KWALIFIKACJA TWO9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 24.
Które urządzenie przetwarza sygnał pomiarowy według określonej zależności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przetwornik pomiarowy to urządzenie, które przekształca sygnał z elementu pomiarowego na inny sygnał wyjściowy według określonej charakterystyki (zależności). Przekaźnik tylko przełącza/izoluje sygnał, potencjometr zwykle służy do nastaw lub dzielnika napięcia, a wzmacniacz zwiększa poziom sygnału bez zmiany jego rodzaju.

Pełne wyjaśnienie:

W torze pomiarowym sygnał z czujnika (np. napięcie, prąd, rezystancja) często musi zostać przekształcony według zdefiniowanej zależności do postaci użytecznej dla dalszych urządzeń (np. rejestratora, regulatora, systemu alarmowego). Taką funkcję pełni przetwornik pomiarowy: realizuje określoną charakterystykę wejście–wyjście (np. zamiana wielkości/poziomu sygnału na standard przemysłowy), czyli "przetwarza sygnał pomiarowy".

Odpowiedź "przekaźnik sygnału" jest niepoprawna, ponieważ przekaźnik zasadniczo służy do łączenia/rozłączania obwodów lub separacji, a nie do metrologicznego przekształcania sygnału zgodnie z charakterystyką pomiarową.

Odpowiedź "potencjometr" bywa elementem, na którym otrzymuje się napięcie zależne od położenia suwaka, ale w typowym ujęciu egzaminacyjnym jest to przede wszystkim element regulacyjny/nastawczy (rezystor nastawny) albo prosty dzielnik, a nie przetwornik pomiarowy realizujący funkcję konwersji sygnału w torze AKPiA.

Odpowiedź "wzmacniacz" jest niepoprawna, bo jego rolą jest głównie wzmocnienie (zwiększenie amplitudy/mocy) sygnału. Może on być częścią toru, ale samo wzmocnienie nie jest tym samym co przetwarzanie sygnału "według określonej zależności" rozumiane jako funkcja przetwornika pomiarowego.

W praktyce (także w siłowni statkowej) rozróżnienie tych elementów pomaga szybciej zlokalizować usterkę: jeśli z wejścia jest prawidłowa wielkość, a na wyjściu nie ma oczekiwanego standardu/charakterystyki, podejrzenie pada na przetwornik, a nie na przekaźnik czy sam wzmacniacz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przetwornik pomiarowy to urządzenie, które zamienia sygnał z czujnika lub elementu pomiarowego na inny sygnał wyjściowy według określonej charakterystyki. Dzięki temu sygnał może mieć formę odpowiednią dla wskaźnika, rejestratora lub systemu automatyki.
Chodzi o istnienie określonej relacji wejście–wyjście (charakterystyki), np. że danej wartości wejściowej odpowiada konkretna wartość sygnału wyjściowego. To więcej niż przełączanie lub samo wzmocnienie; to kontrolowana konwersja sygnału.
Przekaźnik zasadniczo służy do załączania/wyłączania obwodów lub separacji galwanicznej. Nie realizuje typowej funkcji metrologicznej polegającej na przekształceniu sygnału pomiarowego zgodnie z charakterystyką pomiarową.
Tak, wzmacniacz może występować w torze pomiarowym jako element kondycjonowania sygnału, ale jego podstawową funkcją jest zwiększenie poziomu sygnału. W pytaniu kluczowe jest "przetwarzanie według zależności", co wskazuje na przetwornik, a nie na sam wzmacniacz.
Charakterystyka to opis zależności między sygnałem wejściowym a wyjściowym urządzenia. Określa, jak zmiana wielkości wejściowej przekłada się na zmianę sygnału wyjściowego, np. liniowo lub według innej zdefiniowanej funkcji.
W siłowni statkowej przetworniki ułatwiają współpracę czujników z systemami nadzoru, alarmami i regulatorami. Zapewniają dopasowanie rodzaju i poziomu sygnału, aby układy sterowania mogły poprawnie interpretować pomiary i reagować na odchylenia.
Potencjometr bywa mylony, bo także powoduje zmianę napięcia na wyjściu. W typowej terminologii egzaminacyjnej jest jednak elementem nastawczym lub dzielnikiem napięcia, a nie przetwornikiem pomiarowym realizującym zadaną charakterystykę pomiarową.
Częsty błąd to utożsamienie "przetwarzania" z "wzmacnianiem" albo wybór elementu kojarzonego ze sterowaniem (np. przekaźnik) bez analizy definicji. Pomaga sprawdzić, czy urządzenie zamienia sygnał według charakterystyki wejście–wyjście.
Warto sprawdzić elementy kondycjonowania sygnału: połączenia, zasilanie oraz urządzenie przetwarzające sygnał (przetwornik). Jeśli na wejściu jest prawidłowa wielkość, a wyjście nie odpowiada charakterystyce, problem często leży w przetworniku.
Ucz się definicji elementów toru pomiarowego i porównuj funkcje: przetwornik (konwersja wg zależności), wzmacniacz (zwiększenie poziomu), przekaźnik (przełączanie), potencjometr (nastawa/dzielnik). Ćwicz rozpoznawanie tych ról na przykładach z AKPiA.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Przetwornik pomiarowy to urządzenie, które przekształca sygnał z elementu pomiarowego na inny sygnał wyjściowy według określonej charakterystyki (zależności)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Przetwornik pomiarowy": https://pl.wikipedia.org/wiki/Przetwornik_pomiarowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Wzmacniacz": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmacniacz (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Potencjometr": https://pl.wikipedia.org/wiki/Potencjometr (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy metrologii elektrycznej i automatyki (rozdziały: tor pomiarowy, przetworniki)
  • Instrukcje/DTR aparatury kontrolno-pomiarowej spotykanej w siłowniach (czujniki, przetworniki, moduły wejściowe)
  • Materiały szkolne z eksploatacji siłowni statkowych: systemy monitoringu i alarmowe (część pomiarowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego