Uzasadnienie decyzji pełni funkcję informacyjną i kontrolną: pokazuje tok rozumowania organu (ustalenia faktyczne, ocenę dowodów i zastosowanie prawa) oraz pozwala stronie zrozumieć, dlaczego sprawa została rozstrzygnięta w określony sposób. Ma to znaczenie także dla kontroli instancyjnej i ewentualnej kontroli sądowej, bo bez uzasadnienia trudniej ocenić prawidłowość rozstrzygnięcia.
Odpowiedź "każdej decyzji rozstrzygającej sporne interesy stron." wskazuje sytuację, w której potrzeba uzasadnienia jest szczególnie istotna: gdy dochodzi do konfliktu interesów i organ wybiera jedno z konkurencyjnych rozwiązań. Wtedy uzasadnienie powinno w sposób przejrzysty wyjaśnić, jakie fakty organ uznał za udowodnione, jak ocenił materiał dowodowy oraz dlaczego przyjął określoną wykładnię i zastosowanie przepisów.
Odpowiedź "każdej decyzji, od której służy odwołanie." jest myląca, bo obowiązek uzasadnienia nie wynika wyłącznie z samej zaskarżalności; w różnych trybach mogą występować wyjątki albo szczególne reguły dotyczące zakresu uzasadnienia.
Odpowiedź "każdej decyzji administracyjnej." jest zbyt szeroka: sugeruje bezwyjątkowy obowiązek uzasadniania wszystkich decyzji, podczas gdy w praktyce i w procedurze administracyjnej istnieją sytuacje, w których uzasadnienie może być ograniczone lub może wystąpić odstąpienie od pełnego uzasadnienia (zależnie od trybu i okoliczności).
Odpowiedź "każdej decyzji, co do której organ administracji uznał za potrzebne zamieszczenie uzasadnienia." jest błędna logicznie: obowiązkowe elementy decyzji nie zależą wyłącznie od uznania organu. Organ nie może dowolnie decydować, czy pominąć element wymagany przepisami, zwłaszcza gdy rozstrzyga konflikt interesów.
Wskazówka do nauki: kojarz uzasadnienie z transparentnością i możliwością kontroli rozstrzygnięcia. Im bardziej sporna sprawa i im większy konflikt interesów, tym większa potrzeba jasnego uzasadnienia.
