KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022 (test 3)

PYTANIE NR 35.
W celu zdiagnozowania usterki w układzie pneumatycznym, przedstawionym na schemacie, wykonano pomiary ciśnienia powietrza przy różnych stanach zaworów 1V1 i 1V2. Na podstawie podanych wyników pomiarów wskaż, który element jest uszkodzony.
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego, który jest częścią egzaminu kwalifikacyjnego dla technika mechatronika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W diagnostyce pneumatyki porównuje się wartości ciśnienia w kilku stanach sterowania zaworami, aby wskazać miejsce, w którym "zanika" zasilanie lub nie następuje prawidłowe przełączenie przepływu. Jeśli wyniki pomiarów pokazują nieprawidłową pracę toru sterowanego przez 1V3, uszkodzony jest właśnie ten element, a nie 1V1/1V2 czy siłownik 1A1.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie pneumatycznym lokalizowanie usterki na podstawie pomiarów polega na porównaniu ciśnień w charakterystycznych punktach instalacji przy różnych stanach wysterowania zaworów. Zmiana położenia zaworu (np. 1V1 lub 1V2) powinna powodować przewidywalną zmianę drogi przepływu powietrza: w jednym stanie zasilanie jest podane na odpowiednią gałąź, w innym następuje odcięcie lub odpowietrzenie.

Jeżeli odczyty wskazują, że mimo poprawnego sterowania 1V1 i 1V2 ciśnienie po stronie obwodu zależnego od 1V3 nie osiąga wartości oczekiwanych (albo nie zmienia się tak, jak powinno), to najbardziej logicznym wnioskiem jest niesprawność elementu, który bezpośrednio odpowiada za to przełączenie/odcięcie, czyli 1V3. Taki objaw jest typowy m.in. dla zablokowania suwaka, nieszczelności wewnętrznej lub uszkodzenia sterowania zaworu.

  • Odpowiedź "1V3" jest poprawna, bo to element, którego awaria najprościej wyjaśnia rozbieżność pomiędzy stanami sterowania a uzyskanymi ciśnieniami (brak spodziewanej reakcji toru).
  • Odpowiedzi "1V1" oraz "1V2" są niepoprawne, gdy pomiary pokazują, że zmiana ich stanu jest realizowana (widać zmianę/obecność ciśnienia w punktach zależnych od tych zaworów), a problem ujawnia się dopiero w obwodzie przełączanym przez 1V3.
  • Odpowiedź "1A1" (siłownik/element wykonawczy) bywa wybierana intuicyjnie, ale sama usterka siłownika częściej objawia się spadkiem siły, zacięciami ruchu lub przeciekami na uszczelnieniach, a nie typowym "błędem logiki ciśnień" zależnym od stanów zaworów sterujących.

Na egzaminie warto przyjąć prostą strategię: najpierw ustalić, który stan zaworu powinien podawać ciśnienie gdzie, a potem znaleźć pierwszy punkt pomiarowy, w którym wartość przestaje zgadzać się z oczekiwaniem. Ten "pierwszy błędny punkt" zwykle wskazuje uszkodzony element.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej litera V oznacza zawór (element sterujący przepływem), a liczby pomagają rozróżnić kolejne zawory w tym samym układzie. Prefiks 1 zwykle odnosi się do danej sekcji/zespołu. Dokładna funkcja (np. rozdzielacz, zawór 3/2, 5/2) wynika z symbolu graficznego na schemacie.
Typowo: 1) sprawdzasz ciśnienie zasilania, 2) mierzysz ciśnienie przed i za kolejnymi zaworami, 3) porównujesz odczyty dla różnych stanów wysterowania, 4) wskazujesz miejsce, gdzie ciśnienie "znika" lub nie zmienia się mimo przełączenia. To zawęża usterkę do konkretnego elementu.
Bo każdy stan zaworu powinien dawać przewidywalny efekt: podanie zasilania na gałąź, odcięcie lub odpowietrzenie. Jeśli po zmianie stanu nie widać oczekiwanej zmiany ciśnienia w danym punkcie, oznacza to, że element odpowiedzialny za ten tor nie przełącza poprawnie lub ma nieszczelność wewnętrzną.
Awaria zaworu częściej ujawnia się jako brak/nieprawidłowa zmiana ciśnienia zależna od sterowania (układ "nie reaguje" na przełączenie). Problem siłownika częściej daje objawy mechaniczne: spadek siły, nierówna praca, zacinanie, wycieki na tłoczysku. Pomiar ciśnienia pomaga wskazać, czy problem leży w sterowaniu czy w wykonaniu.
Najczęściej używa się manometrów wpinanych w odpowiednie punkty układu, czasem czujników ciśnienia podłączonych do sterownika/PLC (odczyt w HMI). Ważne jest poprawne wpięcie w tor pomiarowy i uwzględnienie, czy mierzysz ciśnienie zasilania, robocze na wyjściu zaworu czy w komorze siłownika.
Nie. Spadek ciśnienia może wynikać z nieszczelnych przewodów, złączek, tłoczyska siłownika, a także z nieszczelności wewnętrznej zaworu. Dlatego w diagnozie porównuje się odcinki "przed" i "za" elementem oraz obserwuje, czy objaw zależy od stanu wysterowania.
Częste błędy to: pomiar w złym punkcie (np. przed elementem zamiast za nim), pominięcie wpływu odpowietrzenia, mylenie ciśnienia statycznego z roboczym podczas przepływu oraz założenie, że "brak ruchu siłownika" zawsze oznacza awarię siłownika. Pomaga rysowanie toru przepływu dla każdego stanu.
Gdy sterowanie zmienia stan (np. cewka działa), ale ciśnienia w punktach zależnych od przełączenia nie zmieniają się albo zmieniają się tylko częściowo. Wtedy rozdzielacz może nie przełączać kanałów, być zanieczyszczony lub mieć uszkodzenie mechaniczne powodujące "utknięcie" w jednym położeniu.
Ćwicz czytanie symboli i torów przepływu: dla każdego stanu zaworu określ, skąd dokąd płynie powietrze i co jest odpowietrzane. Rozwiązuj zadania z tabelą pomiarów ciśnienia i ucz się metody "pierwszego niezgodnego punktu". Dobrze działa też praca na rzeczywistym stanowisku z manometrem.
Kluczowe są: połączenia między elementami (kolejność w torze), funkcja zaworów (odcinanie, rozdział, odpowietrzenie), miejsca pomiaru oraz stany wysterowania podczas pomiarów. Dopiero zestawienie tych danych pozwala logicznie wskazać element, który nie realizuje oczekiwanej funkcji w danym stanie.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W diagnostyce pneumatyki porównuje się wartości ciśnienia w kilku stanach sterowania zaworami, aby wskazać miejsce, w którym "zanika" zasilanie lub nie następuje prawidłowe przełączenie przepływu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw pneumatyki (schematy, symbole, typowe układy)
  • Instrukcje producentów elementów pneumatycznych (karty katalogowe zaworów/rozdzielaczy) używanych w pracowni
  • Zestawy ćwiczeń z diagnostyki: interpretacja pomiarów ciśnienia w różnych stanach układu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego