KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 39.
Urządzenie elektryczne uruchamiane jest poprzez przyciśnięcie łącznika S1 lub łącznika S2, a wyłączane przez przyciśnięcie łącznika S3. Lampka L świeci, gdy urządzenie jest uruchomione. Po przyciśnięciu łącznika S1 urządzenie działa, lecz lampka nie świeci. Który element należy naprawić lub wymienić w celu wyeliminowania tej niesprawności?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z uruchamianiem i wyłączaniem urządzenia elektrycznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skoro po naciśnięciu S1 urządzenie działa, to tor uruchamiania (S1, cewka Y, przekaźnik K oraz podtrzymanie) spełnia swoją funkcję. Jedynym nieprawidłowym objawem jest brak świecenia lampki sygnalizacyjnej stanu pracy, więc usterka dotyczy elementu sygnalizacji: lampki L (lub jej obwodu), a nie elementów załączających.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na typowy układ sterowania, w którym urządzenie można uruchomić przyciskiem S1 lub S2, a zatrzymać przyciskiem S3. Lampka L ma pełnić rolę sygnalizacji stanu pracy – świecić wtedy, gdy urządzenie jest załączone.

Kluczowy jest podany objaw: po naciśnięciu S1 urządzenie działa, lecz lampka nie świeci. To oznacza, że funkcja uruchomienia została zrealizowana poprawnie. Gdyby uszkodzona była cewka Y lub przekaźnik K, to najczęściej urządzenie nie załączyłoby się w ogóle (brak byłoby elementu, który fizycznie realizuje załączenie/podtrzymanie). Skoro jednak urządzenie pracuje, tor wykonawczy sterowania jest w tej sytuacji logicznie "potwierdzony" działaniem.

Dlatego najbardziej spójna diagnoza dotyczy toru sygnalizacji: lampki L (np. przepalona, uszkodzona oprawka, przerwa w jej obwodzie). W ramach pytania, które każe wskazać element do naprawy lub wymiany, poprawną odpowiedzią jest wymiana/naprawa samej lampki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w świetle objawu:

  • Cewka Y – jej niesprawność zwykle uniemożliwia załączenie elementu wykonawczego; tu urządzenie działa, więc nie pasuje do objawu.
  • Łącznik S2 – uszkodzenie S2 powodowałoby problem z uruchomieniem z S2, ale nie tłumaczyłoby braku świecenia lampki po uruchomieniu z S1.
  • Przekaźnik K – analogicznie jak cewka: gdyby nie realizował załączenia/podtrzymania, urządzenie nie pracowałoby po starcie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy układ "działa", ale nie działa tylko informacja o stanie (kontrolka), najpierw sprawdza się elementy sygnalizacji i ich połączenia, a dopiero potem elementy sterujące załączeniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że lampka jest elementem sygnalizacji stanu, a nie elementem wykonawczym. Jej zadaniem jest informować operatora, że układ jest załączony (np. stycznik/przekaźnik w stanie pracy). Brak świecenia nie musi zatrzymywać urządzenia.
Tory wykonawczy i sygnalizacyjny często są rozdzielone. Układ może prawidłowo zasilać element wykonawczy, a jednocześnie obwód lampki może mieć przerwę (uszkodzona żarówka/LED, oprawka, przewód). Wtedy praca jest, ale sygnału brak.
Najpierw analizuje się objaw: jeśli urządzenie nie startuje, podejrzewa się elementy sterujące (cewka, przekaźnik/stycznik, STOP). Jeśli urządzenie startuje i pracuje, a nie działa tylko informacja, bardziej pasuje uszkodzenie sygnalizacji (lampki lub jej obwodu).
Zwykle nie. Uszkodzenie S2 wpływa na możliwość uruchomienia z tego przycisku, ale nie powinno wyłączyć sygnalizacji po uruchomieniu z S1, jeśli sygnalizacja jest realizowana niezależnie. Do takiego objawu bardziej pasuje uszkodzona lampka lub jej połączenia.
Najczęstsze to: przepalony element świecący (żarówka/LED), uszkodzona oprawka, luźny zacisk, przerwany przewód, korozja styków lub błędne podłączenie po naprawie. W praktyce zaczyna się od sprawdzenia samej lampki i jej zasilania.
W typowym rozwiązaniu S1 i S2 realizują funkcję START i są połączone tak, aby naciśnięcie dowolnego z nich mogło zainicjować załączenie. To ułatwia sterowanie z dwóch miejsc. Zatrzymanie realizuje S3 jako STOP.
Podtrzymanie to rozwiązanie, dzięki któremu po puszczeniu przycisku START układ nadal pozostaje załączony (np. przez styk pomocniczy przekaźnika/stycznika). Bez podtrzymania urządzenie działałoby tylko podczas trzymania START. W zadaniu praca po starcie sugeruje, że podtrzymanie działa.
Przekaźnik (lub stycznik) pełni rolę elementu przełączającego: jego styki załączają zasilanie obwodu wykonawczego albo tworzą podtrzymanie. Gdy nie zadziała, urządzenie zwykle nie wystartuje. Jeśli urządzenie pracuje, przekaźnik częściej jest sprawny niż lampka sygnalizacyjna.
Praktycznie: sprawdza się ciągłość/stan lampki (np. wymiana na sprawną), a następnie obecność napięcia na jej zaciskach podczas pracy urządzenia. Jeśli napięcie jest, a lampka nie świeci, winna jest lampka/oprawka. Jeśli napięcia nie ma, szuka się przerwy w obwodzie sygnalizacji.
Typowe błędy to skupienie się na "głównych" elementach (cewka, przekaźnik) i pominięcie, że urządzenie jednak działa. Drugi błąd to mylenie funkcji START/STOP z funkcją sygnalizacji. Warto zawsze oddzielić: co odpowiada za pracę, a co tylko informuje o stanie.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Skoro po naciśnięciu S1 urządzenie działa, to tor uruchamiania (S1, cewka Y, przekaźnik K oraz podtrzymanie) spełnia swoją funkcję."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki i automatyki (rozdziały o obwodach sterowania)
  • Ćwiczenia z czytania schematów elektrycznych sterowania (START/STOP, podtrzymanie, sygnalizacja)
  • Instrukcje serwisowe maszyn/urządzeń zawierające schematy sterowania i listę elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego