Naprężenia odlewnicze (naprężenia własne) powstają w odlewach głównie wskutek nierównomiernego chłodzenia, skurczu oraz ograniczeń swobodnej deformacji w czasie krzepnięcia i stygnięcia. Takie naprężenia mogą powodować odkształcenia, paczenie, a nawet pękanie elementu, szczególnie podczas późniejszej obróbki mechanicznej lub eksploatacji.
Właściwym zabiegiem technologicznym ukierunkowanym na zmniejszenie naprężeń bez zasadniczej zmiany składu czy docelowego umocnienia jest odprężanie, często nazywane także wyżarzaniem odprężającym. Polega ono na nagrzaniu odlewu do odpowiedniej temperatury (zwykle poniżej temperatur krytycznych przemian dla danego materiału), wygrzaniu oraz kontrolowanym chłodzeniu. W tych warunkach zachodzi relaksacja naprężeń i częściowe "uporządkowanie" stanu odkształceń w materiale.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych celów obróbki cieplnej:
- Przesycanie stosuje się przede wszystkim w stopach utwardzalnych wydzieleniowo (np. niektóre stopy aluminium), aby wytworzyć roztwór stały przesycony jako etap przygotowania do umacniania wydzieleniowego. Samo w sobie nie jest typowym zabiegiem "na naprężenia odlewnicze".
- Hartowanie jest zabiegiem nastawionym na uzyskanie dużej twardości (np. przez wytworzenie martenzytu w stalach) i wymaga szybkiego chłodzenia. Może nawet generować dodatkowe naprężenia, więc nie jest właściwą odpowiedzią w pytaniu o usuwanie naprężeń odlewniczych.
- Starzenie (naturalne lub sztuczne) jest etapem umacniania wydzieleniowego po przesycaniu; jego celem jest wzrost wytrzymałości/twardości przez wydzielanie faz, a nie redukcja naprężeń odlewniczych jako główny cel procesu.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: gdy pytanie mówi o "usunięciu/zmniejszeniu naprężeń własnych" (po odlewaniu, spawaniu, obróbce), najczęściej właściwą odpowiedzią jest odprężanie.
