KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 11.
Urządzeniem służącym do przekształcenia sygnału pomiarowego w postaci temperatury na sygnał elektryczny jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przetwornik służy do zamiany wielkości mierzonej, np. temperatury, na użyteczny sygnał elektryczny (np. napięcie lub prąd) możliwy do przesłania i obróbki. Czujnik jest elementem wykrywającym temperaturę, regulator porównuje i steruje, a wzmacniacz jedynie zwiększa poziom istniejącego sygnału elektrycznego.

Pełne wyjaśnienie:

W torze pomiarowym rozróżnia się kilka elementów o różnych funkcjach. Jeżeli mierzona wielkość jest nieelektryczna (tu: temperatura), to aby system automatyki mógł ją przesłać, zarejestrować lub wykorzystać do sterowania, trzeba ją zamienić na sygnał elektryczny. Tę funkcję spełnia przetwornik (przetwornik pomiarowy): wykonuje konwersję sygnału/wielkości z jednej postaci na inną w sposób znormalizowany dla aparatury.

Odpowiedź "przetwornik" jest więc właściwa, bo pytanie dotyczy właśnie przekształcenia sygnału pomiarowego temperatury na sygnał elektryczny. W praktyce (również na statkach) chodzi o to, aby informacja o temperaturze mogła trafić do systemu monitoringu, alarmów lub sterowania, gdzie sygnały są przetwarzane elektrycznie/elektronicznie.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne funkcje:

  • "regulator" nie jest elementem przekształcającym wielkość mierzoną na sygnał pomiarowy, tylko elementem sterowania: porównuje wartość zadaną z mierzoną i wytwarza sygnał sterujący dla wykonawczego elementu (np. zaworu). Może korzystać z sygnału z przetwornika, ale go nie zastępuje.
  • "czujnik" to element, który reaguje na temperaturę (np. zmienia rezystancję lub wytwarza SEM). W wielu zastosowaniach czujnik jest częścią toru, ale pytanie wskazuje na urządzenie realizujące konwersję na sygnał elektryczny użyteczny dla aparatury pomiarowej; w klasycznym ujęciu tę rolę przypisuje się przetwornikowi.
  • "wzmacniacz" pracuje na sygnałach już elektrycznych i zwiększa ich amplitudę (np. napięcie), aby ułatwić transmisję lub dalszą obróbkę. Nie rozwiązuje problemu zamiany temperatury na sygnał elektryczny, a jedynie modyfikuje poziom sygnału, który już powstał.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się fraza "przekształcenie sygnału pomiarowego na sygnał elektryczny", zwykle chodzi o przetwornik. Gdy jest mowa o "utrzymaniu temperatury" lub "sterowaniu temperaturą" – wtedy częściej o regulator.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przetwornik temperatury to urządzenie, które zamienia informację o temperaturze na sygnał elektryczny możliwy do przesyłania i przetwarzania (np. do rejestracji lub sterowania). Dzięki temu system automatyki może "zrozumieć" temperaturę jako sygnał wejściowy.
Czujnik reaguje na temperaturę (np. zmianą rezystancji albo generacją napięcia), a przetwornik przygotowuje z tego sygnał w formie wygodnej dla aparatury pomiarowej. W praktyce czujnik może być "na obiekcie", a przetwornik w szafie lub na listwie pomiarowej.
Regulator jest elementem sterowania, a nie pomiaru: porównuje wartość zadaną z wartością mierzoną i generuje sygnał sterujący. Do pracy potrzebuje już przygotowanego sygnału pomiarowego (np. elektrycznego z przetwornika), więc nie pełni roli konwertera temperatury.
Nie. Wzmacniacz zwiększa poziom sygnału, ale działa na sygnałach już elektrycznych. Jeżeli na wejściu jest temperatura (wielkość nieelektryczna), najpierw trzeba ją zamienić na sygnał elektryczny; dopiero potem można ewentualnie sygnał wzmacniać.
W automatyce spotyka się sygnały napięciowe i prądowe oraz sygnały cyfrowe. Najważniejsze jest rozumienie idei: przetwornik dostarcza sygnał w postaci elektrycznej, a następnie może on być przesłany do sterownika, systemu alarmowego lub rejestratora.
W siłowni okrętowej przetworniki temperatury są używane m.in. przy nadzorze temperatury wody chłodzącej, oleju smarowego i spalin. Pozwalają przesłać sygnał do systemów monitoringu, alarmów oraz układów automatycznej regulacji pracy urządzeń.
Najczęstszy błąd to utożsamianie "czujnika" z całym torem pomiarowym, bo w języku potocznym czujnikiem nazywa się wszystko, co mierzy. Na egzaminie warto rozdzielać: czujnik wykrywa zmianę, a przetwornik konwertuje ją do postaci użytecznej elektrycznie.
Tor pomiarowy dotyczy pozyskania i przygotowania sygnału (od czujnika przez przetwornik do aparatury). Układ regulacji obejmuje dodatkowo regulator i element wykonawczy, czyli część, która wpływa na proces (np. zawór). To inne poziomy funkcjonalne instalacji.
Oznacza zamianę informacji o mierzonej wielkości na inną postać sygnału, wygodną do przesyłu i obróbki. Dla temperatury chodzi o to, by zamiast samej wartości fizycznej mieć sygnał elektryczny, który można mierzyć, rejestrować i porównywać w urządzeniach automatyki.
Ucz się funkcji elementów: czujnik, przetwornik, wzmacniacz, regulator. Ćwicz rozpoznawanie, co jest "pomiarowe", a co "sterujące". Pomaga rysunek blokowy toru: obiekt → czujnik → przetwornik → system (monitoring/sterownik) → regulator → element wykonawczy.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przetwornik służy do zamiany wielkości mierzonej, np. temperatury, na użyteczny sygnał elektryczny (np. napięcie lub prąd) możliwy do przesłania i obróbki."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przetwornik_pomiarowy - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Regulator - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z miernictwa oraz automatyki (rozdziały: czujniki i przetworniki)
  • Dokumentacje techniczne (DTR) czujników temperatury i przetworników sygnału stosowanych w instalacjach
  • Materiały szkoleniowe producentów aparatury kontrolno-pomiarowej (opis toru 4–20 mA i typowych przetworników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego