KWALIFIKACJA SPO5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 25.
W celu realizacji potrzeby wydalania podopiecznemu, który jest unieruchomiony w łóżku, ale ma zachowaną kontrolę zwieraczy, opiekunka powinna zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoba unieruchomiona w łóżku, która kontroluje zwieracze, może oddawać mocz i stolec do naczyń sanitarnych podawanych w pozycji leżącej.
Dlatego właściwe są basen i kaczka. Krzesło toaletowe wymaga zwykle transferu, a pielucha i cewnik nie są rozwiązaniem pierwszego wyboru przy zachowanej kontroli.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są dwa warunki: podopieczny jest unieruchomiony w łóżku oraz ma zachowaną kontrolę zwieraczy. To oznacza, że potrafi świadomie oddać mocz i/lub stolec, ale nie może samodzielnie skorzystać z toalety.

W takiej sytuacji właściwym postępowaniem opiekuńczym jest zastosowanie basenu i kaczki, czyli sprzętu umożliwiającego realizację potrzeby wydalania w pozycji leżącej lub z minimalną zmianą ułożenia. Jest to rozwiązanie zgodne z zasadą doboru środka najmniej inwazyjnego i jednocześnie wspierającego samodzielność (podopieczny zachowuje kontrolę i sygnalizuje potrzebę).

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w tym opisie sytuacji?

  • "Krzesło toaletowe" bywa pomocne, ale zwykle wymaga bezpiecznego przeniesienia lub posadzenia podopiecznego. Jeśli osoba jest unieruchomiona w łóżku, transfer może być niemożliwy lub ryzykowny.
  • "Cewnik zewnętrzny" dotyczy głównie odprowadzania moczu (nie stolca) i nie jest standardowym rozwiązaniem do realizacji potrzeby wydalania u osoby z zachowaną kontrolą zwieraczy; jego użycie wiąże się też z wymaganiami pielęgnacyjnymi i ryzykiem podrażnień.
  • "Pielucha anatomiczna" jest środkiem chłonnym stosowanym głównie przy nietrzymaniu moczu/kału lub w sytuacjach, gdy skorzystanie z basenu/kaczki jest czasowo niemożliwe. Przy zachowanej kontroli zwieraczy może obniżać komfort, zwiększać ryzyko odparzeń i niepotrzebnie ograniczać poczucie godności.

W praktyce opiekunka powinna dodatkowo zadbać o: ochronę pościeli, wygodną pozycję, intymność (zasłonięcie, zamknięcie drzwi), higienę po czynności oraz obserwację ewentualnych trudności (ból, zatrzymanie moczu, zaparcia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Basen to naczynie sanitarne podkładane pod pośladki osoby leżącej, aby mogła oddać stolec (a czasem także mocz) bez wstawania z łóżka. Stosuje się go, gdy podopieczny jest unieruchomiony, ale potrafi kontrolować zwieracze i zgłasza potrzebę wydalania.
Kaczka (urynal) to naczynie do oddawania moczu, używane u osób, które nie mogą dojść do toalety. Stosuje się ją szczególnie u pacjentów leżących lub mających trudności z pionizacją, gdy zachowana jest kontrola zwieraczy i można bezpiecznie podać naczynie w łóżku.
Jeśli podopieczny kontroluje zwieracze, środki chłonne nie są rozwiązaniem pierwszego wyboru, bo mogą pogarszać komfort, sprzyjać odparzeniom i obniżać poczucie godności. Lepsze jest umożliwienie oddania moczu/stolca do basenu lub kaczki, czyli w sposób bardziej "toaletowy".
Zwykle nie, jeśli "unieruchomiona w łóżku" oznacza brak możliwości bezpiecznego posadzenia i transferu. Krzesło toaletowe wymaga przynajmniej częściowej mobilności albo pomocy w przeniesieniu. Gdy transfer jest niemożliwy lub ryzykowny, preferuje się basen i kaczkę.
Najpierw uprzedź podopiecznego i poproś o sygnał gotowości. Zasłoń okno, zamknij drzwi, ogranicz obecność osób postronnych, przykryj podopiecznego tak, by odsłonić tylko niezbędny obszar. Po czynności szybko wykonaj higienę i uporządkuj otoczenie.
Częstym błędem jest automatyczne dobranie pieluchy "bo pacjent leży", bez sprawdzenia kontroli zwieraczy. Inny błąd to proponowanie krzesła toaletowego mimo braku możliwości transferu. Zdarza się też pomijanie komfortu i bezpieczeństwa (zła pozycja, brak ochrony pościeli, pośpiech).
Świadczy o tym m.in. to, że podopieczny sygnalizuje potrzebę oddania moczu lub stolca, potrafi "wstrzymać" do momentu podania naczynia i nie dochodzi do mimowolnych wycieków. Ocena powinna uwzględniać też świadomość, orientację i możliwość komunikacji.
Cewnikowanie nie jest standardową czynnością opiekunki środowiskowej i zwykle wymaga decyzji oraz nadzoru personelu medycznego. Rozważa się je przy szczególnych wskazaniach (np. problemy z odpływem moczu, monitorowanie diurezy), a nie tylko dlatego, że podopieczny leży w łóżku.
Kluczowe są: bezpieczne usunięcie basenu, higiena okolicy krocza, dokładne osuszenie skóry oraz zmiana zabrudzonej bielizny/pościeli. Warto też ocenić wygląd stolca i samopoczucie podopiecznego, bo zmiany mogą wymagać zgłoszenia pielęgniarce lub lekarzowi.
Ucz się poprzez schemat: mobilność + kontrola zwieraczy + bezpieczeństwo transferu. Ćwicz rozróżnianie sytuacji: osoba leżąca (basen/kaczka), osoba częściowo mobilna (krzesło toaletowe), nietrzymanie (środki chłonne). Rozwiązuj testy i analizuj, które słowo w pytaniu jest warunkiem kluczowym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Osoba unieruchomiona w łóżku, która kontroluje zwieracze, może oddawać mocz i stolec do naczyń sanitarnych podawanych w pozycji leżącej.Dlatego właściwe są basen i kaczka."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do kształcenia opiekuna/opiekunki (dział: potrzeby biologiczne, wydalanie, sprzęt pomocniczy)
  • Materiały szkoleniowe z technik pielęgnacyjnych: użycie basenu i kaczki, pozycjonowanie chorego
  • Standardy i procedury placówek opiekuńczych dotyczące higieny, intymności i zapobiegania odleżynom (wewnętrzne instrukcje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego