KWALIFIKACJA BUD9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 30.
W celu odpowietrzania pompowej instalacji c.o. należy na końcach pionów zasilających zamontować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowietrzanie w instalacji c.o. z pompą realizuje się w miejscach, gdzie powietrze naturalnie się gromadzi, czyli w najwyższych punktach i na końcach pionów. Samoczynne zawory odpowietrzające umożliwiają ciągłe usuwanie pęcherzyków powietrza bez ręcznej obsługi, stabilizując pracę instalacji.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacji centralnego ogrzewania z obiegiem wymuszonym (pompowym) powietrze może przedostawać się do układu podczas napełniania, uzupełniania wody, nieszczelności po stronie ssawnej pompy lub w wyniku wydzielania gazów z wody. Skutkiem są m.in. hałasy, spadek wydajności pompy, niedogrzanie części instalacji oraz ryzyko przyspieszonej korozji.

Powietrze gromadzi się przede wszystkim w najwyższych punktach oraz w miejscach o małych prędkościach przepływu, dlatego końce (górne zakończenia) pionów zasilających są typowym miejscem montażu elementów odpowietrzających. Odpowiedź "samoczynne zawory odpowietrzające" jest właściwa, ponieważ takie urządzenia odprowadzają powietrze na bieżąco, bez konieczności każdorazowego działania obsługi. Ułatwia to rozruch i późniejszą eksploatację, zwłaszcza w instalacjach o wielu pionach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "ręczne zawory odpowietrzające" – wymagają okresowej obsługi (odkręcania i zamykania) i są typowe dla punktów przy odbiornikach (np. przy grzejnikach) lub miejsc, gdzie jest łatwy dostęp serwisowy. Na końcach pionów w budynku regularna obsługa bywa niepraktyczna, a odpowietrzanie powinno następować samoczynnie.
  • "tzw. fajki odpowietrzające" – jest to określenie potoczne, niejednoznaczne i może oznaczać różne rozwiązania warsztatowe. W pytaniu egzaminacyjnym oczekuje się jednoznacznej armatury o określonej funkcji i zasadzie działania.
  • "zbiorniki odpowietrzające" – nie stanowią standardowej armatury montowanej na końcach pionów zasilających w typowej instalacji c.o. Ich funkcja i miejsce w układzie nie odpowiadają prostemu zadaniu ciągłego odpowietrzania pionów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się "końce pionów" lub "najwyższe punkty instalacji", szukaj rozwiązań, które odpowietrzają układ ciągle i bezobsługowo, czyli odpowietrzników samoczynnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samoczynny odpowietrznik (zawór odpowietrzający) to element armatury, który automatycznie usuwa powietrze z instalacji wodnej. Działa zwykle z użyciem pływaka: gdy w komorze pojawi się powietrze, mechanizm otwiera ujście i gaz jest odprowadzany bez ręcznej obsługi.
Powietrze ma mniejszą gęstość niż woda, więc przemieszcza się do najwyższych punktów instalacji. Końce pionów (szczególnie górne zakończenia) są miejscem, gdzie pęcherzyki łatwo się gromadzą i mogą tworzyć "korki" ograniczające przepływ, dlatego tam przewiduje się odpowietrzanie.
Typowe objawy to: bulgotanie i szumy w rurach lub grzejnikach, nierównomierne nagrzewanie (zimna góra grzejnika), spadek wydajności obiegu, problemy z rozruchem po napełnieniu oraz wahania ciśnienia. Takie symptomy sugerują potrzebę odpowietrzenia układu.
Ręczny odpowietrznik usuwa powietrze tylko wtedy, gdy ktoś go otworzy, więc nie zapewnia stałego, bezobsługowego odpowietrzania. Na końcach pionów, gdzie dostęp bywa utrudniony i powietrze może pojawiać się w trakcie pracy, praktyczniejsze są rozwiązania samoczynne.
Odpowietrzniki ręczne spotyka się najczęściej przy grzejnikach lub w punktach serwisowych, gdzie obsługa ma łatwy dostęp. Są przydatne np. podczas uruchamiania instalacji lub przy okresowym odpowietrzaniu odbiorników, ale wymagają czynności eksploatacyjnych.
Montuje się je tam, gdzie powietrze naturalnie się zbiera: w najwyższych punktach instalacji, na zakończeniach pionów, czasem w pobliżu rozdzielaczy lub elementów, w których mogą powstawać kieszenie powietrzne. Kluczowe jest zapewnienie możliwości ujścia gazu bez rozszczelniania układu.
Częste błędy to: mylenie miejsc odpowietrzania (tylko grzejniki, pomijanie pionów), brak kontroli ciśnienia po odpowietrzeniu, odpowietrzanie przy niekorzystnych warunkach pracy pompy oraz montaż elementów odpowietrzających w miejscach, gdzie nie gromadzi się powietrze.
Pęcherzyki gazu zmniejszają ciągłość słupa wody i mogą powodować kawitację oraz zaburzenia przepływu. Pompa zamiast tłoczyć wodę "mieli" mieszaninę wody i gazu, co obniża przepływ i ciśnienie dyspozycyjne w instalacji, a w konsekwencji pogarsza ogrzewanie.
Jeśli niedogrzanie lub hałasy dotyczą kilku odbiorników na tym samym pionie (np. całej klatki lub części kondygnacji), to wskazuje na problem w pionie lub jego najwyższym punkcie. Gdy problem występuje tylko na jednym grzejniku, częściej winne jest lokalne zapowietrzenie przy odbiorniku.
Utrwal: gdzie gromadzi się powietrze (najwyższe punkty), jakie są rodzaje odpowietrzników (ręczne i samoczynne), jakie dają objawy "korki powietrzne" oraz jakie są skutki dla pompy i ogrzewania. Ćwicz mapowanie elementu na funkcję: odpowietrzanie ciągłe = armatura samoczynna.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odpowietrzanie w instalacji c.o.

Źródła:

  • PN-EN 12828:2013-04 (lub nowsza): Instalacje ogrzewcze w budynkach – Projektowanie wodnych instalacji ogrzewczych (rozdziały dot. wyposażenia, odpowietrzania i zabezpieczeń)
  • PN-EN 14336:2007: Instalacje ogrzewcze w budynkach – Instalacja i uruchamianie wodnych instalacji ogrzewczych (części dot. napełniania i odpowietrzania)
  • COBRTI INSTAL, "Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji ogrzewczych", zeszyt/opracowanie dotyczące instalacji ogrzewczych (wymagania wykonawcze i eksploatacyjne, m.in. odpowietrzanie)

Materiały:

  • Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji ogrzewczych (materiały branżowe COBRTI INSTAL)
  • PN-EN 12828 – instalacje ogrzewcze w budynkach (wymagania projektowe i zabezpieczenia)
  • PN-EN 14336 – uruchamianie instalacji ogrzewczych (napełnianie, odpowietrzanie, próby)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego