Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2023



PYTANIE NR 20.
W celu wprowadzenia mocznika do podłoża maściowego złożonego z wazeliny białej i lanoliny należy rozpuścić go
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mocznik jest substancją wyraźnie hydrofilową i dobrze rozpuszcza się w wodzie, natomiast nie rozpuszcza się w podłożach tłuszczowych (wazelina, oleje). Przy podłożu z wazeliny białej i lanoliny standardowo przygotowuje się roztwór wodny mocznika i dopiero wtedy wprowadza go do podłoża.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest dopasowanie rozpuszczalnika do właściwości fizykochemicznych mocznika oraz do charakteru podłoża maściowego.

Dlaczego "w wodzie."
Mocznik jest substancją hydrofilową, dlatego typowo rozpuszcza się go w wodzie. Podłoże opisane w pytaniu zawiera wazelinę białą (podłoże lipofilowe) oraz lanolinę (podłoże o właściwościach absorpcyjnych, mogące wiązać/wchłaniać pewną ilość wody). W praktyce receptury często postępuje się tak, że sporządza się roztwór wodny substancji hydrofilowej, a następnie wprowadza go do podłoża, wykorzystując składnik ułatwiający przyjęcie fazy wodnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe

  • "w wazelinie." Wazelina jest silnie lipofilowa, a mocznik nie ma z nią zgodności rozpuszczalnościowej; rozpuszczanie będzie nieskuteczne i może prowadzić do pozostania kryształów/ziarnistości.
  • "w etanolu 96% v/v." Wysokostężony etanol nie jest domyślnym rozpuszczalnikiem dla substancji typowo hydrofilowych w maściach na podłożach tłuszczowych; dodatkowo alkohol może pogarszać kompatybilność z podłożem i odparowuje, co utrudnia kontrolę procesu.
  • "w oleju rzepakowym." Olej jest rozpuszczalnikiem lipofilowym; podobnie jak w wazelinie, mocznik nie będzie się w nim właściwie rozpuszczał, co utrudni uzyskanie jednorodnej maści.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się tłuszcze (wazelina/olej) i woda, najpierw oceń, czy substancja jest bardziej hydrofilowa czy lipofilowa. To zwykle najszybciej prowadzi do poprawnej decyzji technologicznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to znaczy, że mocznik jest hydrofilowy w recepturze aptecznej?
Hydrofilowy oznacza, że substancja ma powinowactwo do wody i zwykle lepiej rozpuszcza się w wodzie niż w tłuszczach. W recepturze maści sugeruje to przygotowanie roztworu wodnego lub użycie składnika podłoża, który może wchłonąć wodę (np. lanolina).
Jak wprowadza się substancję rozpuszczalną w wodzie do maści na wazelinie?
Najczęściej przygotowuje się roztwór wodny substancji, a następnie stopniowo łączy z podłożem, wykorzystując komponent o właściwościach absorpcyjnych lub emulgujących. Celem jest uzyskanie jednorodnej konsystencji bez wyczuwalnych kryształów.
Dlaczego nie rozpuszcza się mocznika w wazelinie?
Wazelina jest podłożem lipofilowym (tłuszczowym), a mocznik jest związkiem o charakterze hydrofilowym. Zasada "podobne rozpuszcza się w podobnym" podpowiada, że takie połączenie nie zapewni rozpuszczenia, co może skutkować niejednorodnością i gorszą jakością maści.
Czy etanol 96% jest dobrym rozpuszczalnikiem do sporządzania maści recepturowych?
Zwykle nie jest pierwszym wyborem. Etanol 96% szybko odparowuje i może zmieniać właściwości podłoża oraz stabilność preparatu. W recepturze dobór rozpuszczalnika zależy od rozpuszczalności substancji i kompatybilności z podłożem, a nie od "uniwersalności" alkoholu.
Jaką rolę pełni lanolina w podłożu maściowym z wazeliną?
Lanolina ma właściwości absorpcyjne, czyli może przyjmować pewną ilość wody i ułatwiać tworzenie układów zawierających fazę wodną w podłożu o charakterze tłuszczowym. Dzięki temu bywa wykorzystywana do wprowadzania roztworów wodnych substancji do maści.
Co się stanie, gdy proszek w maści nie zostanie rozpuszczony przed zmieszaniem?
Może powstać maść niejednorodna: z wyczuwalnymi drobinami/kryształami, gorszym rozsmarowaniem i ryzykiem nierównomiernego rozkładu dawki. To obniża jakość preparatu i może pogorszyć akceptację przez pacjenta oraz skuteczność miejscową.
Kiedy wybiera się roztwór wodny zamiast roztarcia substancji w podłożu?
Gdy substancja jest wyraźnie rozpuszczalna w wodzie i jednocześnie trudno ją równomiernie zdyspergować w podłożu tłuszczowym bez ziarnistości. Roztwór wodny ułatwia uzyskanie jednorodności, o ile podłoże potrafi przyjąć wodę (np. przez składnik absorpcyjny).
Dlaczego olej roślinny nie jest dobrym wyborem do rozpuszczania mocznika?
Oleje roślinne są lipofilowe, więc dobrze rozpuszczają substancje lipofilowe, ale słabo współgrają z substancjami hydrofilowymi. Przy moczniku rozpuszczanie w oleju jest zazwyczaj nieskuteczne, co utrudnia wykonanie jednorodnej postaci leku.
Jakie są najczęstsze błędy na egzaminie przy pytaniach o rozpuszczalność w maściach?
Najczęstsze pomyłki to: wybór rozpuszczalnika "podobnego do podłoża" zamiast do substancji, automatyczne wskazywanie alkoholu jako "uniwersalnego" rozpuszczalnika oraz ignorowanie roli składników absorpcyjnych (np. lanoliny). Pomaga szybka analiza hydrofilność–lipofilność.
Jak przygotować się do pytań o podłoża maściowe w kwalifikacji technika farmaceutycznego?
Warto opanować podział podłoży (lipofilowe, absorpcyjne, emulsyjne), podstawowe właściwości substancji (rozpuszczalność, hydrofilność) i typowe metody wprowadzania (roztwór, zawiesina, roztarcie). Dobrą metodą jest robienie krótkich fiszek "substancja → rozpuszczalnik → podłoże".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Mocznik jest substancją wyraźnie hydrofilową i dobrze rozpuszcza się w wodzie, natomiast nie rozpuszcza się w podłożach tłuszczowych (wazelina, oleje)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku: podłoża maściowe i metody wprowadzania substancji
  • Instrukcje recepturowe apteki dotyczące sporządzania maści z substancjami hydrofilowymi
  • Powtórzenie: rozpuszczalność substancji w wodzie, alkoholu i tłuszczach (tabela/porównanie)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego