Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2019


PYTANIE NR 19.
W celu oznaczenia zawartości kwasu azotowego(V) w technicznym kwasie przeprowadzono jego analizę według procedury:
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z analizą chemiczną, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W procedurze dodaje się nadmiar NaOH, a następnie odmiareczkowuje niewykorzystaną zasadę roztworem H2SO4 z biurety, więc jest to miareczkowanie pośrednie.
PK wyznacza zmiana barwy wskaźnika mieszanego z zielonej na fioletowo-czerwoną, więc barwa w PK jest fioletowo-czerwona, a titrantem jest H2SO4.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej analizie kwas azotowy(V) reaguje najpierw z odmierzoną nadwyżką roztworu NaOH. To kluczowa informacja: jeżeli do próbki dodaje się znany nadmiar odczynnika, a dopiero potem oznacza się, ile tego nadmiaru pozostało, to mamy do czynienia z miareczkowaniem pośrednim (zwrotnym/odwrotnym).

Następny krok procedury mówi o odmiareczkowaniu nadmiaru NaOH roztworem kwasu siarkowego(VI) o znanym stężeniu. Roztwór użyty w fazie właściwego miareczkowania, podawany z biurety do momentu osiągnięcia punktu końcowego, to titrant. Dlatego titrantem jest tutaj 0,5-molowy roztwór H2SO4, a nie NaOH (NaOH był dodany w nadmiarze na początku).

Wskaźnik jest podany wprost jako wskaźnik mieszany: czerwień metylowa z błękitem metylowym w etanolu. Procedura precyzuje też kryterium zakończenia: miareczkować "do zmiany barwy z zielonej na fioletowo-czerwoną". Zatem:

  • barwa początkowa roztworu (w środowisku zasadowym) jest zielona,
  • barwa w punkcie końcowym (PK) po zakończeniu miareczkowania jest fioletowo-czerwona.

Dlaczego pozostałe warianty są błędne? Odpowiedzi z typem "bezpośrednie" ignorują fakt dodania nadmiaru NaOH i późniejszego odmiareczkowania, co jest definicyjne dla podejścia pośredniego. Warianty z titrantem "NaOH" mylą rolę roztworów: NaOH nie jest tu roztworem końcowego miareczkowania, lecz odczynnikiem dodanym wcześniej w nadmiarze. Wariant z barwą "zieloną" w PK myli barwę startową z barwą osiąganą w momencie zakończenia miareczkowania.

W praktyce laboratoryjnej warto zapamiętać zasadę: titrant to ten roztwór, którym "dociągasz" do zmiany barwy wskaźnika, a barwa w PK to barwa obserwowana po uzyskaniu tego trwałego przejścia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest miareczkowanie pośrednie (zwrotne)?
To metoda, w której do próbki dodaje się znany nadmiar odczynnika, a następnie miareczkuje się to, co pozostało z nadmiaru innym roztworem. Wynik oblicza się "z różnicy" między ilością dodaną a ilością nieprzereagowaną. Stosuje się ją, gdy bezpośrednia reakcja jest utrudniona.
Jak rozpoznać w procedurze, że to miareczkowanie pośrednie?
Szukaj sformułowań typu: "dodać nadmiar …" oraz "odmiareczkować nadmiar …". Taka sekwencja oznacza, że analit zużywa część dodanego reagenta, a potem oznacza się pozostałość. To jest właśnie logika miareczkowania zwrotnego, a nie bezpośredniego.
Co w tej metodzie jest titrantem i dlaczego?
Titrantem jest roztwór użyty w końcowej fazie miareczkowania, podawany z biurety do osiągnięcia PK. Jeśli w opisie jest "odmiareczkować nadmiar NaOH roztworem H2SO4", to titrantem będzie H2SO4, a nie NaOH.
Dlaczego NaOH nie jest titrantem, skoro ma znane stężenie?
Bo w tej procedurze NaOH jest odczynnikiem dodanym w nadmiarze na początku, a nie roztworem, którym "dociąga się" do PK. Titrant definiuje rola w etapie miareczkowania (zwykle z biurety), a nie samo to, że roztwór ma znane stężenie.
Co oznacza "barwa w PK miareczkowania" w zadaniach egzaminacyjnych?
To barwa obserwowana w momencie zakończenia miareczkowania, gdy wskaźnik sygnalizuje osiągnięcie punktu końcowego. Nie jest to barwa początkowa roztworu. Jeżeli procedura mówi "do zmiany barwy z zielonej na fioletowo-czerwoną", to barwa w PK jest fioletowo-czerwona.
Jakie są najczęstsze błędy przy wskazywaniu PK na podstawie barwy?
Najczęściej myli się barwę początkową z barwą końcową albo zakłada się, że PK to "pierwszy błysk" koloru. W praktyce liczy się trwała zmiana barwy zgodna z instrukcją. Na egzaminie czytaj dokładnie: "z … na …" i wybieraj barwę po strzałce.
Kiedy w laboratorium wybiera się miareczkowanie zwrotne zamiast bezpośredniego?
Gdy bezpośrednia reakcja analitu z titrantem jest zbyt wolna, niepełna, trudno uchwytna wskaźnikiem lub gdy analit ma właściwości utrudniające miareczkowanie "wprost". Wtedy dodaje się nadmiar reagenta, zapewnia pełne przereagowanie, a później odmiareczkowuje pozostałość.
Jak odróżnić odczynnik w nadmiarze od titranta w zapisie procedury?
Odczynnik w nadmiarze pojawia się zwykle przed słowami "dodać", "odmierzyć" i jest mieszany z próbką. Titrant pojawia się przy słowach "miareczkować", "odmiareczkować", "do zmiany barwy" i to nim wykonuje się krok końcowy. Warto zapytać: "czym kręcę biuretą?"
Dlaczego w zadaniu podaje się wskaźnik mieszany, a nie pojedynczy?
Wskaźnik mieszany dobiera się tak, aby zmiana barwy była wyraźna i łatwa do uchwycenia w okolicy punktu końcowego. W zadaniach egzaminacyjnych ważne jest, by nie "podmieniać" wskaźnika na inny z pamięci, tylko przepisać ten z procedury i powiązać go z opisaną zmianą barwy.
Jakie informacje w procedurze są kluczowe, żeby dobrze wybrać odpowiedź w tabeli?
Kluczowe są: (1) informacja o nadmiarze NaOH (typ miareczkowania), (2) informacja czym wykonuje się odmiareczkowanie (titrant), (3) nazwa wskaźnika, (4) kierunek zmiany barwy "z … na …" (barwa w PK). Te cztery elementy mapują się na parametry w tabeli.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki do chemii analitycznej: rozdziały o analizie objętościowej i miareczkowaniu zwrotnym
  • Instrukcje laboratoryjne (ćwiczenia) z miareczkowania kwas–zasada i odmiareczkowania
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z działu analizy objętościowej (technik analityk)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego