KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 10.
W celu wykonania otworu oznaczonego Φ12H7 należy użyć narzędzi w następującej kolejności:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór Φ12H7 wymaga obróbki wykańczającej dla uzyskania dokładnej średnicy i jakości powierzchni.
Typowa kolejność to: wykonanie prowadzenia (nawiertak), wykonanie otworu wiertłem, ewentualne pogłębienie stożkowe krawędzi (fazowanie/gniazdo), a na końcu rozwiercanie walcowe jako operacja wykańczająca do tolerancji H7.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Φ12H7 informuje, że trzeba wykonać otwór o średnicy nominalnej 12 mm, z dokładnością wynikającą z pola tolerancji H7. Taka dokładność jest zwykle trudna do uzyskania samym wierceniem, dlatego stosuje się operację rozwiercania jako wykańczającą.

Poprawna sekwencja narzędzi: nawiertak → wiertło → pogłębiacz stożkowy → rozwiertak walcowy odpowiada typowej logice procesu:

  • Nawiertak przygotowuje miejsce pod wiertło i poprawia prowadzenie, co ogranicza "uciekanie" wiertła i poprawia osiowość otworu.
  • Wiertło wykonuje otwór z naddatkiem na obróbkę wykańczającą (pod rozwiercanie), bo po wierceniu wymiar i jakość powierzchni są zwykle niewystarczające dla H7.
  • Pogłębiacz stożkowy stosuje się najczęściej do wykonania fazy wejściowej lub gniazda stożkowego na krawędzi otworu (np. pod łeb stożkowy lub do usunięcia zadziorów). Jeśli fazowanie jest wymagane, wykonuje się je przed rozwiercaniem, aby nie pogorszyć krawędzi po obróbce wykańczającej średnicy.
  • Rozwiertak walcowy jest narzędziem wykańczającym: służy do uzyskania końcowego wymiaru oraz lepszej jakości i powtarzalności średnicy, co jest spójne z wymaganiem H7.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne:

  • Wariant z "rozwiertakiem stożkowym" nie pasuje do oznaczenia H7, które dotyczy otworu walcowego o określonej tolerancji średnicy, a nie otworu stożkowego.
  • Wariant z "kompletem gwintowników" dotyczy wykonywania gwintu wewnętrznego, a w oznaczeniu Φ12H7 nie ma informacji o gwincie (brak np. oznaczenia M...).
  • Wariant kończący się "pogłębiaczem" sugeruje, że operacja pogłębiania miałaby zapewnić dokładność H7, co nie jest typową rolą pogłębiacza; dokładność średnicy i wykończenie zapewnia rozwiercanie (lub inna obróbka wykańczająca, np. wytaczanie/roztaczanie w zależności od warunków).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się klasa dokładności otworu (np. H7), szukaj w odpowiedziach narzędzia wykańczającego typu rozwiertak walcowy i upewnij się, że poprzednie kroki przygotowują otwór pod tę operację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenie średnicy nominalnej 12 mm oraz pola tolerancji H7 dla otworu. Litera H określa położenie tolerancji względem wymiaru nominalnego (dla otworu), a 7 klasę dokładności. W praktyce wskazuje to na konieczność obróbki wykańczającej (np. rozwiercania).
Najczęściej jest to rozwiertak walcowy, bo rozwiercanie jest typową operacją wykańczającą otwór po wierceniu. Umożliwia uzyskanie bardziej powtarzalnego wymiaru i lepszej jakości powierzchni niż samo wiercenie, co pomaga spełnić wymagania tolerancji H7.
Wiercenie daje otwór z większym rozrzutem wymiaru i gorszą jakością powierzchni, bo wiertło może bić, uciekać materiałowo i generować zadzior. H7 wymaga większej powtarzalności, więc po wierceniu stosuje się obróbkę wykańczającą, np. rozwiercanie lub wytaczanie.
Nawiertak stosuje się, gdy ważne jest dobre prowadzenie wiertła i osiowość otworu, szczególnie przy większych średnicach, wierceniu na nierównych powierzchniach lub gdy otwór ma później być wykańczany (np. rozwiercany). Krótkie nawiercenie zmniejsza ryzyko "uciekania" wiertła.
Pogłębiacz stożkowy służy zwykle do wykonania fazki na wejściu otworu, usunięcia zadziorów lub przygotowania gniazda pod elementy o kształcie stożkowym. Nie zastępuje rozwiercania w uzyskaniu tolerancji średnicy, ale poprawia krawędź i funkcjonalność otworu.
Zwykle nie. Oznaczenie H7 odnosi się do tolerancji średnicy otworu walcowego. Rozwiertak stożkowy służy do wykonywania otworów stożkowych, więc byłby właściwy przy wymaganiu stożka (określonego kąta/stożkowatości), a nie przy typowym zapisie Φ…H7.
Gwintowniki stosuje się do wykonywania gwintu wewnętrznego. Zapis Φ12H7 nie zawiera informacji o gwincie (np. brak oznaczenia M, skoku, tolerancji gwintu), więc nie wynika z niego potrzeba gwintowania. W tym przypadku celem jest dokładny, gładki otwór walcowy.
Wskazówką są zapisy tolerancji/klasy dokładności (np. H7) albo wymagania jakościowe otworu. Gdy pojawia się taka dokładność, w odpowiedziach szukaj narzędzi typowo wykańczających: rozwiertaka, wytaczadła lub narzędzi do obróbki dokładnej. Samo wiercenie rzadko wystarcza.
Najczęstsze błędy to: pominięcie operacji wykańczającej (brak rozwiercania), mylenie pogłębiania z rozwiercaniem, dobór narzędzi do innej geometrii (stożek zamiast walca) oraz "doklejanie" gwintowników mimo braku oznaczenia gwintu. Pomaga analiza celu: wymiar i tolerancja H7.
Ucz się schematów procesów: nawiercanie → wiercenie → (pogłębianie/fazowanie) → rozwiercanie, oraz kiedy pojawia się gwintowanie. Przećwicz interpretację zapisów na rysunku (średnice, tolerancje, pasowania). Dobrą metodą jest łączenie każdego narzędzia z jego celem: prowadzenie, zgrubnie, krawędź, wykończenie.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Sandvik Coromant, "Reaming" (materiał o rozwiercaniu i roli rozwiertaka jako operacji wykańczającej), https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/machining-formulas-definitions/reaming - accessed 2026-03-02
  • ISCAR, "Reaming" (opis zastosowań rozwiercania jako obróbki wykańczającej otworów), https://www.iscar.com/eCatalog/ - sekcja reaming (wymaga nawigacji w katalogu) - accessed 2026-03-02
  • PN-EN ISO 286-1:2011, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System tolerancji wymiarów liniowych — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłki i pasowania" (dotyczy oznaczeń pól tolerancji typu H7)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii maszyn (dział: obróbka otworów, rozwiercanie)
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (sekcje: wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie)
  • Materiały szkolne z doboru pasowań i tolerancji (omówienie klasy IT7 i pola H)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego