KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 34.
W archiwum stwierdzono różne stany dokumentów. Biorąc pod uwagę konieczność ustalenia aktualnej lokalizacji i stanu zasobu, który dokument wymaga najpilniejszego działania inwentaryzacyjnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpilniejsze działanie inwentaryzacyjne dotyczy dokumentu, którego nie ma w ewidencji żadnych danych. Najpierw trzeba ustalić, czy istnieje, gdzie się znajduje i w jakim jest stanie, aby w ogóle móc planować dalsze czynności. Pozostałe przypadki mają już określony status i typ działań (konserwacja, poszukiwania, zgłoszenie).

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "działanie inwentaryzacyjne" oraz cel: ustalenie aktualnej lokalizacji i stanu zasobu. Inwentaryzacja (w praktyce archiwalnej) służy potwierdzeniu stanu faktycznego: co archiwum posiada, gdzie to jest i czy dane w ewidencji są kompletne i zgodne z rzeczywistością.

Odpowiedź "Dokument bez żadnych informacji w ewidencji" jest poprawna, ponieważ brak danych ewidencyjnych oznacza, że nie wiadomo nawet, czy dana jednostka/pozycja rzeczywiście znajduje się w zasobie, czy została prawidłowo ujęta w spisach, ani gdzie jej szukać. W takiej sytuacji pierwszym krokiem musi być weryfikacja istnienia i lokalizacji oraz uzupełnienie ewidencji. Dopiero po ustaleniu faktów można zdecydować o dalszych działaniach (zabezpieczenie, udostępnianie, przekazanie do konserwacji).

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do stanów, które zwykle uruchamiają inne, wyspecjalizowane działania niż inwentaryzacja:

  • "Dokument ze znanym uszkodzeniem fizycznym" – tutaj problem jest zidentyfikowany: wiadomo, że dokument istnieje i jest uszkodzony. Priorytetem bywa ocena konserwatorska i zabezpieczenie przed dalszą degradacją, a nie ustalanie samego faktu istnienia i danych ewidencyjnych.
  • "Dokument o nieznanej lokalizacji (zagubiony)" – to wskazuje na konieczność poszukiwań i wyjaśnienia rozbieżności, ale nadal punkt wyjścia istnieje: dokument jest znany i opisany w ewidencji (brakuje jedynie bieżącej lokalizacji).
  • "Dokument zgłoszony jako skradziony" – w praktyce wymaga czynności formalnych i prawnych (zgłoszenie, dokumentowanie zdarzenia, zabezpieczenie dowodów), czyli innego typu reakcji niż działania stricte inwentaryzacyjne.

W tle stoi ogólny obowiązek zapewnienia ewidencji i ochrony zasobu przed uszkodzeniem i utratą. Przepisy nie tworzą jednak jednej, stałej hierarchii pilności dla wszystkich stanów – dlatego w zadaniu doprecyzowano kryterium: pilność inwentaryzacji, czyli ustalenia i uporządkowania informacji o zasobie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Działania inwentaryzacyjne to czynności służące ustaleniu stanu faktycznego zasobu: co archiwum posiada, gdzie to się znajduje i czy dane w ewidencji są kompletne. Obejmują m.in. porównanie spisów z rzeczywistym układem, kontrolę braków oraz uzupełnianie danych opisowych.
Bo bez danych ewidencyjnych nie da się nawet potwierdzić, czy dokument istnieje w zasobie i gdzie go szukać. Najpierw trzeba ustalić lokalizację i stan, a dopiero potem planować kolejne kroki (np. zabezpieczenie, konserwację, udostępnienie). To typowy sygnał luki w ewidencji.
"Zagubiony" zwykle oznacza, że dokument jest znany i opisany, ale jego aktualna lokalizacja jest nieustalona. "Bez informacji w ewidencji" oznacza brak jakichkolwiek danych opisowych – problem dotyczy już samej ewidencji i wymaga najpierw potwierdzenia istnienia i identyfikacji dokumentu.
Najpierw należy zabezpieczyć go przed dalszą degradacją (odpowiednie warunki, ograniczenie udostępniania), a następnie udokumentować uszkodzenia i rozważyć działania konserwatorskie. To inne działania niż inwentaryzacja, bo lokalizacja i identyfikacja dokumentu są z reguły znane.
Gdy stwierdzono kradzież lub istnieje wiarygodne podejrzenie jej wystąpienia, podejmuje się działania formalne: odnotowanie zdarzenia, zabezpieczenie informacji o okolicznościach oraz uruchomienie procedur przewidzianych w instytucji (często także zawiadomienie właściwych organów). To priorytet prawny, nie inwentaryzacyjny.
Nie ma jednej uniwersalnej "drabiny pilności" wyłącznie na podstawie statusu (uszkodzony, zagubiony, skradziony). Obowiązek dotyczy ewidencji i ochrony zasobu, a priorytety ustala się zależnie od kontekstu: wartości dokumentu, ryzyka dalszej utraty, konsekwencji prawnych i potrzeb instytucji.
W ewidencji dąży się do posiadania danych umożliwiających identyfikację i odnalezienie dokumentu, np. oznaczenia jednostki, tytułu/opisu, dat skrajnych, kategorii archiwalnej, liczby tomów/teczek oraz informacji o miejscu przechowywania. Im pełniejsze dane, tym mniejsze ryzyko "zniknięć" w zasobie.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie "skradziony", bo brzmi najgroźniej. Tymczasem pytanie może dotyczyć konkretnego rodzaju czynności, np. inwentaryzacyjnych. Drugi błąd to mylenie braku danych w ewidencji z faktyczną utratą dokumentu, choć najpierw trzeba ustalić stan faktyczny.
Szukaj słów-kluczy: "ustalenie lokalizacji", "ustalenie stanu zasobu", "weryfikacja ewidencji". To wskazuje na kontrolę i porządkowanie informacji o zasobie. Konserwacja będzie akcentować degradację, zabezpieczenie materiału i naprawę uszkodzeń.
Ćwicz mapowanie problemu na typ działania: brak danych → weryfikacja i uzupełnienie ewidencji; brak lokalizacji → poszukiwania; uszkodzenie → zabezpieczenie i konserwacja; kradzież → czynności formalne. Pomaga też powtarzanie podstaw: pojęcia zasobu, jednostki archiwalnej, ewidencji i inwentaryzacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpilniejsze działanie inwentaryzacyjne dotyczy dokumentu, którego nie ma w ewidencji żadnych danych."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, art. 6 ust. 1, Dz.U. 2020 poz. 164

Materiały:

  • Tekst ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (fragmenty dot. ewidencji i ochrony)
  • Podręczniki/opracowania dydaktyczne o ewidencji i inwentaryzacji w archiwach (materiały szkolne dla technika archiwisty)
  • Procedury wewnętrzne archiwum: obieg dokumentacji, postępowanie przy ubytkach i niezgodnościach ewidencyjnych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego