W zadaniach oceniających prawidłowość położenia punktów granicznych kluczowe są dwa kroki: obliczenie odchylenia liniowego dl oraz porównanie go z wartością dopuszczalną.
1) Obliczenie dl
Najpierw zestawia się współrzędne tego samego punktu pochodzące z dwóch źródeł: z pomiaru terenowego oraz z danych pozyskanych z PZGiK. Dla każdego punktu wyznacza się różnice współrzędnych (w osi X oraz Y), a następnie liczy odchylenie liniowe jako odległość w płaszczyźnie. To pozwala uniknąć błędu polegającego na ocenianiu tylko "większej" z różnic w jednej osi.
2) Dobór i zastosowanie progu dopuszczalnego
Samo dl nie wystarcza do oceny. Trzeba jeszcze dobrać właściwą wartość dopuszczalną. W praktyce geodezyjnej progi te zależą m.in. od tego, czy punkt graniczny jest stabilizowany czy niestabilizowany. Dlatego dla każdego punktu należy użyć progu odpowiadającego jego charakterowi, a dopiero potem oceniać przekroczenie.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Dla 3 stabilizowanego."?
W danych do zadania (zestawieniu/ilustracji) po obliczeniu dl dla punktów 1–4 i porównaniu z dopuszczalnymi wartościami okazuje się, że tylko dla punktu 3 (stabilizowanego) wyznaczone dl przekracza właściwy próg. To oznacza, że położenie tego punktu wymaga dodatkowej weryfikacji w toku pracy geodezyjnej.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Dla 2 niestabilizowanego" – błąd typowo wynika z mylenia progu dla punktów niestabilizowanych z progiem dla stabilizowanych albo z oceny tylko jednej składowej różnicy.
- "Dla 1 stabilizowanego." – może być skutkiem zakotwiczenia na pierwszym obliczonym wyniku lub zaokrągleń pośrednich, które sztucznie "zbliżają" wynik do progu.
- "Dla 4 niestabilizowanego." – często jest wybierane, gdy porównuje się wartości "na oko" (np. największa pojedyncza różnica), zamiast wykonać pełne dl i odnieść je do właściwego kryterium dopuszczalności.
Na egzaminie warto sprawdzać: (1) czy porównujesz te same punkty i te same oznaczenia, (2) czy liczysz odchylenie liniowe, a nie różnicę w jednej osi, (3) czy dobierasz próg dopuszczalny zgodnie z rodzajem punktu.