KWALIFIKACJA AUD2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 12.
W celu zwiększenia kontrastu obrazu na papierze wielogradacyjnym należy podczas kopiowania negatywu czarno-białego użyć filtru w kolorze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na papierze wielogradacyjnym (o zmiennym kontraście) kontrast steruje się filtracją.
Filtr purpurowy (magenta) zwiększa udział "twardszej" składowej emulsji, co daje wyraźniejsze światła i cienie, czyli większy kontrast. Filtr żółty działa przeciwnie, a czerwony i niebieskozielony nie są typową filtracją gradacji VC.

Pełne wyjaśnienie:

Papier wielogradacyjny (VC) zawiera warstwy emulsji o różnej czułości spektralnej, co pozwala zmieniać kontrast odbitki bez zmiany wywoływacza czy papieru. W praktyce kontrolę kontrastu uzyskuje się przez filtrację w torze światła powiększalnika.

Filtr purpurowy (magenta) jest stosowany, gdy chcemy zwiększyć kontrast (uzyskać "twardszą" gradację). Taka filtracja powoduje, że na papierze silniej "pracuje" składowa odpowiadająca za wyższe gradacje, dzięki czemu rośnie różnica gęstości pomiędzy partiami jasnymi i ciemnymi obrazu na odbitce.

Odpowiedź "żółtym" jest nieprawidłowa, ponieważ żółta filtracja standardowo służy do obniżania kontrastu (bardziej "miękka" gradacja), co bywa potrzebne przy negatywach zbyt kontrastowych.

Odpowiedź "czerwonym" jest myląca: czerwień kojarzy się uczniom z ciemnią (np. światłem ciemniowym), ale nie jest typowym filtrem do regulacji gradacji papierów VC w kopiowaniu czarno-białym.

Odpowiedź "niebieskozielonym" także nie opisuje standardowego doboru filtrów kontrastowych dla papierów VC (w praktyce używa się zestawów filtrów żółtych i purpurowych albo głowic barwnych ustawianych w tych zakresach).

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj parę kierunkową purpura = twardziej (większy kontrast), żółty = miękcej (mniejszy kontrast). Pozwala to szybko rozwiązać podobne pytania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Papier wielogradacyjny (VC) to papier do odbitek czarno-białych, którego kontrast można regulować podczas naświetlania w powiększalniku. Robi się to zwykle przez filtrację barwną (żółtą/purpurową) albo ustawienia w głowicy barwnej, bez zmiany papieru.
Kontrast na papierze wielogradacyjnym zwiększa się filtrem purpurowym (magenta). Taka filtracja przesuwa pracę papieru w stronę "twardszych" gradacji, dzięki czemu rośnie różnica między światłami a cieniami na odbitce.
Filtr żółty jest stosowany do uzyskania miększej gradacji, czyli mniejszego kontrastu. W praktyce pomaga, gdy negatyw jest zbyt kontrastowy i na odbitce "giną" przejścia tonalne. Żółć działa odwrotnie niż purpura.
W typowej kontroli kontrastu papierów VC używa się przede wszystkim żółtego i purpurowego. Filtr czerwony częściej kojarzy się z innymi zastosowaniami (np. obserwacja w ciemni przy odpowiednim świetle), ale nie jest standardowym filtrem do ustawiania gradacji VC.
Zestaw filtrów VC to zwykle filtry o rosnącej sile w barwie żółtej i purpurowej. Dobierając filtr, zmieniasz efektywną gradację: więcej purpury = większy kontrast, więcej żółci = mniejszy kontrast. Warto robić paski próbne dla powtarzalności.
Najczęstsze błędy to: pomylenie kierunku działania filtrów (żółty vs purpurowy), dobór filtra "na intuicję" zamiast testu, oraz brak uwzględnienia, że zmiana filtracji często wymaga korekty czasu naświetlania. Pomaga notowanie ustawień dla serii odbitek.
Kontrast warto zwiększyć, gdy odbitka jest "płaska": mało wyraźne czernie, słabe światła i brak "wyrazu". Często wynika to z negatywu o niskim kontraście lub zbyt miękkiej gradacji. Wtedy stosuje się filtrację purpurową.
Papier stałogradacyjny ma zasadniczo ustalony kontrast (jedna gradacja), a papier wielogradacyjny (VC) pozwala regulować kontrast filtrami lub głowicą barwną. Jeśli w pytaniu pojawia się filtracja żółta/purpurowa i "wielogradacyjny", chodzi o VC.
Tak, zmiana filtracji może wpływać na ilość światła docierającą do papieru, więc często trzeba skorygować czas naświetlania. W praktyce robi się paski próbne albo korzysta z tabel producenta. Na egzaminie zwykle sprawdzana jest zasada: purpura zwiększa kontrast.
Najlepiej przećwiczyć na konkretnych przykładach: wykonaj serię odbitek z jednym negatywem, zmieniając filtrację (żółta/purpurowa) i opisując efekt. Ucz się par skojarzeń i terminów: gradacja, kontrast, filtracja, papier VC, powiększalnik. To ogranicza mylenie filtrów.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że filtr żółty działa przeciwnie, a czerwony i niebieskozielony nie są typową filtracją gradacji VC.

Źródła:

  • ILFORD Photo – MULTIGRADE Filters (product information/leaflet), https://www.ilfordphoto.com/multigrade-filters/ (dostęp: 2026-02-27)
  • ILFORD Photo – MULTIGRADE Papers (technical information on contrast control for VC papers), https://www.ilfordphoto.com/ilford-multigrade-paper/ (dostęp: 2026-02-27)
  • The Darkroom Cookbook (internet edition/resource page referencing VC paper contrast control concepts), https://www.darkroomcookbook.com/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje i karty techniczne papierów VC (np. materiały producentów papierów fotograficznych)
  • Podręczniki ciemniowe dotyczące wykonywania odbitek czarno-białych (rozdziały: kontrast/gradacja/filtracja)
  • Ćwiczenia praktyczne: wykonanie pasków próbnych z różną filtracją żółtą i purpurową oraz porównanie kontrastu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego