Koszt wytworzenia wyrobu gotowego ma odzwierciedlać nakłady poniesione po to, aby wytworzyć produkt i doprowadzić go do stanu gotowości. Z tego powodu do kosztu wytworzenia co do zasady zalicza się:
- koszty materiałów bezpośrednich – są one bezpośrednio "wchłaniane" przez wyrób (np. surowiec stający się częścią produktu),
- uzasadnioną część kosztów pośrednich produkcji – czyli takich, których nie da się przypisać pojedynczej sztuce wyrobu wprost, ale są konieczne do procesu produkcyjnego (np. utrzymanie wydziału produkcyjnego).
Odpowiedź "kosztów ogólnego zarządu" jest prawidłowa, ponieważ koszty administracyjne i zarządcze dotyczą funkcjonowania jednostki jako całości (organizacja, zarządzanie, administracja), a nie samego procesu wytwarzania konkretnego wyrobu. To typowy przykład kosztów okresu, które obciążają wynik w okresie ich poniesienia, a nie powiększają wartości zapasów wyrobów gotowych.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z następujących powodów:
- "kosztów materiałów bezpośrednich" – bez nich nie da się rzetelnie ustalić kosztu wytworzenia, bo stanowią podstawowy składnik kalkulacji.
- "uzasadnionych kosztów pośrednich produkcji" – właśnie ta "uzasadniona" część powinna zostać rozliczona na produkty, bo wynika z normalnego przebiegu produkcji.
- "kosztów zakupu przypadających na zużyte materiały bezpośrednie" – koszty zakupu (np. transport, załadunek, ubezpieczenie w drodze) zwykle zwiększają koszt pozyskania materiałów, a po zużyciu materiałów w produkcji wpływają pośrednio na koszt wytworzenia wyrobu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się zarząd/administracja, sprawdź, czy pytanie dotyczy kosztu wytworzenia (produkcja) czy kosztów okresu (funkcjonowanie firmy). To częsty punkt mylenia pojęć.
