KWALIFIKACJA PGF4 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 3.
W celu sfotografowania sceny wymagającej szczególnie dużych powiększeń, zwłaszcza z negatywów małoobrazkowych, należy zastosować błonę o czułości DIN
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do szczególnie dużych powiększeń z negatywu małoobrazkowego wybiera się błony o jak najniższej czułości DIN. Niska czułość oznacza drobniejsze ziarno i wyższą ostrość, co minimalizuje widoczność ziarna po powiększeniu. Dlatego właściwy jest zakres 15÷10 DIN, a nie zakresy wyższe.

Pełne wyjaśnienie:

Przy fotografowaniu scen przeznaczonych do bardzo dużych powiększeń (zwłaszcza z negatywów małoobrazkowych 24×36 mm) kluczowe jest ograniczenie widoczności ziarna i zachowanie maksymalnej ostrości szczegółów. W fotografii analogowej na te cechy silnie wpływa czułość błony wyrażana m.in. w skali DIN.

Im niższa czułość (niższy DIN/ISO), tym zwykle drobniejsze ziarno i lepsza zdolność rejestrowania drobnych detali. To właśnie detale są najbardziej "karane" przez powiększanie: mały negatyw trzeba powiększyć wielokrotnie, więc struktura ziarna staje się bardziej widoczna na odbitce. Z tego powodu do takich zastosowań wybiera się błony bardzo niskoczułe, czyli w tym pytaniu zakres 15÷10 DIN.

Trzeba pamiętać o kompromisie praktycznym: niska czułość oznacza, że do prawidłowej ekspozycji potrzebne są dłuższe czasy naświetlania albo mocniejsze oświetlenie, często także statyw. Jednak w zadaniu priorytetem jest jakość powiększeń, a nie wygoda fotografowania w słabym świetle.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 20÷28 – obejmuje wartości średnie i wysokie; wyższy DIN to większa czułość, a więc z reguły większe ziarno i gorsza jakość przy dużych powiększeniach.
  • 20÷18 – nadal są to wartości wyższe niż w prawidłowej odpowiedzi; taki zakres będzie częściej wybierany do zdjęć w gorszym oświetleniu, ale nie jest optymalny do maksymalnych powiększeń.
  • 27÷22 – to zakres zdecydowanie w stronę wyższej czułości, typowo kojarzonej z ISO rzędu kilkuset; przy dużych powiększeniach z małego formatu ziarno będzie bardziej widoczne.

Wniosek egzaminacyjny: jeśli pytanie dotyczy najwyższej jakości detalu w dużym powiększeniu, wybieraj najniższą czułość (najniższy DIN/ISO) spośród podanych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DIN to logarytmiczna skala czułości materiału światłoczułego. Wyższa wartość DIN oznacza większą czułość (mniej światła potrzebnego do ekspozycji), ale zwykle kosztem większego ziarna. Niższy DIN to mniejsza czułość, drobniejsze ziarno i lepsza ostrość.
Negatyw małoobrazkowy trzeba silnie powiększyć, więc powiększa się też ziarno. Niska czułość (niski DIN/ISO) daje zazwyczaj drobniejsze ziarno i lepsze odwzorowanie detali, dzięki czemu duża odbitka wygląda czyściej i ostrzej.
W oznaczeniu ISO spotyka się zapis łączony: część liniowa (np. 100) odpowiada dawnej skali ASA, a część w stopniach (np. 21°) odpowiada DIN. To dwa sposoby opisu tej samej czułości. Dla egzaminu ważne jest, że większe DIN = większa czułość.
Film wysokoczuły (wysoki DIN/ISO) zwykle ma większe ziarno, co przy dużym powiększeniu staje się bardzo widoczne: obraz może wyglądać "szorstko", z utratą drobnych szczegółów i niższą ostrością postrzeganą. To akceptowalne w reportażu, ale nie w pracy na detal.
Nie. Niska czułość sprzyja jakości (ziarno/ostrość), ale wymaga więcej światła lub dłuższego czasu naświetlania. W słabym świetle może prowadzić do poruszenia zdjęcia bez statywu. Dobór czułości zależy więc od celu: jakość detalu vs możliwość fotografowania w trudnym świetle.
Gdy światła jest mało lub stosujesz przysłonę dającą dużą głębię ostrości, czasy naświetlania rosną. Przy niskim DIN/ISO łatwo zejść do czasów zbyt długich do "z ręki". Statyw stabilizuje kadr i pozwala wykorzystać zaletę drobnego ziarna bez poruszenia.
Najczęstszy błąd to utożsamienie wyższej czułości z "lepszym" filmem, bo jest wygodniejszy w słabym świetle. Drugi błąd to ignorowanie faktu, że przy powiększaniu rośnie widoczność ziarna. Na egzaminie warto pamiętać: powiększenia lub detal = możliwie niski DIN/ISO.
Negatyw małoobrazkowy to standardowy format 35 mm (kadr 24×36 mm). Ponieważ jest fizycznie mały, aby uzyskać odbitkę do oglądania, trzeba go bardziej powiększyć niż średni lub duży format. To zwiększa wymagania jakościowe wobec ziarna i ostrości emulsji.
Bardzo niskoczułe filmy stosuje się tam, gdzie liczy się maksymalna szczegółowość i minimalne ziarno: fotografia techniczna, reprodukcje, archiwizacja, krajobraz z dużą ilością detalu. Wymagają jednak dobrego oświetlenia lub dłuższych czasów ekspozycji.
Szukaj słów-kluczy: "duże powiększenia", "najdrobniejsze szczegóły", "wysoka ostrość", "małoobrazkowy negatyw". To sygnały, że chodzi o minimalizację ziarna, więc należy wybrać najniższą czułość DIN/ISO spośród odpowiedzi, nawet jeśli wymaga to dłuższego naświetlania.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Do szczególnie dużych powiększeń z negatywu małoobrazkowego wybiera się błony o jak najniższej czułości DIN."

Źródła:

  • Wikipedia: "Film speed" (sekcja o zależności ISO/ASA i DIN) https://en.wikipedia.org/wiki/Film_speed - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia: "DIN scale" (opis skali logarytmicznej i zastosowań) https://en.wikipedia.org/wiki/DIN_scale - accessed 2026-02-18
  • Ilford Photo: "PAN F PLUS" datasheet / product information (czułość i przeznaczenie filmu drobnoziarnistego) https://www.ilfordphoto.com/pan-f-plus/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki fotografii analogowej (ekspozycja, czułość, ziarno)
  • Karty katalogowe (datasheet) wybranych filmów małoobrazkowych producentów (ISO i charakterystyka ziarna)
  • Materiały dydaktyczne o przeliczaniu/interpretacji DIN i ISO oraz wpływie czułości na jakość powiększeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego