KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 40.
W celu wykrycia ewentualnych pęknięć na powierzchni wirnika pompy wody słodkiej należy przeprowadzić badanie nieniszczące metodą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda wnikania (penetracyjna, PT) służy do wykrywania nieciągłości otwartych na powierzchnię, takich jak rysy i pęknięcia na wirniku. Techniki ultradźwiękowe (echo/cień) i radiologiczne częściej stosuje się do wad wewnętrznych, dlatego w tym przypadku nie są pierwszym wyborem.

Pełne wyjaśnienie:

Wykrywanie pęknięć na powierzchni wirnika pompy wymaga metody, która jest czuła na niezgodności otwarte na powierzchnię (np. rysy, pęknięcia, porowatość powierzchniowa). Właśnie do tego celu stosuje się badanie penetracyjne – w pytaniu nazwane "metodą wnikania". Zasada polega na tym, że ciecz penetracyjna wnika do wąskich szczelin, a po usunięciu nadmiaru i zastosowaniu wywoływacza ujawnia wskazania w miejscach nieciągłości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do wskazanego celu?

  • Metoda echa (ultradźwiękowa) polega na analizie odbić fali od granic ośrodków i nieciągłości. Jest bardzo przydatna do wykrywania wad wewnętrznych, ale typowe pęknięcia powierzchniowe mogą być trudniejsze do oceny bez odpowiedniego przygotowania, doboru głowic i geometrii elementu.
  • Metoda cienia (również kojarzona z technikami falowymi) opiera się na obserwacji osłabienia sygnału za przeszkodą/nieciągłością. Podobnie jak wyżej, częściej wiąże się ją z detekcją nieciągłości w objętości materiału, a nie z drobnymi, otwartymi pęknięciami na powierzchni.
  • Metoda radiologiczna (RT) wykorzystuje promieniowanie do obrazowania różnic gęstości i grubości. Świetnie ujawnia niektóre wady objętościowe, ale nie jest metodą pierwszego wyboru do cienkich pęknięć powierzchniowych, szczególnie gdy szczelina jest wąska i ustawiona niekorzystnie do kierunku wiązki.

W praktyce eksploatacji maszyn okrętowych dobór metody NDT zaczyna się od pytania: czy wada jest powierzchniowa, czy wewnętrzna? Dla wad powierzchniowych najczęściej rozważa się metody penetracyjne (PT) lub magnetyczno-proszkowe (MT – gdy materiał jest ferromagnetyczny). Dla wad wewnętrznych częściej stosuje się UT lub RT.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda wnikania to badanie penetracyjne (PT), w którym barwny lub fluorescencyjny penetrant wnika w pęknięcia i rysy otwarte na powierzchnię. Po usunięciu nadmiaru i użyciu wywoływacza powstaje czytelne wskazanie w miejscu nieciągłości.
Najlepiej ujawnia wady powierzchniowe: pęknięcia, rysy, rozwarcia, nieszczelności i inne nieciągłości otwarte na powierzchnię. Jest przydatna przy kontroli elementów wirujących, gdzie drobne pęknięcie może szybko prowadzić do awarii.
Metoda echa (UT) jest bardzo skuteczna dla wad wewnętrznych, ale dla cienkich, płytkich pęknięć powierzchniowych bywa mniej jednoznaczna i wymaga starannego doboru techniki. W praktyce do "otwartych" pęknięć łatwiej zastosować PT (lub MT).
RT potrafi wykrywać wiele niezgodności, ale cienkie pęknięcia powierzchniowe często dają słaby kontrast, zwłaszcza gdy są ustawione niekorzystnie względem wiązki. Dlatego w typowym doborze metod NDT dla rys i pęknięć powierzchniowych pierwszeństwo ma PT lub MT.
Powierzchnia powinna być czysta i odtłuszczona, bez farb, tlenków i zabrudzeń, które mogą "zamknąć" pęknięcie. Ważne jest też osuszenie elementu. Zła preparacja to częsty powód wyników fałszywie ujemnych w PT.
MT jest świetna do wad powierzchniowych i płytko podpowierzchniowych, ale działa tylko dla materiałów ferromagnetycznych. Jeśli wirnik jest ze stali ferromagnetycznej, MT bywa szybsza i bardzo czuła. Dla stopów nieferromagnetycznych stosuje się PT.
Typowe błędy to mylenie zabrudzeń lub chropowatości z pęknięciem, zbyt krótki czas penetracji, niedokładne usunięcie penetrantu z powierzchni oraz zbyt intensywne czyszczenie, które "wypłukuje" penetrant z rysy. Pomaga praca wg procedury i dobre oświetlenie.
Często są to: zmęczenie materiału od cyklicznych obciążeń, kawitacja, erozja, korozja, nieprawidłowe warunki pracy (np. praca na sucho), drgania od niewyważenia oraz udary hydrauliczne. Wczesna diagnostyka ogranicza ryzyko awarii.
Kluczowe jest, czy niezgodność jest otwarta na powierzchnię. Dla wad powierzchniowych wybiera się zwykle PT/MT. Dla wad w objętości materiału typowe są UT/RT. Dobór zależy też od materiału, geometrii elementu i wymaganej czułości.
Najpierw zidentyfikuj typ wady w treści: "pęknięcia na powierzchni" → myśl PT/MT. "Wady wewnętrzne" → UT/RT. Potem sprawdź, czy materiał jest ferromagnetyczny (wtedy MT możliwa). Na egzaminie to szybka reguła ograniczająca pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Metoda wnikania (penetracyjna, PT) służy do wykrywania nieciągłości otwartych na powierzchnię, takich jak rysy i pęknięcia na wirniku."

Źródła:

  • EN ISO 3452-1:2013 (lub nowsza), Non-destructive testing — Penetrant testing — Part 1: General principles
  • EN ISO 17635:2016 (lub nowsza), Non-destructive testing of welds — General rules for metallic materials
  • Wikipedia (PL): "Badania penetracyjne", https://pl.wikipedia.org/wiki/Badania_penetracyjne - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia NDT (rozdziały: PT, UT, RT) – materiały szkolne dla techników
  • EN ISO 3452-1 (PT) – wymagania ogólne badań penetracyjnych
  • EN ISO 17635 – ogólne zasady doboru i wykonywania badań NDT spoin/elementów (w części ogólnej przydatne do doboru metody)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego