KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 10.
W celu umożliwienia samodzielnego ubierania się podopiecznej z chorobą Parkinsona, która ma trudności w zakresie czynności manipulacyjnych, należy zapewnić jej odzież zapinaną na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rzepy ułatwiają samodzielne ubieranie, bo wymagają mniejszej precyzji ruchów palców i słabszej koordynacji niż guziki, haftki czy zatrzaski. Przy trudnościach manipulacyjnych (częstych m.in. w chorobie Parkinsona) zapięcia na rzepy skracają czas ubierania i zwiększają niezależność.

Pełne wyjaśnienie:

U osób z chorobą Parkinsona często występują objawy ograniczające sprawność manualną, takie jak drżenie, spowolnienie ruchowe oraz sztywność. W praktyce przekłada się to na trudność w wykonywaniu precyzyjnych czynności palcami, zwłaszcza gdy wymagają one chwytu pęsetowego, dokładnego trafiania w małe elementy i utrzymywania stabilnej pozycji dłoni.

Odpowiedź "rzepy" jest właściwa, ponieważ zapięcia na rzep są zazwyczaj duże, łatwe do uchwycenia i pozwalają na zapięcie/rozpięcie ruchem mniej precyzyjnym (dociśnięcie i odklejenie). Dzięki temu osoba z trudnościami manipulacyjnymi może wykonać czynność szybciej, z mniejszym wysiłkiem i mniejszym ryzykiem rezygnacji z samodzielności.

Pozostałe zapięcia są typowo trudniejsze w tej sytuacji:

  • "guziki" zwykle wymagają precyzyjnego ustawienia materiału, chwytu pęsetowego i kontroli siły, co bywa bardzo kłopotliwe przy drżeniu lub spowolnieniu.
  • "haftki" są małe i wymagają jednoczesnego trafienia jednym elementem w drugi oraz utrzymania napięcia materiału, co zwiększa liczbę drobnych, trudnych ruchów.
  • "zatrzaski" mogą wydawać się proste, ale często wymagają dokładnego zgrania elementów oraz użycia punktowej siły (docisku) w małej strefie, co także obciąża motorykę małą.

W opiece dąży się do maksymalnego podtrzymania samodzielności w czynnościach dnia codziennego. Dobór odzieży z łatwymi zapięciami (jak rzepy) jest jednym z podstawowych, praktycznych dostosowań środowiskowych, które opiekun może wdrożyć bez skomplikowanego sprzętu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To problemy z wykonywaniem precyzyjnych ruchów dłoni i palców, np. chwytaniem drobnych przedmiotów, zapinaniem guzików czy wiązaniem sznurówek. Wynikają m.in. z drżenia, spowolnienia ruchów i sztywności, przez co zadania wymagające dokładności stają się bardzo czasochłonne.
Rzepy zwykle wymagają mniej precyzji niż guziki, haftki czy zatrzaski. Wystarczy dopasować dwie powierzchnie i docisnąć, a przy zdejmowaniu – odciągnąć. To zmniejsza liczbę drobnych ruchów palców i ułatwia zachowanie samodzielności podczas ubierania.
Największą trudność sprawiają zwykle małe elementy wymagające chwytu pęsetowego i trafienia w wąską szczelinę, np. guziki czy haftki. Przy drżeniu ręki rośnie liczba nieudanych prób, a to wydłuża ubieranie i może zniechęcać do samodzielności.
Czasem tak, ale nie zawsze. Zatrzaski nadal mogą wymagać precyzyjnego zgrania elementów i punktowego docisku. U osób z dużymi trudnościami manualnymi rzepy bywają łatwiejsze, bo tolerują mniej dokładne ustawienie i można je zapiąć większą powierzchnią dłoni.
Najczęściej sprawdzają się ubrania łatwe do założenia i zdjęcia: zapięcia na rzepy, większe suwaki z uchwytem, elastyczne pasy w spodniach, luźniejszy krój oraz materiały, które nie stawiają oporu. Dobór zależy od sprawności, komfortu i bezpieczeństwa podopiecznej.
Pomocne jest przygotowanie warunków: wybór prostszej odzieży, ułożenie ubrań w kolejności zakładania, zapewnienie stabilnego krzesła i dobrej widoczności (oświetlenie). Opiekun może też podpowiadać kroki i dawać czas, a interweniować dopiero, gdy pojawia się wyraźna trudność lub zmęczenie.
Warto, gdy trudności w ubieraniu narastają, podopieczna szybko się męczy, pojawia się frustracja lub ryzyko upadku przy przebieraniu. Terapeuta zajęciowy może zaproponować trening czynności dnia codziennego oraz konkretne dostosowania, np. rodzaj zapięć i pomocnicze przyrządy.
Typowe błędy to wybieranie ubrań "ładnych, ale trudnych" (małe guziki, ciasne rękawy), nieuwzględnianie drżenia i spowolnienia, oraz zbyt szybkie wyręczanie. Często pomija się też komfort termiczny i czas ubierania, co może zwiększać stres i obniżać motywację do samodzielności.
Nie zawsze, ale często są bardzo praktyczne. W niektórych ubraniach rzep może drażnić skórę lub zahaczać o dzianiny, więc czasem lepszy jest duży suwak, elastyczny pas albo inny system. Najlepsze rozwiązanie to takie, które realnie zwiększa samodzielność i jest komfortowe na co dzień.
Ucz się przez zasadę: im większe ograniczenia manipulacyjne, tym prostsze i większe elementy zapięć. Powtórz typowe dostosowania ADL: rzepy, duże suwaki, uchwyty, luźniejszy krój, stabilne siedzenie. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "trudności manipulacyjne" – one wskazują kierunek doboru ułatwień.
info

Około 73% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rzepy ułatwiają samodzielne ubieranie, bo wymagają mniejszej precyzji ruchów palców i słabszej koordynacji niż guziki, haftki czy zatrzaski.

Źródła:

  • Parkinson’s Foundation – strona edukacyjna dotycząca codziennego funkcjonowania i wskazówek (w tym ubierania): https://www.parkinson.org/ (dostęp: 2026-03-02)
  • Parkinson’s UK – materiały dla chorych i opiekunów o życiu codziennym (ubieranie i praktyczne wskazówki): https://www.parkinsons.org.uk/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały z terapii zajęciowej dotyczące treningu ADL (ubieranie, zapinanie, chwyt)
  • Poradniki dla opiekunów osób z chorobą Parkinsona (sekcje: codzienne funkcjonowanie, ubieranie)
  • Konsultacje i zalecenia terapeuty zajęciowego w zakresie doboru odzieży adaptacyjnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego