faz doprowadzonych do zacisków uzwojeń stojana (U, V, W). Jeśli zamienisz miejscami dwie dowolne fazy zasilania, zmieniasz kolejność faz (np. z L1–L2–L3 na L3–L2–L1). To powoduje odwrócenie kierunku wirowania pola magnetycznego w stojanie, a w efekcie zmianę kierunku obrotów wirnika.
Na schemacie widać dwa styczniki mocy: jeden realizuje połączenie "wprost" (bez zamiany), a drugi realizuje połączenie z zamianą dwóch faz skrajnych przy pozostawieniu trzeciej fazy bez zmian. Taka konfiguracja jest klasycznym układem nawrotnym, czyli umożliwia pracę silnika ze zmiennym kierunkiem obrotów. W praktyce stosuje się przyciski PRAWO/LEWO oraz blokady elektryczne i mechaniczne styczników, aby nie mogły zostać załączone jednocześnie (zapobiega to zwarciom międzyfazowym).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Hamowanie przeciwprądem polega na celowym przełączeniu kolejności faz podczas pracy silnika, aby wytworzyć moment hamujący. Jest to możliwy sposób użycia układu nawrotnego, ale samo przedstawione połączenie jest przede wszystkim układem do zmiany kierunku, a nie dedykowanym układem hamowania.
- Zmienna prędkość wirowania nie wynika z samej zamiany faz. Układ nawrotny nie reguluje częstotliwości ani napięcia w sposób zapewniający regulację prędkości (do tego typowo potrzebny jest falownik lub rozwiązania wielobiegowe).
- Rozruch gwiazda–trójkąt wymaga przełączania sposobu połączenia uzwojeń (gwiazda na czas rozruchu, potem trójkąt). Na schemacie nie ma charakterystycznych połączeń i przełączania uzwojeń, tylko zamiana dwóch faz, więc nie jest to układ Y/Δ.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w jednym z torów prądowych widzisz "krzyżowanie" dwóch faz (np. L1 idzie na W, a L3 na U), to najczęściej oznacza układ nawrotny.
