KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 13.
W celu wykonania otworu O8+0,15 po zabiegu nawiercania należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po nawiercaniu wykonuje się właściwe wiercenie, aby uzyskać otwór o zadanej średnicy. Do wykonania otworu Ø8+0,15 typowo stosuje się wiertło kręte. Rozwiertak służy głównie do wykańczania otworów z naddatkiem na dokładny wymiar, a pogłębiacz wykonuje pogłębienia, nie cały otwór.

Pełne wyjaśnienie:

Nawiercanie jest zabiegiem przygotowawczym: tworzy krótkie prowadzenie (stożkowe lub walcowo-stożkowe) i ułatwia rozpoczęcie wiercenia bez "uciekania" wiertła, zwłaszcza przy elementach o twardszej powierzchni lub przy wierceniu blisko krawędzi.

Aby wykonać otwór o średnicy Ø8+0,15 po wykonaniu nawiercenia, standardowym narzędziem jest wiertło kręte. To ono odpowiada za wykonanie właściwego otworu na pełną głębokość. Podana tolerancja jest relatywnie szeroka (dopuszcza nadwymiar), więc w typowym ujęciu technologicznym nie wymusza operacji wykańczającej o podwyższonej dokładności.

Dlaczego pozostałe narzędzia nie pasują do tej operacji?

  • "rozwiertaka" używa się najczęściej do wykańczania wcześniej wykonanego otworu (np. po wierceniu) w celu poprawy dokładności wymiaru i jakości powierzchni. Zwykle zakłada się pozostawienie odpowiedniego naddatku na rozwiercanie; samo nawiercanie nie jest operacją, po której typowo przechodzi się od razu na rozwiertak bez wcześniejszego wiercenia na prawie pełny wymiar.
  • "freza palcowego" używa się głównie do frezowania (rowków, kieszeni, konturów). Otwory można frezować interpolacyjnie na obrabiarkach CNC, ale w kontekście podstawowych operacji po nawiercaniu najbardziej właściwe jest wiercenie wiertłem krętym, a nie frezowanie.
  • "pogłębiacza walcowego" służy do wykonywania pogłębień walcowych (np. pod łeb śruby) albo do obróbki czoła otworu. Nie jest to narzędzie przeznaczone do wykonania całego otworu Ø8 na głębokość.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "po zabiegu nawiercania", najczęściej chodzi o kolejną, podstawową operację technologii wiercenia, czyli o wiercenie. Operacje takie jak rozwiercanie i pogłębianie traktuj jako dodatkowe (wykańczające lub kształtujące wlot), wykonywane wtedy, gdy wynika to z wymagań dokładności, pasowania lub geometrii pod element złączny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nawiercanie to zabieg przygotowawczy przed wierceniem. Tworzy prowadzenie dla wiertła i zmniejsza ryzyko ześlizgnięcia się ostrza po powierzchni. Dzięki temu otwór łatwiej wykonać w poprawnym miejscu i osi, szczególnie gdy detal ma twardą powierzchnię lub jest nierówny.
Najczęściej stosuje się wiertło kręte, ponieważ to podstawowe narzędzie do wykonywania otworów cylindrycznych. Nawiercanie przygotowuje start, a wiercenie wykonuje właściwy otwór o zadanej średnicy i głębokości. Inne narzędzia są zwykle wykańczające lub do kształtowania wlotu.
Rozwiertak służy głównie do wykańczania otworu, który został wcześniej wywiercony z pozostawionym naddatkiem. Po samym nawiercaniu nie ma jeszcze otworu na pełną głębokość i zbliżonego do wymiaru, więc użycie rozwiertaka byłoby technologicznie nieuzasadnione w typowej kolejności operacji.
Oznacza, że nominalna średnica otworu wynosi 8 mm, a dopuszczalne odchylenie górne to +0,15 mm (czyli otwór może mieć do 8,15 mm). Taki zapis mówi o tolerancji wymiaru. Dobór narzędzia zależy też od wymaganej dokładności i tego, czy przewidziano operacje wykańczające.
Technicznie jest to możliwe na obrabiarkach CNC przez frezowanie po okręgu (interpolację), ale nie jest to podstawowa metoda w typowych zadaniach warsztatowych po nawiercaniu. W standardowej technologii: nawiercanie → wiercenie wiertłem krętym. Frez palcowy jest przede wszystkim narzędziem do frezowania rowków i kieszeni.
Pogłębiacz walcowy wykonuje pogłębienie walcowe, najczęściej pod łeb śruby lub pod element wymagający płaskiego gniazda. Obrabia wlot otworu i tworzy stopień o większej średnicy, ale nie zastępuje wiercenia całego otworu na zadaną średnicę i głębokość.
Wskazówką jest opis kolejności: jeśli mowa o "po nawiercaniu", to zwykle chodzi o wykonanie właściwego otworu wiertłem. Rozwiercanie pojawia się, gdy wymagania dotyczą wysokiej dokładności wymiaru, pasowania lub lepszej jakości powierzchni, często z informacją o naddatku lub operacji wykańczającej.
Częsty błąd to wybór narzędzia "bardziej dokładnego" bez analizy, czy jest potrzebne i czy technologicznie ma sens (np. rozwiertak bez wcześniejszego wiercenia). Inny błąd to mylenie funkcji pogłębiacza (wlot/gniazdo) z wykonaniem całego otworu. Warto kojarzyć narzędzie z celem operacji.
Rozwiercanie stosuje się, gdy trzeba uzyskać większą dokładność wymiaru, powtarzalność oraz lepszą jakość powierzchni niż po wierceniu. W praktyce najpierw wierci się otwór nieco mniejszy (z naddatkiem), a następnie rozwierca do wymaganej średnicy. To typowa operacja wykańczająca.
Ucz się w schemacie: operacja → narzędzie → cel. Dla nawiercania: przygotowanie prowadzenia; dla wiercenia: wykonanie otworu; dla pogłębiania: gniazdo pod łeb; dla rozwiercania: wykończenie i dokładność. Pomaga też rozwiązywanie zadań z rysunkami i tabelami tolerancji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Po nawiercaniu wykonuje się właściwe wiercenie, aby uzyskać otwór o zadanej średnicy."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2011, System tolerancji i pasowań ISO — Podstawy tolerancji, część dotycząca tolerancji wymiarów liniowych
  • Poradnik mechanika, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne (WNT), dział: Obróbka skrawaniem — wiercenie, nawiercanie, rozwiercanie, pogłębianie (konkretne wydanie i strony zależne od posiadanej edycji)

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki z obróbki skrawaniem (działy: wiercenie, nawiercanie, rozwiercanie, pogłębianie)
  • Instrukcje narzędziowe producentów wierteł i rozwiertaków (zastosowanie, dokładność, typowe naddatki)
  • Ćwiczenia warsztatowe: dobór narzędzi do operacji na podstawie rysunku wykonawczego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego