KWALIFIKACJA MTL1 + MTL2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 31.
W celu zmierzenia temperatury tygla rozgrzanego do temperatury 350±20°C należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Temperaturę rozgrzanego tygla (około 350°C) najbezpieczniej i najszybciej mierzy się metodą bezkontaktową.
Pirometr mierzy promieniowanie cieplne obiektu, więc nie wymaga zanurzania czujnika. Termometry rtęciowe i alkoholowe są kontaktowe i mają ograniczenia zakresu oraz ryzyka uszkodzenia w takich warunkach, a "czujnik laserowy" nie jest standardowym przyrządem do pomiaru temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach temperatury elementów bardzo gorących, takich jak tygiel w odlewni, kluczowe są: zakres temperatur, bezpieczeństwo oraz możliwość wykonania pomiaru bez kontaktu. Tygiel nagrzany do około 350°C stanowi obiekt, którego dotknięcie czujnikiem może być trudne i niebezpieczne, a sam przyrząd kontaktowy może ulec uszkodzeniu.

Odpowiedź "pirometr optyczny." jest właściwa, ponieważ pirometr to przyrząd do bezkontaktowego pomiaru temperatury na podstawie promieniowania emitowanego przez obiekt. W praktyce przemysłowej (także w odlewniach) pirometry pozwalają szybko sprawdzić temperaturę rozgrzanych powierzchni bez ryzyka zanurzania czujnika w strefie wysokiej temperatury.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "termometr rtęciowy." – jest to termometr kontaktowy. Wysoka temperatura i warunki odlewnicze (gorące powierzchnie, możliwość szoku termicznego, ryzyko stłuczenia) czynią go niepraktycznym i potencjalnie niebezpiecznym. Dodatkowo rtęć jest substancją niebezpieczną, więc awaria w zakładzie stanowi dodatkowe ryzyko.
  • "termometr alkoholowy." – również jest kontaktowy, a ciecz robocza ma ograniczenia temperaturowe, przez co nie jest właściwym wyborem do setek stopni Celsjusza.
  • "czujnik laserowy." – samo określenie jest nieprecyzyjne. Laser bywa używany jako wskaźnik celowania w niektórych pirometrach, ale nie jest standardową nazwą przyrządu mierzącego temperaturę. W kontekście egzaminacyjnym właściwą klasą urządzeń jest pirometr.

Wskazówka praktyczna: przy pirometrach warto pamiętać o wpływie emisyjności i o tym, że mierzy się temperaturę powierzchni w określonym polu pomiaru. Na egzaminie zwykle jednak kluczowe jest rozróżnienie: dla gorących, trudno dostępnych obiektów wybiera się metodę bezkontaktową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Pirometr to przyrząd do bezkontaktowego pomiaru temperatury, zwykle na podstawie promieniowania cieplnego obiektu.

W odlewni wykorzystuje się go m.in. do szybkiej kontroli temperatury tygli, form, podgrzewanych narzędzi i rozgrzanych elementów, gdy kontaktowy pomiar jest niebezpieczny lub trudny.

Pirometr nie wymaga dotykania tygla, więc zmniejsza ryzyko poparzenia i uszkodzenia przyrządu.

Termometry cieczowe są kontaktowe, wolniejsze i w warunkach wysokiej temperatury mogą ulec zniszczeniu. W środowisku odlewniczym liczy się też szybkość i możliwość pomiaru z bezpiecznej odległości.

Nie zawsze. W wielu urządzeniach laser pełni tylko rolę wskaźnika celowania, a właściwy pomiar temperatury wykonuje tor optyczny/IR.

Na egzaminie poprawną, jednoznaczną nazwą przyrządu do bezkontaktowego pomiaru temperatury jest zwykle pirometr, a nie ogólny "czujnik laserowy".

Najczęstsze pomyłki to: pomiar zbyt daleko (zbyt duże pole pomiaru), celowanie w niewłaściwe miejsce oraz nieuwzględnienie różnej emisyjności powierzchni.

Skutkiem może być zaniżony lub zawyżony wynik. W praktyce warto znać ustawienia emisyjności i zasady doboru odległości do plamki pomiarowej.

Pirometr rejestruje promieniowanie emitowane przez nagrzany obiekt (najczęściej w podczerwieni) i przelicza je na temperaturę.

Dzięki temu nie trzeba dotykać tygla ani wkładać sondy w strefę wysokiej temperatury. To szczególnie ważne przy gorących elementach w odlewni.

Gdy trzeba zmierzyć temperaturę wewnątrz materiału lub w miejscu osłoniętym, gdzie nie widać powierzchni, kontaktowy czujnik (np. termopara) bywa właściwszy.

Pirometr mierzy temperaturę powierzchni w polu widzenia, więc przy osłonach, refleksach lub zabrudzeniach wynik może być mniej wiarygodny.

Wynik zależy m.in. od stanu powierzchni (utlenienie, zabrudzenie), chropowatości oraz tego, czy powierzchnia jest błyszcząca czy matowa.

Te czynniki zmieniają emisyjność i mogą powodować błędy wskazań. W praktyce mierzy się możliwie jednorodne miejsce i stosuje właściwe ustawienia urządzenia.

Utrwal różnice między pomiarem kontaktowym a bezkontaktowym, w tym zalety i ograniczenia każdej metody.

Ćwicz dobór przyrządu do sytuacji: rozgrzany tygiel, ciekły metal, gorąca forma. Zwracaj uwagę na bezpieczeństwo, zakres pomiaru i odporność przyrządu na warunki przemysłowe.

Termometr alkoholowy jest termometrem cieczowym o ograniczonym zakresie temperatur i jest przeznaczony raczej do niższych temperatur.

Przy temperaturach rzędu setek stopni Celsjusza nie zapewnia bezpiecznej i wiarygodnej pracy. W takich warunkach stosuje się rozwiązania przemysłowe, np. pirometry lub czujniki typu termopara.

Słowa kluczowe to: "rozgrzany", "tygiel", "wysoka temperatura", "pomiar z odległości", "brak kontaktu" oraz warunki, w których trudno przyłożyć czujnik.

Gdy obiekt jest gorący i niebezpieczny w dotyku, a liczy się szybki odczyt, najczęściej wskazuje to na zastosowanie pirometru.

info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Temperaturę rozgrzanego tygla (około 350°C) najbezpieczniej i najszybciej mierzy się metodą bezkontaktową.Pirometr mierzy promieniowanie cieplne obiektu, więc nie wymaga zanurzania czujnika."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Pirometr" https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Termometr rtęciowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Termometr_rt%C4%99ciowy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Termometr alkoholowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Termometr_alkoholowy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki z metrologii przemysłowej (działy: pomiar temperatury)
  • Instrukcje producentów pirometrów IR (zagadnienia: emisyjność, pole pomiaru, dystans)
  • Materiały BHP dla prac gorących w odlewni (organizacja pomiarów i ochrona przed oparzeniami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego