KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2024 (test 2)

PYTANIE NR 30.
Które urządzenie przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia przekaźnik czasowy, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik czasowy służy do realizacji funkcji zależnych od czasu, np. opóźnionego załączenia lub wyłączenia obwodu po zadanym czasie. Automat zmierzchowy reaguje na poziom oświetlenia, regulator temperatury na zmianę temperatury, a przekaźnik priorytetowy rozdziela priorytety obciążeń, nie realizując typowej nastawy czasu.

Pełne wyjaśnienie:

Przekaźnik czasowy to element automatyki, którego kluczową cechą jest realizacja działania z opóźnieniem lub przez określony czas. W praktyce umożliwia m.in. zwłokę załączenia (start po czasie), zwłokę wyłączenia (podtrzymanie po zaniku sygnału), pracę cykliczną lub impulsową – zależnie od typu. W zadaniach z ilustracją rozpoznaje się go zwykle po elementach nastawczych (skala czasu, pokrętło, przełącznik zakresów) i typowych oznaczeniach zacisków.

Odpowiedź "Automat zmierzchowy" jest nieprawidłowa, bo taki aparat steruje na podstawie natężenia oświetlenia (czujnik światła/fotorezystor) i jest przeznaczony do automatycznego włączania/wyłączania np. oświetlenia zewnętrznego. Jego cechą rozpoznawczą jest parametr progu zadziałania w funkcji światła, a nie nastawa czasu pracy układu.

Odpowiedź "Regulator temperatury" nie pasuje, ponieważ regulator (termostat/sterownik temperatury) działa w pętli regulacji na podstawie sygnału z czujnika temperatury i utrzymuje wartość zadaną. Charakterystyczne są wejścia czujnikowe oraz nastawa temperatury (°C), a nie funkcja opóźnienia czasowego jako główne zadanie aparatu.

Odpowiedź "Przekaźnik priorytetowy" także jest błędna: taki element służy do zarządzania priorytetami zasilania/obciążeń (np. odłączanie mniej ważnych odbiorników), gdy dostępna moc jest ograniczona. Priorytet dotyczy kolejności zasilania lub blokady, a nie odmierzania czasu i realizacji opóźnień.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach występują urządzenia reagujące na różne wielkości fizyczne (światło, temperatura, czas, priorytet), kluczowe jest rozpoznanie, jaka wielkość jest "wejściem" sterującym danego aparatu i czy na obudowie widać typowe elementy nastawy tej wielkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik czasowy to aparat sterowniczy, który realizuje funkcje zależne od czasu, np. opóźnione załączenie lub opóźnione wyłączenie obwodu. Stosuje się go tam, gdzie trzeba wprowadzić zwłokę, podtrzymanie lub pracę cykliczną urządzeń wykonawczych.
Najczęściej pomaga szukanie elementów nastawy czasu: skali, pokrętła, przełącznika zakresów oraz opisów funkcji czasowych. Warto też zwrócić uwagę na oznaczenia zacisków typowe dla przekaźników oraz na to, czy aparat nie ma wejść czujnikowych (temperatura/światło).
Automat zmierzchowy steruje w zależności od natężenia oświetlenia, czyli reaguje na sygnał z czujnika światła. Przekaźnik czasowy steruje w zależności od upływu czasu (zwłoka, podtrzymanie, cykl). To inne "wejście" sterowania i inny cel zastosowania.
Regulator temperatury utrzymuje wartość zadaną (np. w °C) na podstawie sygnału z czujnika temperatury i zwykle ma parametry regulacji. Przekaźnik czasowy nie mierzy temperatury – jego zadaniem jest realizacja opóźnień i pracy czasowej w układzie sterowania, niezależnie od temperatury.
W funkcji opóźnionego załączenia po podaniu sygnału sterującego przekaźnik odlicza ustawiony czas, a dopiero po jego upływie zmienia stan styków (np. załącza obciążenie). To typowe rozwiązanie np. do sekwencji startu urządzeń lub zwłoki po uruchomieniu.
Stosuje się go m.in. do podtrzymania pracy wentylatora po zgaszeniu światła, opóźnienia załączenia pompy, sterowania oświetleniem klatek schodowych, cyklicznego przewietrzania lub sygnalizacji. Kluczowe jest to, że decyzja o przełączeniu wynika z upływu nastawionego czasu.
Tak, oba mogą mieć podobną obudowę (np. modułową do rozdzielnicy), co bywa pułapką. Różnica jest funkcjonalna: przekaźnik priorytetowy zarządza kolejnością/przydziałem zasilania odbiorników, a przekaźnik czasowy realizuje zwłoki i sekwencje czasowe. Na ilustracji szukaj elementów nastawy czasu.
Częsty błąd to utożsamianie każdego "małego modułu" z automatem zmierzchowym bez sprawdzenia, czy jest element czujnikowy lub opis progu oświetlenia. W zadaniach warto szukać wskazówek: odniesień do światła, fotoczujnika lub regulacji czułości, zamiast skali czasu.
Najpierw określ, jaką wielkość "mierzy" lub "odmierza" urządzenie (czas, temperatura, światło, priorytet). Następnie dopasuj to do odpowiedzi. Jeśli na obudowie widać nastawy w jednostkach czasu lub funkcje zwłoki, najbardziej pasuje przekaźnik czasowy.
Najlepiej uczyć się na zdjęciach i kartach katalogowych: porównuj podobne urządzenia (przekaźniki, regulatory, automaty). Zwracaj uwagę na elementy nastawcze, opisy funkcji i typowe oznaczenia zacisków. Pomaga też ćwiczenie: "jaka wielkość steruje urządzeniem?" dla każdej grupy aparatów.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekaźnik czasowy służy do realizacji funkcji zależnych od czasu, np. opóźnionego załączenia lub wyłączenia obwodu po zadanym czasie.

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw automatyki i aparatury sterowniczej (sekcja: przekaźniki i elementy czasowe)
  • Karty katalogowe (datasheet) przekaźników czasowych i automatów zmierzchowych – nauka po wyglądzie i symbolach
  • Zestawy zdjęć/atlas aparatury elektrycznej stosowanej w rozdzielnicach (ćwiczenia rozpoznawania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego