Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017



PYTANIE NR 28.
W celu zatrzymania w dowolnym miejscu tłoczyska siłownika pneumatycznego dwustronnego działania stosuje się zawór
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozdzielacz 5/3 ma trzy położenia, w tym położenie środkowe, które pozwala przerwać sterowanie ruchem i utrzymać siłownik (np. przez odcięcie przepływu z obu komór). W zaworach 5/2 oraz 3/2 brak położenia neutralnego, więc typowo nie uzyskuje się funkcji "zatrzymaj w dowolnym miejscu" w ten sam sposób.

Pełne wyjaśnienie:

Siłownik pneumatyczny dwustronnego działania ma dwie komory robocze. Aby sterować wysuwem i wsuwem, trzeba na zmianę doprowadzać sprężone powietrze do jednej komory, a z drugiej umożliwiać odpowietrzenie. Do takiego sterowania stosuje się rozdzielacze kierunkowe o odpowiedniej liczbie dróg (portów) i położeń.

Odpowiedź "pięciodrogowy trójpołożeniowy (5/3)" jest właściwa, ponieważ rozdzielacz 5/3 ma dwa położenia robocze (wysuw i wsuw) oraz położenie środkowe. To położenie środkowe pełni rolę "neutralną" – można w nim zatrzymać ruch siłownika i (w zależności od wykonania położenia środkowego) ograniczyć przepływ powietrza tak, aby tłoczysko zostało utrzymane w aktualnym położeniu. W praktyce jest to wykorzystywane jako funkcja STOP/HOLD w prostych układach pneumatycznych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "pięciodrogowy dwupołożeniowy (5/2)" ma tylko dwa położenia. Oznacza to, że rozdzielacz zawsze przełącza się między wysuwem a wsuwem, bez neutralnego "środka". Typowo nie daje to możliwości zatrzymania ruchu w dowolnym położeniu przez ustawienie zaworu w pozycji pośredniej (bo jej po prostu nie ma).
  • "trójdrogowy dwupołożeniowy (3/2)" jest standardowo kojarzony z prostymi napędami lub sterowaniem pojedynczym obwodem (np. siłownikiem jednostronnym działania albo sygnałem sterującym). Nie zapewnia niezależnego sterowania dwiema komorami siłownika dwustronnego w sposób wymagany do jego pełnej kontroli i zatrzymania.
  • "trójdrogowy trójpołożeniowy (3/3)" nie jest typowym wyborem do sterowania siłownikiem dwustronnego działania. Przy trzech drogach brakuje portów potrzebnych do jednoczesnego zasilania jednej komory i odpowietrzania drugiej w klasycznej konfiguracji siłownika dwustronnego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się wymaganie "zatrzymania" lub "położenia neutralnego", często kluczowe jest rozpoznanie, że potrzebne jest dodatkowe położenie rozdzielacza (czyli wariant /3, a nie /2). Następnie dopiero ocenia się, czy liczba dróg odpowiada elementowi wykonawczemu (dla siłownika dwustronnego typowo rozdzielacz 5-drogowy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis 5/3 w zaworze pneumatycznym?
Zapis 5/3 oznacza 5 dróg (portów) i 3 położenia rozdzielacza. Pięć dróg zwykle obejmuje zasilanie, dwa wyjścia na siłownik oraz dwa odpowietrzenia. Trzy położenia to: wysuw, wsuw oraz położenie środkowe (neutralne), przydatne do funkcji STOP.
Dlaczego do zatrzymania siłownika w dowolnym miejscu stosuje się 5/3?
Kluczowe jest położenie środkowe rozdzielacza 5/3. Pozwala ono przejść z ruchu do stanu neutralnego, w którym przepływ może być odcięty lub inaczej ukształtowany tak, by ograniczyć zmianę ciśnień w komorach siłownika. Dzięki temu tłoczysko może zostać utrzymane w aktualnym położeniu.
Jaka jest różnica między zaworem 5/2 a 5/3 w pneumatyce?
Różnica dotyczy liczby położeń: 5/2 ma 2 położenia (tylko wysuw i wsuw), a 5/3 ma 3 położenia (wysuw, wsuw oraz położenie środkowe). To dodatkowe położenie środkowe w 5/3 jest wykorzystywane jako neutralne, np. do zatrzymania ruchu siłownika.
Czy zawór 3/2 nadaje się do siłownika dwustronnego działania?
Zwykle nie. Rozdzielacz 3/2 ma zbyt mało dróg, by w typowy sposób sterować dwiema komorami siłownika dwustronnego (jednocześnie zasilać jedną i odpowietrzać drugą). Najczęściej 3/2 stosuje się do siłowników jednostronnych albo jako element sterowania sygnałem pneumatycznym.
Co to jest położenie środkowe rozdzielacza 5/3?
Położenie środkowe to trzecia, neutralna pozycja suwaka w rozdzielaczu 5/3. W tym stanie połączenia między portami nie odpowiadają ani wysuwowi, ani wsuwowi. W zależności od wykonania może ono odcinać przepływ lub kierować go tak, by uzyskać funkcję zatrzymania/odciążenia układu.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy doborze zaworu do siłownika?
Najczęstsze pomyłki to: wybór 5/2 zamiast 5/3 mimo wymogu STOP, mylenie siłownika jednostronnego z dwustronnym oraz skupienie się na liczbie dróg bez analizy liczby położeń. Warto zawsze sprawdzić, czy potrzebne jest położenie neutralne i jak ma wyglądać jego funkcja.
Czy każdy zawór 5/3 zatrzyma siłownik w położeniu pośrednim?
Nie zawsze w identyczny sposób. Decyduje funkcja położenia środkowego (jakie połączenia portów występują w neutralnym). W praktyce dobiera się taki wariant, aby uzyskać wymagane zachowanie: utrzymanie położenia, odciążenie lub bezpieczne odpowietrzenie. Na egzaminie zwykle kluczowe jest rozpoznanie potrzeby 3 położeń.
Kiedy w układzie pneumatycznym stosuje się funkcję STOP?
Funkcję STOP stosuje się, gdy proces wymaga chwilowego zatrzymania ruchu w trakcie skoku, np. przy pozycjonowaniu, docisku, oczekiwaniu na sygnał czujnika, synchronizacji z innym napędem lub względów bezpieczeństwa technologicznego. Często realizuje się ją rozdzielaczem z położeniem neutralnym.
Co oznaczają "drogi" w zaworach 3/2, 5/2 i 5/3?
"Drogi" to liczba króćców/portów rozdzielacza, które mogą być łączone w zależności od położenia. Dla siłownika dwustronnego typowy jest układ 5-drogowy: zasilanie, dwa wyjścia na komory siłownika oraz dwa odpowietrzenia. Sama liczba dróg nie wystarczy bez właściwej liczby położeń.
Jak rozpoznać w zadaniu, że potrzebny jest zawór trójpołożeniowy?
Wskazówką są sformułowania typu: "zatrzymać w dowolnym miejscu", "położenie neutralne", "zatrzymanie ruchu bez zmiany kierunku". Takie wymagania sugerują konieczność posiadania trzeciego położenia zaworu, czyli wariantu /3. Potem dobiera się liczbę dróg do rodzaju siłownika.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rozdzielacz 5/3 ma trzy położenia, w tym położenie środkowe, które pozwala przerwać sterowanie ruchem i utrzymać siłownik (np. przez odcięcie przepływu z obu komór).

Źródła:

  • Wikipedia: Directional control valve (sekcja o typach 5/2 i 5/3 oraz położeniu neutralnym) https://en.wikipedia.org/wiki/Directional_control_valve - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): Zawór rozdzielający (opis rozdzielaczy kierunkowych i oznaczeń) https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaw%C3%B3r_rozdzielaj%C4%85cy - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki siłowej (rozdzielacze kierunkowe, siłowniki)
  • Karty katalogowe rozdzielaczy 5/3 z opisem położenia środkowego
  • Ćwiczenia laboratoryjne z budowy układów pneumatycznych (funkcja STOP i położenie neutralne)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego