KWALIFIKACJA CHM5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 6.
Uzdatniając wodę do celów kotłowych i w obiegach ciepłowniczych, poddawana jest ona między innymi procesom
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Woda do kotłów i obiegów ciepłowniczych wymaga ograniczenia związków żelaza, agresywnego CO2 oraz gazów rozpuszczonych (zwłaszcza tlenu), bo powodują korozję i zakłócenia pracy instalacji.
Dlatego typowe procesy to odżelazianie, odkwaszanie i odgazowanie, a nie np. odpylanie czy kondensacja.

Pełne wyjaśnienie:

Woda stosowana w układach kotłowych oraz w obiegach ciepłowniczych musi spełniać wymagania eksploatacyjne inne niż typowa woda pitna. Kluczowe cele uzdatniania to: ograniczenie korozji elementów metalowych, zmniejszenie ryzyka powstawania osadów oraz stabilizacja parametrów chemicznych wody w obiegu.

Odżelazianie usuwa rozpuszczone i koloidalne formy żelaza, które mogą sprzyjać powstawaniu osadów i wtórnym zanieczyszczeniom w instalacji. Odkwaszanie (w praktyce często rozumiane jako usuwanie agresywnego CO2 i/lub korekta odczynu) ogranicza wpływ dwutlenku węgla na obniżanie pH i przyspieszanie korozji. Odgazowanie usuwa gazy rozpuszczone, przede wszystkim tlen, który jest jednym z najsilniejszych czynników korozyjnych w układach wodno-parowych.

Pozostałe propozycje nie pasują do tego zastosowania:

  • Ozonowanie jest typowe dla dezynfekcji wody (częściej w wodociągach), natomiast w wodzie kotłowej priorytetem jest kontrola korozji, gazów i składu jonowego; proces ten nie jest standardowym, podstawowym etapem przygotowania wody zasilającej kocioł.
  • Kondensacja to zjawisko fizyczne zachodzące w instalacjach parowych (powstawanie kondensatu), ale nie jest "procesem uzdatniania" wody w rozumieniu technologii uzdatniania.
  • Odpylanie dotyczy oczyszczania gazów/spalin z pyłów, a nie przygotowania wody; to typowy błąd kategorialny.

Na egzaminie warto zapamiętać, że woda dla kotłów i ciepłownictwa jest przygotowywana głównie pod kątem: gazów rozpuszczonych (odgazowanie), agresywności korozyjnej (odkwaszanie/korekta) oraz zanieczyszczeń powodujących osady (m.in. związki żelaza).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odgazowanie to usuwanie z wody gazów rozpuszczonych, głównie tlenu i dwutlenku węgla. Tlen silnie przyspiesza korozję stali, a CO2 może obniżać pH i zwiększać agresywność korozyjną. W praktyce odgazowanie poprawia trwałość kotła, rurociągów i armatury.
Tlen jest jednym z najsilniejszych czynników powodujących korozję elektrochemiczną. Nawet małe jego ilości mogą prowadzić do wżerów i osłabienia elementów metalowych. Skutkiem są przecieki, awarie oraz spadek niezawodności i wzrost kosztów utrzymania instalacji.
Odkwaszanie odnosi się do zmniejszenia "kwasowości" lub agresywności wody, m.in. przez ograniczenie wpływu CO2 oraz stabilizację odczynu. Celem jest ochrona instalacji przed korozją i utrzymanie parametrów wody obiegowej na poziomie bezpiecznym dla materiałów.
Związki żelaza mogą tworzyć osady i zanieczyszczenia wtórne, które pogarszają wymianę ciepła oraz sprzyjają lokalnej korozji podosadowej. Dodatkowo osady mogą odkładać się w wymiennikach i przewodach, zwiększając opory przepływu i ryzyko awarii.
Najczęściej nie jest traktowane jako podstawowy etap przygotowania wody zasilającej kocioł. Ozonowanie kojarzy się głównie z dezynfekcją wody. W energetyce i ciepłownictwie priorytetem jest usunięcie gazów rozpuszczonych, ograniczenie korozji i kontrola zanieczyszczeń powodujących osady.
Odpylanie dotyczy oczyszczania gazów (np. powietrza lub spalin) z cząstek stałych. Jest to proces z innej dziedziny niż technologia wody. W uzdatnianiu wody zamiast odpylania występują m.in. filtracja, odgazowanie czy korekta składu chemicznego.
Pułapką jest wybór procesu "brzmiącego znajomo" z uzdatniania wody pitnej (np. ozonowanie) albo z ochrony powietrza (odpylanie). Warto zawsze sprawdzić, czy proces dotyczy wody w układzie kotłowym/obiegowym i czy jego celem jest redukcja korozji, gazów i osadów.
Proces technologiczny to celowo prowadzona operacja uzdatniania (np. usuwanie gazów lub związków metali). Zjawisko fizyczne opisuje to, co może zachodzić w układzie (np. kondensacja pary), ale nie jest samo w sobie etapem oczyszczania/uzdatniania. To częste źródło błędów.
Kontrolę prowadzi się podczas rozruchu, po uzupełnianiu zładu oraz w ramach stałego nadzoru eksploatacyjnego. Ocenia się m.in. parametry wskazujące na obecność gazów i agresywność korozyjną (pośrednio przez odczyn i inne wskaźniki). Pozwala to szybko reagować na ryzyko korozji.
Najlepiej uczyć się "celami" uzdatniania: ograniczenie korozji, usunięcie gazów rozpuszczonych, zmniejszenie zanieczyszczeń osadotwórczych. Do każdego celu przypisz typowe procesy (odgazowanie, odkwaszanie/korekta, odżelazianie). Na egzaminie to pomaga eliminować odpowiedzi z innych obszarów.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Spirax Sarco (UK) – "Deaeration" (wprowadzenie do odgazowania wody zasilającej kotły), https://www.spiraxsarco.com/learn-about-steam/boiler-house/boiler-water-treatment (dostęp 2026-03-01)
  • Engineering ToolBox – "Deaerator – Boiler Feed Water" (opis celu usuwania tlenu/CO2 z wody zasilającej), https://www.engineeringtoolbox.com/deaerator-d_1150.html (dostęp 2026-03-01)
  • Veolia Water Technologies – materiały edukacyjne o uzdatnianiu wody kotłowej (boiler feed water/boiler water treatment – cele: korozja, gazy rozpuszczone, zanieczyszczenia), https://www.veoliawatertechnologies.com/en/solutions/water-treatment/boiler-water-treatment (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii wody i ścieków (dział: uzdatnianie wody dla energetyki)
  • Materiały producentów instalacji kotłowych o uzdatnianiu wody zasilającej i odgazowaniu
  • Notatki z chemii wody: równowagi węglanowe, wpływ CO2 na odczyn i korozję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego