U osoby samotnej z rozpoznanym zespołem otępiennym podstawowym i najbardziej wiarygodnym sposobem rozpoznania potrzeb oraz problemów jest obserwacja podopiecznego. Otępienie może powodować zaburzenia pamięci świeżej, dezorientację, trudności w logicznym wnioskowaniu i w ocenie własnego stanu. W efekcie informacje przekazywane w rozmowie mogą być niepełne, niespójne albo przypadkowo zniekształcone.
Obserwacja pozwala ocenić m.in.:
- poziom samodzielności (higiena, ubieranie, jedzenie, toaleta),
- bezpieczeństwo (ryzyko upadków, błądzenie, używanie sprzętów domowych),
- stan odżywienia i nawodnienia (czy je i pije regularnie),
- nastrój i zachowanie (lęk, pobudzenie, apatia),
- reakcje na proponowaną pomoc (współpraca, opór, niepokój).
Odpowiedź "sondaż diagnostyczny" jest nieadekwatna w realiach pracy opiekunki środowiskowej: sondaż kojarzy się z badaniem ankietowym populacji, a nie z indywidualną oceną jednego podopiecznego w miejscu zamieszkania.
Odpowiedź "wywiad z podopiecznym" może być elementem kontaktu, ale w otępieniu bywa mało wiarygodny jako główna metoda rozpoznania, szczególnie gdy podopieczny jest samotny i nie ma osoby bliskiej do weryfikacji informacji. Wywiad częściej uzupełnia obserwację, a nie ją zastępuje.
Odpowiedź "lustracja społeczna" nie jest standardowym, jednoznacznym narzędziem rozpoznawania potrzeb w codziennej praktyce opiekuńczej na poziomie indywidualnej pracy z osobą z demencją. W zadaniach opiekuńczych liczy się przede wszystkim bieżąca, rzetelna ocena funkcjonowania, którą zapewnia obserwacja.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o osobę z otępieniem najpierw wybieraj metody oparte na faktach widocznych w zachowaniu i funkcjonowaniu (obserwacja), a dopiero później metody oparte na relacji słownej.
