KWALIFIKACJA GIW1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 8.
W ciągu 12 godzin za pomocą pompy wirowej odśrodkowej wypompowano ze studni wierconej 46,8 m3 wody. Wydajność tej pompy wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność to objętość na jednostkę czasu.
46,8 m3 = 46 800 dm3, a 12 h = 720 min. Zatem Q = 46 800 / 720 = 65 dm3/min. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego przeliczenia godzin na minuty lub m3 na dm3.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność pompy (przepływ objętościowy) oblicza się jako ilość przetłoczonej cieczy podzieloną przez czas pracy.

Krok 1: ujednolicenie jednostek objętości.
Podano 46,8 m3 wody, a odpowiedzi są w dm3/min, więc przeliczamy: 1 m3 = 1000 dm3. Zatem 46,8 m3 = 46,8 · 1000 = 46 800 dm3.

Krok 2: ujednolicenie jednostek czasu.
Podano 12 godzin, a potrzebne są minuty: 1 h = 60 min, więc 12 h = 12 · 60 = 720 min.

Krok 3: obliczenie wydajności.
Q = V / t = 46 800 dm3 / 720 min = 65 dm3/min.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Odpowiedź "7,8 dm3/min" jest typowym skutkiem pomylenia czasu (np. przyjęcia innej liczby minut) albo wykonania dzielenia bez kontroli rzędu wielkości.
  • Odpowiedź "6,5 dm3/min" często wynika z błędnego przeliczenia objętości, np. potraktowania 46,8 m3 jako 4680 dm3 (zgubienie zera) lub z błędu przecinka w dzieleniu.
  • Odpowiedź "78 dm3/min" może wynikać z błędnej konwersji czasu (np. policzenia 12 h jako 600 min zamiast 720 min) lub z zaokrągleń wykonanych na niewłaściwym etapie.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach na wydajność zawsze najpierw sprowadź dane do tych samych jednostek, a potem sprawdź sens wyniku: 46,8 m3 w 12 h to nie może być ani "kilka" dm3/min, ani "setki" dm3/min bez uzasadnienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność (przepływ objętościowy) liczysz ze wzoru Q = V / t, gdzie V to objętość wypompowanej wody, a t to czas pracy. Najpierw sprowadź wszystko do tych samych jednostek (np. dm3 i min), dopiero potem wykonaj dzielenie.
Bo odpowiedzi są podane w dm3/min, więc trzeba mieć zgodne jednostki. Kluczowa zależność to 1 m3 = 1000 dm3. Bez tej zamiany wynik będzie 1000 razy za mały lub za duży.
To informacja, ile decymetrów sześciennych (czyli litrów) wody pompa przetłacza w ciągu jednej minuty. Ponieważ 1 dm3 = 1 litr, wynik w dm3/min można też interpretować jako l/min.
Użyj stałej zależności: 1 godzina = 60 minut. Czyli 12 h = 12 × 60 = 720 min. Warto zapisać to jako osobny krok, żeby nie zgubić mnożenia i nie pomylić się o rząd wielkości.
Zrób szybkie oszacowanie: 46,8 m3 w 12 h to ok. 4 m3/h. To daje ok. 4000 dm3/h, a na minutę ok. 4000/60 ≈ 67 dm3/min. Jeśli wyszło np. 6,5 albo 650, to najpewniej błąd w jednostkach.
Nie w tym typie zadania. Gdy podana jest objętość wypompowanej wody i czas, wydajność liczysz identycznie niezależnie od typu pompy. Informacja "pompa odśrodkowa" jest kontekstowa i nie zmienia rachunku Q = V / t.
Najczęściej myli się: m3 z dm3 (brak mnożenia przez 1000), godziny z minutami (brak mnożenia przez 60) oraz popełnia się błąd w przecinku przy dzieleniu. Pomaga zapisanie pełnej ścieżki jednostek.
Najpierw zamień m3 na dm3 (×1000), a potem godziny na minuty (÷60). Czyli: m3/h → dm3/h mnożysz przez 1000, a następnie dm3/h → dm3/min dzielisz przez 60.
Wydajność liczy się m.in. podczas odwadniania otworu, prób pompowania studni wierconej, oceny skuteczności instalacji odwadniających i kontroli pracy pomp. Pozwala planować czas pracy urządzeń i weryfikować, czy uzyskiwany przepływ jest zgodny z założeniami.
Do podstawowego obliczenia wystarczą dwie wielkości: całkowita objętość wypompowanej wody (np. w m3) oraz czas pompowania (np. w godzinach). Reszta to konsekwentne przeliczenie jednostek i podzielenie V przez t.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Główny Urząd Miar (GUM) – informacje o jednostkach miar i układzie SI (materiały informacyjne GUM), https://www.gum.gov.pl/ (dostęp 2026-02-27)
  • BIPM – The International System of Units (SI), definicje i zasady stosowania przedrostków oraz jednostek pochodnych (objętość, czas), https://www.bipm.org/en/si (dostęp 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Metr sześcienny" (relacja m<sup>3</sup> do dm<sup>3</sup>) oraz "Godzina" (relacja do minut), https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_sze%C5%9Bcienny oraz https://pl.wikipedia.org/wiki/Godzina (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki/maszyn przepływowych (wydajność, przepływ objętościowy)
  • Tablice i zestawienia przeliczników jednostek SI (objętość, czas)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek dla techników górnictwa/otworowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego