KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 38.
W celu sprawdzenia poprawności montażu układu, którego schemat przedstawiono na rysunku, dokonano sprawdzenia napięcia wskaźnikiem neonowym w poszczególnych punktach obwodu. Na podstawie wyników badań zamieszczonych w tabeli, określ błąd popełniony przy montażu tego układu.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny oraz tabelę wyników pomiarów napięcia w różnych punktach obwodu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli przy wciśniętym przycisku Z wskaźnik pokazuje napięcie w punkcie 4 oraz K:14, a jednocześnie w punkcie A1 jest "-", to oznacza to niezgodność z połączeniem ze schematu.
Skoro 4/14 mają potencjał fazy, a A1 nie, najbardziej logiczna jest przerwa przewodu między 4 a A1, a nie błąd typu styku.

Pełne wyjaśnienie:

Układ na schemacie to klasyczne sterowanie stycznikiem z samopodtrzymaniem (START–STOP). Przycisk STOP (NC) ma przerywać obwód sterowania, a przycisk START (NO) chwilowo podaje napięcie na cewkę stycznika. Po zadziałaniu stycznika jego styk pomocniczy NO (13–14) zwiera się równolegle do START i podtrzymuje zasilanie cewki.

W diagnostyce wykorzystano wskaźnik neonowy: symbol "+" oznacza obecność napięcia (punkt ma potencjał fazy względem ziemi), a "-" jego brak. Kluczowa obserwacja przy włączonym przycisku START: napięcie jest obecne w punkcie 4 oraz w punkcie K:14, ale w punkcie A1 jest brak napięcia.

To jest rozstrzygające, ponieważ na schemacie punkty 4, K:14 i A1 są połączone bezpośrednio (galwanicznie tym samym przewodem). W prawidłowym montażu nie ma możliwości, aby na 4 i 14 było "+", a na A1 jednocześnie "-", jeśli przewód jest ciągły. Taki wynik jednoznacznie wskazuje na przerwę (brak ciągłości) na odcinku 4–A1.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do danych pomiarowych:

  • "Przerwa A2–N" dotyczy powrotu z cewki. W wielu scenariuszach A1 mógłby wtedy nadal wykazywać potencjał fazy (zasilanie "dochodzi" do cewki), a usterka ujawniłaby się inaczej; tutaj problemem jest rozbieżność między punktami, które powinny być wspólne (4/14/A1).
  • "Zestyk rozwierny w przycisku załączającym" (NC zamiast NO) zmieniałby logikę działania przycisku, ale nie tłumaczy sytuacji, w której na wyjściu przycisku (punkt 4) pojawia się napięcie, a na A1 – nie, mimo że powinny być połączone przewodem.
  • "Zestyk pomocniczy rozwierny w gałęzi podtrzymania" powodowałby brak samopodtrzymania po puszczeniu START, lecz nie wyjaśnia braku napięcia na A1 już w momencie, gdy napięcie widać na 4 i 14.

Wniosek praktyczny: gdy dwa punkty mają być połączone bezpośrednio, a wskaźnik napięcia pokazuje różne wyniki, najpierw podejrzewa się błąd okablowania (przerwę, luźny zacisk, zły przewód), a dopiero potem dobór typu styku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Samopodtrzymanie to podtrzymanie zasilania cewki stycznika po puszczeniu przycisku START.

Realizuje się je stykiem pomocniczym NO (np. 13–14) połączonym równolegle do START, aby po zadziałaniu stycznika obwód "trzymał" się sam.

Przycisk STOP zwykle ma zestyk rozwierny (NC) włączony szeregowo w obwód sterowania.

Po naciśnięciu rozłącza obwód, odcina zasilanie cewki stycznika i powoduje wyłączenie urządzenia niezależnie od samopodtrzymania.

Jeśli schemat pokazuje bezpośrednie połączenie (ciągłość przewodu) między 4 a A1, to oba punkty mają ten sam potencjał elektryczny.

Różne wskazania wskaźnika napięcia sugerują błąd montażu: przerwę przewodu, luźny zacisk lub pomyłkę w okablowaniu.

W takich zadaniach "+" oznacza, że wskaźnik neonowy wykrył obecność napięcia w punkcie (punkt ma potencjał fazy względem ziemi).

"-" oznacza brak wykrytego napięcia. Porównuje się punkty, które powinny być połączone, aby znaleźć miejsce przerwy.

Wskaźnik neonowy pozwala wstępnie wykryć obecność potencjału fazy w punktach obwodu, co bywa przydatne w zadaniach egzaminacyjnych.

W praktyce serwisowej do potwierdzenia usterki często stosuje się też pomiar ciągłości lub pomiar napięcia miernikiem, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

Najczęściej myli się błąd okablowania z błędem doboru styków NO/NC albo pomija fakt, że wskazania w punktach połączonych bezpośrednio muszą być zgodne.

Warto zawsze znaleźć na schemacie punkty galwanicznie wspólne (np. 4–14–A1) i sprawdzić, czy pomiary to potwierdzają.

Zły dobór NO/NC może "blokować" przepływ w określonym stanie (np. START nie podaje napięcia na cewkę), co bywa mylone z przerwą.

Różnica polega na tym, że przy złym typie styku pomiary zwykle nie pokażą napięcia "za" elementem, natomiast przerwa ujawnia się rozbieżnością w punktach, które powinny być wspólne.

Takie układy występują w sterowaniu urządzeń pomocniczych: pomp, wentylatorów, dmuchaw, a także w zasilaniu elementów wykonawczych w automatyce obiektów technologicznych.

Znajomość działania START-STOP ułatwia diagnostykę i bezpieczną eksploatację instalacji z napędami elektrycznymi.

Logika jest taka: jeśli wskaźnik pokazuje napięcie w punkcie 4, a punkt A1 (który według schematu jest połączony z 4) nie ma napięcia, to przerwa musi leżeć w samym połączeniu 4–A1.

Gdyby przerwa była "dalej", to A1 zwykle miałby ten sam potencjał co 4, bo przewód między nimi byłby ciągły.

Nie. Brak samopodtrzymania może wynikać z kilku przyczyn: błędnego okablowania gałęzi podtrzymania, złego doboru styku pomocniczego, braku zadziałania cewki lub przerwy w obwodzie STOP/START.

Dlatego porównuje się schemat z pomiarami w punktach 13 i 14 oraz na zacisku A1 cewki.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 38% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział: podstawy elektrotechniki – obwody jednofazowe i pomiary wskaźnikiem napięcia
  • Materiały dydaktyczne z automatyki: układy stycznikowe START-STOP i samopodtrzymanie
  • Instrukcje BHP dotyczące bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektrycznych (procedury wyłączenia i sprawdzenia braku napięcia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego