KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 23.
W celu sprawdzenia poprawności wykonania fragmentu instalacji oświetleniowej 230 V zwarto łączniki P1 i P2 i zmierzono rezystancję obwodu (jak na schemacie). Omomierz wskazał wartość około 660 Ω. Który wniosek jest właściwy?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny fragmentu instalacji oświetleniowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystancja dwóch żarówek 40 W/230 V połączonych równolegle wynosi w przybliżeniu Rz=(U²/P)/2=(230²/40)/2≈660 Ω. Odczyt około 660 Ω jest więc zgodny z oczekiwaniem dla poprawnie wykonanego obwodu przy zwartych łącznikach i odłączonym zasilaniu.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar rezystancji omomierzem wykonuje się przy odłączonym zasilaniu. Po zwarciu łączników P1 i P2 omomierz "widzi" odbiorniki podłączone między przewodem fazowym i neutralnym zgodnie ze schematem.

Dla żarówki 40 W zasilanej napięciem 230 V można oszacować rezystancję ze wzoru wynikającego z zależności mocy: R = U² / P. Zatem dla jednej żarówki:
R1 = 230² / 40 ≈ 1322,5 Ω.

Na schemacie są dwie identyczne żarówki połączone równolegle, więc rezystancja zastępcza wynosi:
Rz = R1 / 2 ≈ 661 Ω.
Wynik pomiaru około 660 Ω jest zbieżny z obliczeniami (typowo dopuszcza się pewne odchyłki związane z tolerancją elementów i metodą pomiaru). To uzasadnia wniosek: "Obwód połączony jest prawidłowo."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Wynik pomiaru rezystancji został odczytany nieprawidłowo." – w treści podano konkretną wartość około 660 Ω, która dodatkowo pasuje do obliczeń. Brak jest przesłanki, że odczyt był błędny.
  • "W obwodzie zastosowano żarówki o napięciu znamionowym 24 V." – zastosowanie żarówek na 24 V w instalacji 230 V byłoby rażącym błędem doboru. Taki odbiornik miałby inną rezystancję znamionową (wynikającą z innego U i P) i zwykle nie dałby wyniku zgodnego z 660 Ω dla dwóch sztuk 40 W/230 V połączonych równolegle.
  • "W obwodzie wykonano dodatkowe połączenia..." – dodatkowe, nieujawnione gałęzie równoległe zwykle zmniejszają rezystancję zastępczą poniżej wartości oczekiwanej. Skoro wynik jest zgodny z obliczeniami, nie ma podstaw do takiego wniosku.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach tego typu najpierw policz oczekiwaną rezystancję odbiorników z mocy i napięcia, a potem porównaj ją z wynikiem pomiaru. To najszybszy sposób weryfikacji poprawności połączeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najprościej użyć zależności wynikającej z mocy: R = U² / P. Dla 230 V i 40 W: R ≈ 230²/40 ≈ 1320 Ω. To wartość orientacyjna do porównania z pomiarem omomierzem w stanie beznapięciowym.
W połączeniu równoległym przewodność się sumuje, więc rezystancja zastępcza maleje. Dla dwóch takich samych rezystancji: Rz = R/2. Dlatego dwie żarówki 40 W/230 V równolegle mają około połowę rezystancji jednej żarówki.
Około 660 Ω jest zgodne z oczekiwaną rezystancją dwóch żarówek 40 W/230 V połączonych równolegle (około 661 Ω). Taki wynik sugeruje, że połączenia i dobór odbiorników są zgodne ze schematem, przy założeniu poprawnie wykonanego pomiaru.
Rezystancję mierzy się zawsze przy wyłączonym zasilaniu, np. przed pierwszym uruchomieniem po montażu lub w diagnostyce. Pomiar przy napięciu może uszkodzić miernik i stwarza zagrożenie porażeniowe, więc jest niedopuszczalny w praktyce.
Zbyt mała rezystancja względem obliczonej może oznaczać dodatkowe niezamierzone połączenia równoległe, dołączone odbiorniki, zwarcie w oprawie lub przewodach, albo błędne podłączenie przewodów. W obwodach równoległych dodatkowa gałąź zwykle obniża wynik omomierza.
Bardzo duża rezystancja (lub brak wskazania ciągłości) najczęściej oznacza przerwę w obwodzie: rozłączony łącznik, uszkodzoną żarówkę (przerwany żarnik), brak połączenia przewodu lub błąd w zaciskach. Wtedy prąd testowy omomierza nie ma drogi przepływu.
Łącznik podświetlany ma element sygnalizacyjny (np. neonówkę lub układ LED), zwykle włączony równolegle do styku. Przy zwarciu styku wpływ tego elementu na wynik pomiaru jest znikomy, bo prąd płynie głównie przez styk o bardzo małej rezystancji.
Zwykle nie. Rezystancja znamionowa zależy od U²/P, więc dla żarówek na 24 V wartości będą wielokrotnie mniejsze niż dla 230 V przy porównywalnej mocy. W instalacji 230 V zastosowanie 24 V byłoby też błędem doboru i prowadziłoby do nieprawidłowej pracy oraz uszkodzenia odbiornika.
Częsty błąd to traktowanie wyliczonej rezystancji jako "dokładnej" i nieuwzględnianie tolerancji. Drugi błąd to mieszanie rezystancji żarnika w różnych warunkach (zimny/gorący). Na egzaminie przyjmuje się zwykle wartości obliczeniowe z R=U²/P do oceny poprawności.
Policz orientacyjnie rezystancję jednej żarówki: R≈U²/P, a potem uwzględnij połączenie (dla dwóch równolegle: podziel przez 2). Jeśli pomiar jest bliski tej wartości, obwód jest prawdopodobnie poprawny. Jeśli wynik jest dużo mniejszy lub większy, szukaj zwarcia lub przerwy.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Rezystancja dwóch żarówek 40 W/230 V połączonych równolegle wynosi w przybliżeniu Rz=(U²/P)/2=(230²/40)/2≈660 Ω."

Źródła:

  • Wikipedia: Prawo Joule’a – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Joule%E2%80%99a (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: Moc (fizyka) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: Omomierz – https://pl.wikipedia.org/wiki/Omomierz (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: zależności P, U, I, R oraz ćwiczenia z obwodów równoległych
  • Instrukcje obsługi multimetru/omomierza (zakresy, zasady bezpieczeństwa, interpretacja wskazań)
  • Zadania egzaminacyjne z kwalifikacji elektrycznych dotyczące pomiarów w instalacjach oświetleniowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego