U osoby starszej leżącej tyłem, zwłaszcza długotrwale unieruchomionej, jednym z częstych problemów jest tendencja do opadania stóp (ustawiania w zgięciu podeszwowym) oraz utrwalania nieprawidłowych osi stawów. W praktyce opiekuńczej oznacza to ryzyko przykurczów, bólu przy próbie pionizacji oraz trudności w nauce chodzenia lub w transferach.
Ułożenie profilaktyczne polega na utrzymaniu ustawienia funkcjonalnego: stopa powinna tworzyć z podudziem kąt zbliżony do 90°, a palce stóp powinny być skierowane ku górze. Takie ustawienie odpowiada zgięciu grzbietowemu i sprzyja zachowaniu prawidłowej długości mięśni i ścięgna Achillesa oraz prawidłowej pozycji stawu skokowego.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Ustawienie 60° (niezależnie od kierunku palców) sugeruje wyraźne odejście od pozycji funkcjonalnej i może sprzyjać utrwalaniu zgięcia podeszwowego, a więc mechanizmowi opadania stopy.
- Wariant z palcami skierowanymi w stronę materaca opisuje ustawienie w dół, które jest typowe dla opadania stopy; takie ułożenie zwiększa ryzyko przykurczu w zgięciu podeszwowym.
- Wariant z palcami skierowanymi w stronę drugiej stopy wprowadza element rotacji/odchylenia osi, co może sprzyjać wadliwemu ustawieniu i nie realizuje podstawowego celu utrzymania osi stopy w pozycji neutralnej.
W opiece warto pamiętać o regularnej kontroli ułożenia po zmianie pozycji, pościeli i poduszek oraz o obserwacji skóry (ucisk, zaczerwienienia). Jeśli stosowane są ortezy lub inne pomoce zalecone przez specjalistę, należy przestrzegać zaleceń co do czasu ich użycia i zakładania.
