KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 24.
W celu usunięcia zęba oznaczonego według systemu uniwersalnego numerem 13 należy przygotować kleszcze ekstrakcyjne
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ząb 13 w systemie uniwersalnym to lewy górny drugi przedtrzonowiec.
Do ekstrakcji górnych przedtrzonowców stosuje się kleszcze esowate, których zagięcia ustawiają dzioby zgodnie z osią zęba i ułatwiają pracę w łuku szczęki. Kleszcze proste przeznacza się głównie do siekaczy i kłów górnych.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie uniwersalnym (stosowanym m.in. w USA) zęby stałe są numerowane od 1 do 32. Liczenie zaczyna się od prawego górnego trzeciego trzonowca (1), biegnie przez łuk górny do strony lewej (do 16), a następnie przechodzi na łuk dolny (17–32). Z tego wynika, że ząb 13 to lewy górny drugi przedtrzonowiec.

Dobór kleszczy zależy od grupy zęba i jego położenia w szczęce. Dla przedtrzonowców górnych standardowo wybiera się kleszcze esowate (S-shaped). Mają one dwa zagięcia, które:

  • pozwalają ustawić dzioby zgodnie z osią zęba w górnym łuku,
  • ułatwiają dostęp w odcinku bocznym szczęki,
  • zwiększają kontrolę chwytu i zmniejszają ryzyko ześlizgnięcia się narzędzia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Proste – są przeznaczone przede wszystkim do górnych siekaczy i kłów. Tam oś zęba i dostęp w odcinku przednim sprzyjają pracy kleszczami bez zagięć. Dla górnych przedtrzonowców kształt prosty zwykle nie zapewnia optymalnego ustawienia dziobów.
  • Bagnetowe – stosuje się typowo do zębów położonych najbardziej dystalnie w szczęce (np. górnych zębów mądrości), gdzie potrzebny jest "odsunięty" tor pracy narzędzia. Nie jest to standardowy wybór dla przedtrzonowców.
  • Z trzpieniem – kojarzone są z kleszczami do zębów o innej anatomii i innym dostępie (np. w odcinkach trzonowcowych). Dla górnych przedtrzonowców właściwszy jest kształt esowaty.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się numer z systemu uniwersalnego, najpierw "przetłumacz" go na położenie i grupę zęba (przód/bok, szczęka/żuchwa), a dopiero potem dobierz instrument. To zmniejsza ryzyko odruchowego wyboru kleszczy prostych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ząb 13 w systemie uniwersalnym (1–32) to lewy górny drugi przedtrzonowiec. W tym systemie liczenie idzie przez łuk górny od prawej do lewej, a dopiero potem przechodzi na łuk dolny. Dlatego "13" znajduje się w szczęce, w odcinku przedtrzonowców.
Kleszcze esowate mają charakterystyczny "S-kształt" (zagięcia), który ułatwia ustawienie dziobów zgodnie z osią zęba w bocznym odcinku szczęki. Jeśli w pytaniu mowa o górnym przedtrzonowcu, najczęściej właściwą odpowiedzią będą właśnie kleszcze esowate.
Kleszcze proste są typowo przeznaczone do górnych siekaczy i kłów, gdzie dostęp jest przedni, a oś zęba sprzyja pracy bez zagięć. Ząb 13 to przedtrzonowiec w odcinku bocznym szczęki, więc kształt esowaty daje lepsze dopasowanie i kontrolę chwytu.
Kleszcze bagnetowe wykorzystuje się głównie w odcinkach dystalnych szczęki, gdzie dostęp jest utrudniony, np. przy górnych zębach mądrości. Ich kształt ułatwia "ominięcie" przeszkód anatomicznych i pracę w głębi jamy ustnej. Nie jest to podstawowy wybór dla górnych przedtrzonowców.
W Polsce najczęściej spotkasz system FDI (dwucyfrowy), ale system uniwersalny może pojawiać się w dokumentacji pacjentów z zagranicy lub w materiałach anglojęzycznych. Na egzaminie warto umieć rozpoznać położenie zęba w obu systemach, żeby poprawnie dobrać instrumentarium.
Najczęstszy błąd to wybór kleszczy na podstawie samej nazwy (np. "proste" jako domyślne) bez ustalenia, jaki to ząb i w jakim łuku leży. Drugi błąd to mylenie kleszczy esowatych z innymi typami. Pomaga metoda: numer → położenie → grupa zęba → narzędzie.
W systemie uniwersalnym pamiętaj o schemacie: górny łuk 1–16 (od prawej do lewej). Skoro 16 to skrajnie lewy górny "ósemka", to 13 wypada kilka pozycji wcześniej, czyli w okolicy przedtrzonowców. To prowadzi do wniosku: lewy górny drugi przedtrzonowiec.
Źle dobrane kleszcze mogą gorzej obejmować koronę i ustawiać się niezgodnie z osią zęba, co zwiększa ryzyko ześlizgnięcia, złamania korony lub urazu tkanek sąsiednich. W praktyce może to utrudnić ekstrakcję i wydłużyć zabieg. Dlatego dobór typu (np. esowate dla górnych przedtrzonowców) ma znaczenie.
Najprościej patrzeć na zagięcia: kleszcze esowate mają wyraźny "łamany" tor ramion (S-kształt), a proste są niemal w jednej osi z uchwytem i dziobami. Warto ćwiczyć rozpoznawanie na zdjęciach lub zestawie narzędzi, łącząc kształt z przeznaczeniem (przód szczęki vs przedtrzonowce).
Ucz się mapowania "numer → położenie" na schemacie łuków zębowych i rób krótkie powtórki: codziennie kilka numerów w uniwersalnym oraz FDI. Następnie łącz to z instrumentarium: dla każdej grupy zębów dopisz typ kleszczy. Taki trening zmniejsza pomyłki wynikające z automatyzmu i stresu.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Kleszcze proste przeznacza się głównie do siekaczy i kłów górnych."

Materiały:

  • Atlasy i schematy numeracji zębów (uniwersalny oraz FDI) do nauki mapowania
  • Podręczniki z instrumentarium chirurgii stomatologicznej (typy kleszczy i wskazania)
  • Zestawienia/karteczki powtórkowe: "które kleszcze do których zębów szczęki"

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego