KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 4.
W celu ochrony gleb przed erozją wskazana jest uprawa mieszanki
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mieszanka traw i koniczyny czerwonej tworzy zwartą okrywę oraz silny, gęsty system korzeniowy. Dzięki temu ogranicza spływ powierzchniowy i wywiewanie cząstek gleby, poprawia strukturę i zwiększa udział materii organicznej, co wspiera ochronę przed erozją.

Pełne wyjaśnienie:

Ochrona gleby przed erozją opiera się głównie na utrzymaniu okrywy roślinnej i wzmocnieniu struktury gleby. Mieszanka traw i koniczyny czerwonej spełnia te cele, ponieważ trawy szybko tworzą zwarcie darniowe, a ich liczne, drobne korzenie silnie wiążą cząstki gleby. Koniczyna czerwona uzupełnia mieszankę: wytwarza rozbudowany system korzeniowy, zwiększa ilość resztek organicznych i wspiera żyzność, co stabilizuje agregaty glebowe.

W praktyce taka mieszanka ogranicza:

  • erozję wodną – poprzez zmniejszenie uderzenia kropel deszczu o glebę, spowolnienie spływu oraz zwiększenie wsiąkania,
  • erozję wiatrową – poprzez osłonięcie powierzchni i "sklejenie" gleby korzeniami oraz materią organiczną.

Pozostałe propozycje są mniej typowe dla bezpośredniej funkcji przeciwerozyjnej. Mieszanka roślin strączkowych uprawianych na nasiona może nie zapewniać równie trwałej, zwartej okrywy przy powierzchni gleby. Z kolei rośliny rzędowe o szerokiej rozstawie (jak kukurydza) przez znaczną część sezonu pozostawiają międzyrzędzia odsłonięte, co sprzyja rozbryzgowi gleby i spływowi. Zboża (np. owies i jęczmień) dają okrywę okresową, ale zwykle nie tworzą tak trwałego zadarnienia i stabilizacji jak wieloskładnikowa darń trawiasto-motylkowata.

Na egzaminie warto pamiętać zasadę: im bardziej zwarta okrywa i gęstsze korzenie przy powierzchni, tym lepsza ochrona przeciwerozyjna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja gleby to niszczenie i przemieszczanie wierzchniej warstwy gleby przez wodę (spływ, deszcz) lub wiatr. W rolnictwie prowadzi do ubytku próchnicy i składników pokarmowych, pogorszenia struktury oraz spadku plonów. Ogranicza się ją m.in. przez utrzymanie okrywy roślinnej.
Rośliny osłaniają powierzchnię gleby przed uderzeniem kropel deszczu i podmuchami wiatru. Korzenie wiążą cząstki gleby, a resztki organiczne poprawiają strukturę i zwiększają wsiąkanie wody. To zmniejsza spływ powierzchniowy i wywiewanie, czyli dwa główne mechanizmy erozji.
Trawy tworzą zwarte zadarnienie i gęstą sieć korzeni, która stabilizuje glebę. Koniczyna czerwona zwiększa masę korzeni i resztek organicznych oraz wspiera żyzność. Razem dają lepszą, bardziej trwałą okrywę niż wiele roślin uprawianych w szerokich rzędach, które długo оставiają glebę odsłoniętą.
Na stoki zwykle poleca się rozwiązania zapewniające stałą okrywę i silne ukorzenienie, np. mieszanki traw z motylkowatymi, rośliny okrywowe oraz pasy zadarnione. Dobór zależy od nachylenia, typu gleby i systemu produkcji. Cel jest jeden: ograniczyć spływ wody i utratę gleby.
Tak, w wielu warunkach uprawa rzędowa może sprzyjać erozji, zwłaszcza gdy międzyrzędzia są długo odsłonięte, a gleba jest intensywnie uprawiana. Wtedy łatwiej o rozbryzg gleby podczas deszczu i o spływ powierzchniowy. Ryzyko ogranicza się np. przez międzyplony, mulcz i pasy ochronne.
Częsty błąd to wybór roślin "plonotwórczych" zamiast "okrywowych", bez analizy, czy tworzą zwarte zwarcie i mocne ukorzenienie. Uczniowie mylą też zielony nawóz z uprawą przeciwerozyjną. Warto pamiętać: kluczowa jest okrywa przy powierzchni i stabilizacja gleby korzeniami.
Stosuje się je m.in. na terenach falistych, na glebach lekkich podatnych na wywiewanie oraz tam, gdzie ważna jest poprawa struktury i ograniczenie spływu wody. Sprawdzają się także jako element płodozmianu i rekultywacji, bo łączą funkcję produkcyjną (pasza) z funkcją ochrony gleby.
O ryzyku erozji mogą świadczyć: spływające "języki" ziemi po ulewie, bruzdy i żłobienia, zamulanie rowów, odsłanianie jaśniejszego podglebia oraz nierównomierne wschody. Zwiększa je nachylenie terenu, brak okrywy po żniwach, intensywna uprawa i gleby lekkie.
Poza doborem roślin pomaga m.in. uprawa konserwująca (mniej zabiegów, pozostawienie resztek), siew w poprzek stoku, pasy ochronne, tarasowanie, utrzymanie miedz i zadrzewień śródpolnych oraz właściwe zarządzanie wodą. Najskuteczniejsze są rozwiązania łączące okrywę z ograniczeniem intensywności uprawy.
Szukaj w odpowiedziach słów kluczowych: "okrywa", "zadarnienie", "darń", "silny system korzeniowy", "międzyplon", "mulcz". Unikaj automatycznego wyboru roślin wysokoplonujących, jeśli nie zapewniają osłony gleby. Zawsze łącz roślinę z mechanizmem: osłona + korzenie + mniejszy spływ.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Mieszanka traw i koniczyny czerwonej tworzy zwartą okrywę oraz silny, gęsty system korzeniowy."

Źródła:

  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), dział tematyczny "Soil erosion" w ramach portalu o glebach (opis zjawiska i działań ograniczających erozję) – https://www.fao.org/soils-portal/soil-degradation-restoration/soil-erosion/en/ (dostęp: 2026-03-01)
  • IUNG-PIB (Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB), materiały informacyjne o erozji gleb i działaniach przeciwerozyjnych (okrywa roślinna/zadarnienie) – https://www.iung.pl/ (wymaga dalszego doprecyzowania podstrony tematycznej; dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN, hasło: "erozja gleb" (definicja i ogólne metody ograniczania) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/erozja-gleb;3897656.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały doradcze ODR dotyczące ochrony gleb i przeciwdziałania erozji
  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki: uprawa roli, rośliny motylkowate, użytki zielone
  • Publikacje/poradniki IUNG-PIB o erozji gleb i działaniach przeciwerozyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego